De buit is soms niet groter dan een pizza

Criminaliteit Maaltijdbezorgers worden geregeld overvallen. Bodycams moeten de koeriers beschermen.

Pizzabezorger Michael de Vos tijdens zijn bezorgronde: „Als ik de camera aanzet, is de overvaller er bij.”
Pizzabezorger Michael de Vos tijdens zijn bezorgronde: „Als ik de camera aanzet, is de overvaller er bij.” Foto’s David van Dam

Tussen de pizzadozen en blikken ananas in Domino’s Pizza in de Rotterdamse wijk Zevenkamp hangen drie bodycams op een magneetbord. Ze zijn bestemd voor de bezorgers. Het filiaal heeft de camera’s tijdelijk te leen van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CVV), nadat afgelopen winter drie werknemers tijdens hun bezorgrondje werden overvallen.

Dat gebeurde twee keer in de wijk Schollevaar in Capelle aan den IJssel, aan de andere kant van de A20. „In die wijk is het risico op een overval groter”, zegt manager Michiel van den Hooven (25). „De bezorgers moeten over lange fietspaden met weinig bebouwing eromheen, door een paar fietstunneltjes en over bruggetjes.”

Overvallen op maaltijdbezorgers komen steeds vaker voor. Volgens overvalcoördinator bij de Nationale Politie Jos van der Stap gebeurde dit 56 keer in de eerste drie maanden van 2019, tegenover 20 keer in diezelfde periode vorig jaar. Om daar iets aan te doen, experimenteert een aantal bezorgbedrijven met bodycams.

Op de knop drukken

Bij Domino’s Pizza in Zevenkamp is sindsdien niemand meer overvallen. Ook bezorger Michael de Vos (18) rijdt rond met een bodycam op zijn borst. Als een situatie „niet lekker voelt”, kan hij op het zwarte kastje een knop indrukken. Op dat moment begint het apparaat met opnames maken. Er gaat een signaal naar het bedrijf achter de bodycams, waar mensen op afstand meekijken. Als die het niet vertrouwen, schakelen ze de politie in.

Soms bezorgt De Vos pizza’s op de scooter, maar vandaag wordt het de elektrische fiets. Hij bestudeert nog even zijn route op een computer, schuift de pizzadozen in een isolerende tas en loopt naar zijn fiets. „Ik ben snel, dat durf ik wel te zeggen”, zegt De Vos lachend. Hij moet zich vandaag duidelijk inhouden voor het bezoek. Rustig peddelt hij door de woonwijk met buxushagen, slootjes en bruggetjes, waar hij na ongeveer tien minuten de pizza’s aflevert.

Af en toe krijgt De Vos van zijn klanten een vraag over de bodycam. Negatieve reacties over bijvoorbeeld schending van hun privacy heeft hij nog niet gehad. Zelf zegt hij ook geen last te hebben van het apparaat. „Het zit niet in de weg.” Hij voelt zich „sowieso niet onveilig” tijdens zijn bezorgrondjes, maar vindt het een fijn idee dat hij de bodycam bij een overval kan gebruiken. „Als ik de camera aanzet, is de overvaller er bij.”

Ook overvalcoördinator Jos van der Stap denkt dat de bodycams afschrikken. Toch ziet hij ook een nadeel. „Je moet er maar net aan denken om op die knop te drukken als je wordt overvallen.”

De slachtoffers van de overvallen zijn meestal tieners, zegt Van der Stap. Ook de daders zijn vaak jong: tussen 18 en 23 jaar. Colin Voetee van het CVV vermoedt dat het overvallen van maaltijdbezorgers voor de daders een opstapje is. „Je moet bepaalde delicten plegen om hoger in de pikorde te komen.” De buit is namelijk zelden groot, soms gaat het alleen om een pizza.

Gps-scherm

In de keuken van de Rotterdamse Domino’s heeft manager Van den Hooven zicht op het Gps-scherm met daarop een plattegrond van de wijk met gekleurde rondjes, die de bezorgers voorstellen. „Groen betekent dat je op weg bent naar het adres, blauw dat je bent aangekomen, geel dat je terugkomt”, legt pizzabezorger De Vos uit. Hij werkt zo’n tweeënhalf jaar als bezorger, een overval heeft hij nog nooit meegemaakt. Collega’s die dat wel overkwam, werkten dezelfde avond niet meer. Sommigen werden daarna niet meer naar Schollevaar gestuurd. Van den Hooven probeert na een overval vooral veel te praten met het slachtoffer. „Gelukkig heeft nog niemand er een echt trauma aan overgehouden.”

Domino’s treft meer maatregelen om het overvallen van maaltijdbezorgers minder aantrekkelijk te maken, zegt woordvoerder Marianne Kemps. In 18 van de ruim 270 Nederlandse vestigingen is contant betalen niet mogelijk, bij andere filialen hebben de koeriers maximaal 15 euro wisselgeld bij zich. Bij Rotterdam Zevenkamp wordt na acht uur ’s avonds geen cash meer aangenomen. Alleen via pin of iDeal betalen, is volgens overvalcoördinator Van der Stap de beste oplossing. Maar het beleid van Domino’s is volgens hem uitzonderlijk. „Bij de meeste maaltijdbezorgers zien we nog geen initiatieven. Daar kunnen klanten nog zelf bepalen of ze vooraf of achteraf afrekenen.”