Recensie

Recensie Theater

Dertig jaar je eigen leven choreograferen

Dans Paul Lightfoot en Sol Léon waren een echtpaar, maar zijn gescheiden. Als choreografen zijn ze altijd bij elkaar gebleven. Het Nederlands Dans Theater presenteert een bloemlezing uit hun oeuvre.

Eén van de topwerken in het oeuvre is Shoot the Moon uit 2006
Eén van de topwerken in het oeuvre is Shoot the Moon uit 2006 Foto Rahi Rezvani
    • Francine van der Wiel

Als dansers waren ze tegenpolen: hij een uitbundige stuiterbal met lange ledematen, zij klein en introvert, een danseres met mysterie. Zoals bekend trekken tegenpolen elkaar aan, en hoewel hun huwelijk geen stand hield, zijn Paul Lightfoot (1966) en Sol León (geboortejaar geheim) als choreografen al dertig jaar complementair en onafscheidelijk. Met een kleine bloemlezing uit hun ongeveer zestig werken omvattende oeuvre wordt dit feit gevierd bij het Nederlands Dans Theater, waar Lightfoot na volgend seizoen zal afzwaaien als artistiek directeur.

De vijf geselecteerde werken bestrijken de elf jaren tussen 1996 en 2007. Jaren waarin het Brits-Spaanse stel de ingrijpende veranderingen in hun levens – verliefdheid en aanstaand ouderschap, de intrede van de dood in het bewustzijn, scheiding – via hun choreografieën deelden met het publiek. Het is ook de periode waarin hun werk de belangrijkste ontwikkeling doormaakte en het jolige en overladen karakter van de vroege werken veranderde. Daarin zijn hun eerste, grote voorbeelden herkenbaar: Jirí Kylián en Mats Ek.

Langzaamaan transformeerde hun werk naar een multidisciplinaire stijl – film en decorontwerp werden belangrijker – met een serieuze, soms zwaarmoedige toon, waarbij de voorliefde voor absurdisme en surrealisme altijd is blijven bestaan. Toepasselijk worden de lichtvoetiger werken gedanst door de jongere garde, terwijl de werken die meer theatrale rijping vergen voor rekening van de (wat) oudere dansers komt.

Nabijheid van de dood

Subject to Change uit 2003 is in het chronologische programma, net als in het oeuvre, het scharnierwerk. Deel twee van Schuberts Strijkkwartet nr. 14 (De dood en het meisje) verraadt de thematiek, en de nabijheid van de dood is vertaald in de onafgebroken aanwezigheid van vier mannen in zwart. Zij manipuleren het bloedrode vloerkleed dat het kwetsbare leven van een vrouw in wit symboliseert.

Voordien schittert Guido Dutilh in Start to Finish (1996), als incarnatie van Koning George III van Engeland. Het is een kolfje naar zijn hand, deze ‘Mad King’, die onverstaanbaar bazelend met virtuoze reuzenpassen over het toneel raast, tussen trommelaars, ‘echtgenote’ en ‘hovelingen’ door. Shutters Shut (2003) is als altijd een lekker kort shownummer: de choreografische vertaling van Gertrude Steins kubistische poëzieportret van Picasso is geestig en perfect getimed.

Zonder meer één van de topwerken in het oeuvre, en dus in dit programma, is Shoot the Moon uit 2006. De pijn en woede, het verdriet, de onmogelijkheid de liefde te herstellen: alle denkbare scheidingsleed zit in dit werk, met ‘veteranen’ Jorge Nozal en Roger van der Poel in glansrollen.

Same Difference (2007) ademt de surrealistische sfeer van Buñuel, met archetypische sprookjesfiguren en getuigt van de overtuiging van Lightfoot en León dat fantasie dé primaire bron voor kunst is. Ondertussen choreografeerden zij dertig jaar hun eigen leven.