Over de overgang praat je niet als vrouw

Arbeidsomstandigheden Beïnvloedt de overgang bij vrouwen hun werk? Werkgevers hebben geen idee. Vrouwen zelf herkennen klachten niet altijd. Of verzwijgen ze.

Foto Annabel Oosteweeghel, met medewerking van @maison_manous (Instagram)

Je bent een vrouw van 45 en je slaapt slecht. Logisch: je werk is druk, de kinderen ook, en wie slaapt er niet slecht? Wel vervelend dat je elke ochtend moe en met spierpijn wakker wordt. En dat je je slecht kunt concentreren en van alles vergeet. Zou je tegen een burn-out aan zitten? Misschien. Of… je bent in de overgang.

Lees ook het interview met Petra Verdonk, die meewerkte aan de literatuurstudie: Zelfs een ventilator tegen de opvliegers is verboden

Veel vrouwen weten niet vanaf welke leeftijd ze klachten kunnen krijgen die met de overgang te maken hebben. Of welke klachten dat dan zijn. Werkgevers hebben ook geen idee, terwijl het voor de hand ligt te denken dat overgangsproblemen het werk kunnen beïnvloeden. Maar hoe precies? Vier onderzoekers van Amsterdam UMC, locatie VUmc, hebben voor het eerst het onderzoek specifiek naar overgang en werk verzameld. Ze vonden 36 wetenschappelijke artikelen, 31 artikelen die er zijdelings mee te maken hebben en nog een handvol niet-wetenschappelijke rapporten. Vorige maand zetten ze hun literatuurstudie Werken aan de overgang (in opdracht van vrouwennetwerk WOMEN Inc. en gefinancierd door Instituut GAK) online.

Dat er weinig onderzoek is, maakt het trekken van harde conclusies moeilijk. Wel is duidelijk dat vrouwen de overgang niet altijd bij zichzelf herkennen en hun klachten verwarren met bijvoorbeeld stress, burn-out of depressie. Ook artsen doen dat trouwens. En als vrouwen hun overgangsklachten wel herkennen, hebben ze het daar op het werk meestal liever niet over – „en dat betreft vooral vrouwen in hogere posities, uit angst belachelijk gemaakt te worden”, aldus de onderzoekers.

In alle leeftijdscategorieën melden vrouwen zich vaker ziek dan mannen. Mogelijk komt een deel van dat verzuim bij de 45+-vrouwen door overgangsklachten. In een recent Nederlands onderzoek zei driekwart van de vrouwen met ernstige overgangsklachten dat ze zich minder goed in staat voelden hun werk te doen; de onderzoeker waarschuwde dat er een risico bestond op langdurig verzuim. Een groot Amerikaans onderzoek concludeerde dat de overgang geld kost in termen van hoger ziekteverzuim, hogere medische kosten en lagere productiviteit.

Voor Nederland zijn die kosten niet bekend en ook moeilijk te berekenen, omdat niet wordt bijgehouden of verzuim of ‘verlof’ met de overgang te maken heeft. Vrouwen zeggen dat vaak niet op hun werk, deels dus omdat ze het zelf niet weten. En veel vrouwen schamen zich voor de overgang: voor het ouder worden an sich en voor hun symptomen. Zoals opvliegers, of de extreem hevige menstruaties die sommige vrouwen hebben en die vaak met doorlekken gepaard gaan, omdat de grootste maat tampon het dan nog geen uur volhoudt.

Flexibiliteit en autonomie

Werkgevers moeten zich bewust worden van de overgang en mogelijke overgangsproblemen bij hun werknemers, concluderen de onderzoekers. En ze moeten vrouwen die ermee kampen meer flexibiliteit en autonomie geven, bijvoorbeeld in werktijden, pauzes en het regelen van de temperatuur. Anders is het risico dat vrouwen hun klachten gaan verbergen, krampachtig proberen hun werk buiten normale tijden in te halen en steeds vermoeider worden, en misschien willen stoppen met werken omdat het niet meer lukt.

Ook pleiten de onderzoekers voor een behandelrichtlijn ‘overgang en werk’. Zo’n richtlijn is er al voor de zwangerschap, dus waarom niet voor de overgang? Dat er eerst meer onderzoek gedaan moet worden, is dan mooi meegenomen.

Elena Bendien (sociaal gerontoloog), Ijoya van Gemert (master sociale interventies), Yolande Appelman (interventiecardioloog) en Petra Verdonk (arbeids- en gezondheidspsycholoog): Werken aan de overgang. Een uitgebreide literatuurstudie naar overgang, menopauze, gezondheid en werk.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.