Zwijgend het veganisme verspreiden

Op twee plekken werd in Amsterdam dit weekend voor veganisme ‘gepredikt’. Zwijgend achter een masker op de Dam, en tijdens een eetfestival op Ruigoord. „Ik probeer veganisme op een vrolijke manier te verspreiden.”

De ‘cube of truth’ in Amsterdam is een van de grootste die Anonymous for the Voiceless ooit heeft georganiseerd.
De ‘cube of truth’ in Amsterdam is een van de grootste die Anonymous for the Voiceless ooit heeft georganiseerd. Foto Paulo Amorim/NurPhoto via Zuma press

„Zijn deze mensen gek, of zo?”, kakelt een Britse verschrikt tegen haar vriendinnen. „Oh wacht, het zijn veganisten.”

Het is inderdaad angstwekkend. Zo’n tweehonderd in het zwart geklede mensen met het witte masker uit V for Vendetta kijken doodstil voor zich uit, midden op de Dam in Amsterdam. Ze vormen een enorm vierkant. Om de zoveel activisten houdt iemand een laptop of tablet vast met beelden van dierenleed in slachthuizen of veehouderijen.

Het is een van de grootste ‘cube of truths’ die Anonymous for the Voiceless heeft georganiseerd. Die organisatie werd in 2016 in Melbourne opgericht door Paul Bashir en Asal Alamdari om veganisme te verspreiden, steevast zwijgend, in een groot vierkant, met masker. Bizar, maar wel mediageniek.

Bashir verwacht ruim duizend deelnemers, zegt hij vlak voor het startsein om 12.00 uur. De actie zal 24 uur duren, dus óók ’s nachts doorgaan.

Over de hele wereld

Vrijwel dagelijks vindt er zo’n ‘vierkant van de waarheid’ plaats in de wereld, georganiseerd door bijna duizend lokale ‘chapters’. In New York is in juli een cube of truth gepland van een week. „Maar vaak duren ze maar enkele uren en als er vijftig mensen meedoen, is het veel”, zegt Bashir.

Dat er zo veel deelnemers meedoen in Amsterdam, komt doordat het ook geen lokale actie is, maar een wereldwijde, aldus Bashir. „Veel deelnemers komen uit het buitenland en hebben al vaker meegedaan.” Zoals Cristina Campian (35) uit Duitsland die al „100, 200?” keer zwijgend achter haar masker passanten heeft aangekeken. „Veel mensen hebben geen idee waar ons eten vandaan komt”, zegt ze, hand in hand met haar vriend Miro Konecny (36), uit Canada. Beiden zijn speciaal voor de actie naar Amsterdam afgereisd. „Wij willen ze daarvan bewustmaken. Vlees eten is niet meer nodig.” Het SCP schatte het aantal Nederlandse veganisten in 2016 op vijftig- tot zeventigduizend.

De deelnemers zwijgen omdat de dieren waarvoor ze strijden ook geen stem hebben. Voorbijgangers worden geïnformeerd door demonstranten buiten het vierkant. „Maar we praten alleen met mensen die echt interesse tonen”, zegt Konecny. Agressieve mensen heeft hij nog niet meegemaakt, wel dronkelappen.

Vegan cheesecake

Zo’n tien kilometer verderop vindt een heel ander vegan evenement plaats. Het Funky Vegan Festival viert inmiddels zijn derde editie op het terrein Ruigoord, ten noordwesten van de stad. „Ik probeer veganisme op een vrolijke manier te verspreiden”, zegt initiatiefnemer Marcel Kars (41), die oorspronkelijk uit Canada komt, en in het Nederlandse ijshockeyteam zit.

Zo’n vijftien eettentjes en nog zo’n aantal met kleding, wietolie en koffie staan losjes verspreid op het gras. Enkele honderden mensen, met opvallend veel honden, proberen de ‘pulled plant’ of Oreo-cheesecake van veganistische roomkaas. Geen spoor van dierenmishandelingsfilmpjes of ‘Vlees is moord’-hoodies. Ja, er is een Animal Rights-standje, maar „wij houden de filosofie aan van Gandhi”, zegt Suzanne van der Horst (28): „We stelen niks en breken geen deuren open.” Ze is wel „enorm trots” dat hun undercoverbeelden van het Belgische slachthuis in Tielt van twee jaar geleden nu over de hele wereld worden getoond in de ‘cube of truths’.

„Veganisme is vrede”, zegt Van Xe Phan (41) uit Zuid-Vietnam, die burgers verkoopt bij zijn ‘Taste of peace’-kraampje. Hij werd veganist door zijn vader, die uit boeddhistische overtuiging geen dieren eet. „Alleen in Noord-Vietnam zien ze honden als delicatesse.” Met zijn nichtje verkoopt hij de Beyond Burger van het bedrijf Beyond Meat, dat deze maand naar de beurs ging.

Lees meer over de beursgang van Beyond Meat: Kan vega de vleesmarkt ontwrichten?

„Ik wil mensen de alternatieven laten zien”, zegt festivalorganisator Kars. „Ik wil ze niet opjagen, wegduwen of op ze neerkijken.”

Terug op de Dam, aan het eind van de middag. Anonymous for the Voiceless kiest voor de vreedzame confrontatie. „Wat weerhoudt je ervan veganist te worden?”, wordt rustig aan de voorbijgangers gevraagd, met name toeristen. „Heb je wel ooit veganistische kaas geprobeerd?” Aan het eind van het gesprek worden visitekaartjes uitgedeeld met tips voor Netflix-documentaires (Cowspiracy, What The Health) en een veganistisch 22-dagen-dieet (vegan22.com). Na 21 dagen is iets een gewoonte, zei Oprah ooit.

‘Invasie’

Vrijdag waarschuwde Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) haar branchegenoten voor de ‘invasie’ van dierenactivisten van over de hele wereld naar Nederland. Ze werden getipt door de politie, zegt voorzitter Linda Janssen-Verriet. Zaterdagochtend stond nog een Facebook-pagina online, zegt ze, waarin werd opgeroepen tot „stalbezetting”, waarbij activisten zich aan kooien vastketenen. „Ook een enorm gezondheidsrisico voor de dieren. Die activisten komen van de hele wereld.” Stemmingmakerij, vindt Erwin Vermeulen van Animal Rights. „Als je op angst in kan spelen, hoef je het niet over het leven en lijden van de dieren zelf te hebben.”

Op de Dam distantiëren ook Anonymous for the Voiceless-deelnemers zich van geweld. „Agressief worden is het minst effectief”, zegt Johanna Köll (23) uit Oostenrijk. „Daar springen de media op en zo krijg je een verkeerd beeld.” Köll overhandigt haar visitekaartje en glimlacht. „You are on the right way to veganism.