Staalfusie strandt op Brusselse eisen

Industrie De staalconcerns Tata Steel en ThyssenKrupp hadden een vergevorderd fusieplan. Dit sneeft nu door Europese mededingseisen.

ThyssenKrupp heeft vrijdag een voorgenomen fusie met Tata Steel afgeblazen. Dat heeft het Duitse concern bekendgemaakt. De staalbedrijven verwachten dat Brussel niet akkoord zou gaan met de fusie en zijn niet bereid meer maatregelen te nemen om tegemoet te komen aan bezwaren van de Europese mededingingsautoriteiten.

Het annuleren van de fusie heeft als gevolg dat ThyssenKrupp zesduizend banen gaat schrappen. Tweederde daarvan verdwijnen bij vestigingen in Duitsland, liet bestuursvoorzitter Guido Kerkhoff volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung weten aan journalisten. Gedwongen ontslagen kunnen niet worden uitgesloten. Tweeduizend banen zouden ook zijn verdwenen als de fusie wél was doorgegaan. De Europese staalafdeling telt 27.000 werknemers.

Tata Steel en ThyssenKrupp waren sinds 2016 in gesprek over een fusie van hun Europese staalactiviteiten. Het Indiase Tata Steel bezit onder meer de oude Hoogovens-fabriek in IJmuiden. Daar moest ook het hoofdkantoor van de joint-venture komen.

Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) kondigde in november een onderzoek aan naar de effecten van de fusie voor de staalmarkt. Het samenwerkingsverband zou het tweede staalbedrijf van Europa worden. „Staal wordt in veel producten verwerkt die we dagelijks gebruiken. Concurrerende prijzen zijn dan ook vitaal voor Europese producenten die staal gebruiken”, zei Vestager.

De staalbedrijven beloofden onderdelen te verkopen om de zorgen van Brussel weg te nemen, maar daar nam de Commissie geen genoegen mee. „Verdere aanpassingen zouden de voordelen van de samenwerking teniet doen”, aldus ThyssenKrupp. „Dan zou de joint-venture in economisch opzicht geen zin meer hebben.” De fusie had jaarlijks een besparing van 400 à 500 miljoen euro moeten opleveren.

Vakbond FNV verwacht niet dat het afketsen van de fusie gevolgen zal hebben voor de medewerkers van Tata Steel in IJmuiden. „Wel had de fusie potentie, vooral op de lange termijn”, aldus FNV-bestuurder Aad in ’t Veld. „Daarom is het jammer als de fusie niet doorgaat.”

Frits van Wieringen van de centrale ondernemingsraad van Tata is opgelucht dat het proces voorbij is. „Het heeft 3,5 jaar geduurd, veel te lang.” De ondernemingsraad, die aanvankelijk wel wat in de fusie zag, keerde zich er later fel tegen, uit angst dat Tata Steel IJmuiden zeggenschap en bedrijfsonderdelen zou moeten afstaan aan ThysssenKrupp. Ook verzette de raad zich tegen het afstoten van de Belgische verzinklijn van Tata Steel, als antwoord op de mededingingsbezwaren van de Commissie. Van Wieringen is blij dat IJmuiden z’n zelfstandigheid kan behouden. „Er is bij IJmuiden nog geen sprake van ontslagen, zoals bij ThyssenKrupp. Wij blijven gewoon staal maken.”

Het fusieplan kwam een jaar geleden rond. ThyssenKrupp en Tata spraken toen na twee jaar onderhandelen af samen te gaan werken in een zogenoemde 50/50 joint-venture, onder de naam ThyssenKrupp Tata Steel. In december werd zelfs al een topman bekendgemaakt: de huidige ThyssenKrupp-topman Andreas Goss.

Ook de geplande opsplitsing van ThyssenKrupp in twee divisies is van de baan. Activistische aandeelhouders hadden daarop aangedrongen, om het bedrijf minder log en dus efficiënter te maken. De ene helft van het concern, ThyssenKrupp Materials, had moeten fuseren met Tata.

Samen hebben ThyssenKrupp en Tata Steel 48.000 werknemers. De verwachte gezamenlijke jaaromzet bedroeg circa 15 miljard euro. Alleen ArcelorMittal, dat in 2006 eveneens uit een fusie ontstond, is groter. Bij dat bedrijf komt ieder jaar ruim 60 miljard euro binnen.