Een muurschildering van Ocasio-Cortez in Manhattan, New York.

Foto Drew Angerer/Getty Images

Het nieuwe gezicht van progressief Amerika

Alexandria Ocasio-Cortez Alexandria Ocasio-Cortez (29) is het jongste vrouwelijke Congreslid ooit, en landelijk beroemd. Deze week verscheen op Netflix de documentaire over haar opkomst. Hoe beheerst ze het politieke handwerk?

Alexandria Ocasio-Cortez is geïrriteerd. Haar mondhoeken staan omlaag. En als een lobbyist van een conservatieve denktank grafieken laat zien waaruit moet blijken dat CO2-uitstoot een positief effect heeft op de gezondheid van Amerikanen, kijkt ze niet op. Ze bijt op haar duim.

Ze zit op een dinsdagmiddag bij een door de Democratische afgevaardigden georganiseerde hoorzitting over klimaatverandering in een bijgebouw van het Capitool in Washington. Ze draagt een helblauwe getailleerde jurk, een dossiermap balanceert op de vingertoppen van haar rechterhand.

Sinds de Democraten in het Huis van Afgevaardigden de meerderheid vormen, bepalen zij de agenda. Dus hebben zij vier klimatologen en artsen uitgenodigd die de gevolgen schetsen van de laatste achttien heetste jaren die ooit zijn geteld. Vier op de tien Amerikanen ademen te hoge concentraties ozon en fijnstof in. Een op de tien kinderen lijdt aan astma.

En dan is de boze fee aan de beurt: Caleb Rossiter, klimaatstatisticus uitgenodigd door de Republikeinse Partij. „Wij beschermen de bewoners van de planeet tegen mensen die denken dat ze de planeet redden”, zegt hij. Democraten kijken elkaar geamuseerd aan. „Er sterven meer mensen door de kou dan door de hitte.” En: „Extreme weersomstandigheden als cyclonen, overstromingen, droogte en tornado’s nemen niet in aantal toe.”

Republikeins afgevaardigde James Comer gooit olie op het vuur: „Kunt u iets zeggen over de invloed van goedkope steenkool op armoedebestrijding”, vraagt hij. Ocasio-Cortez kijkt op haar Apple Watch, wrijft in haar oog en haalt de microfoon naar zich toe. „Het lijkt erop dat Rossiters aanwezigheid en opruiende aannames centraal komen te staan in een hoorzitting die niet over steenkool zou gaan”, zegt ze. Ze vraagt zich af of de statisticus zich aan zijn eed heeft gehouden „niets dan de waarheid te vertellen”. Ze heeft geen zin, zegt ze, om haar spreektijd te verdoen met het „factchecken van een zogenaamde getuige”. Rossiter slaat de blik neer.

Alexandria Ocasio-Cortez tijdens een hoorzitting in het Congres. Foto Alex Wroblewski/Getty Images/AFP

Dan vraagt ze de andere vier deskundigen of zij vinden dat de gezondheid van de Amerikanen geschaad wordt door klimaatverandering. Dat beamen ze. Ze informeert naar de gevolgen voor de geestelijke gezondheid. Ze houdt rapporten omhoog waarin ze met gele markeerstift passages heeft aangestreept. Maar ze is uit haar concentratie. De anti-klimaatlobby heeft haar hoorzitting gekaapt. Zodra haar spreektijd om is, werpt Ocasio-Cortez haar werktas over de schouder en verlaat ze de zaal. Journalisten en een activiste met een ‘Moms Clean Air Force’-T-shirt aan, volgen haar. Ze heeft de achteruitgang van het kantoorgebouw genomen.

Dit is het publieke beeld van politica Alexandria Ocasio-Cortez (29): gedreven, principieel, energiek. „Wie dit land wil veranderen, moet niet alleen campagne voeren voor het Congres”, zegt ze. „Je moet je als burger laten gelden op een manier die we in dit land lang niet hebben gezien. In de ouderraad, in de gemeenteraad, in de dorpsraad.” Als zij spreekt, kijken zelfs haar collega’s van ‘the other side of the aisle’, van over het gangpad, de Republikeinen, bewonderend toe.

Op de tribunes van commissievergaderingen strijken studenten rechten en politicologie neer om haar te zien. „Inspirerend”, zeggen ze. En op gele, roze en blauwe Post It-velletjes aan de muur naast haar werkkamer hebben haar fans geschreven: „Blijf de waarheid vertellen”, „Dank je wel dat je opkomt voor de arbeidersklasse” en „Je bent iconisch”.

Sinds zij in de zomer van 2018 in New Yorks 14de district de voorverkiezing won van de gevestigde Democratische afgevaardigde Jim Crowley (stemverhouding 15.897 tegen 11.761) is Alexandria Ocasio-Cortez razendsnel het gezicht geworden van progressief Amerika. Volgens documentairemaker Michael Moore is zij de eigenlijke, Democratische leider. Hij stelde voor de leeftijdsgrens voor het presidentschap – 35 jaar – te verlagen zodat zij in 2020 kan meedoen aan de verkiezingen.

Haar invloed reikt tot in Nederland. Toen de Amsterdamse fractieleider van GroenLinks, Femke Roosma, een twitterdiscussie over het klimaat wilde beslechten, stuurde ze een filmpje rond van een druk gesticulerende Ocasio-Cortez tijdens een toespraak over haar klimaatvoorstel – een Green New Deal. Roosma haalde haar aan als een autoriteit: „Dit! @AOC: Schone lucht is geen elite issue!”

AOC is niet alleen haar twitternaam, maar is in het dagelijks gebruik al ingesleten, zoals presidenten FDR, JFK of LBJ worden genoemd. Een constante aanwezigheid op sociale media – Instagram (3,3 miljoen volgers), Twitter (4,1 miljoen) – heeft haar bekendheid aangewakkerd.

De roem brengt agressie met zich mee. Fox News noemde haar naam binnen twee weken 299 keer, telde een onderzoeksbureau. Anchorman Sean Hannity zei dat ze met haar „bizarre, extreem-linkse radicale ideeën” de nieuwe leider van de Democraten is geworden. Donald Trump Jr. zei in maart tijdens een rally dat hij haar opkomst ‘pretty scary’ vond en liet de zaal ‘AOC sucks’ scanderen.

Maar bewondering en haat zijn hooguit een indicatie van haar invloed, geen graadmeter voor haar kwaliteiten. Dit is de week waarin haar herverkiezingscampagne voor 2020 in haar New Yorkse district van Queens en The Bronx begint, en zij verantwoording aflegt aan haar kiezers. En het is de week waarin op Netflix de documentaire Knock Down the House verscheen, over haar politieke opkomst. De vraag is: hoe gaat het eigenlijke, politieke handwerk haar nu af? Hoe doet ze dat in het Huis van Afgevaardigden, hoe doet ze het als volksvertegenwoordiger?

Na afloop van een hoorzitting waarin Ocasio-Cortez voorrekende hoeveel New Yorkers in 2016 ten onrechte uit het kiesregister waren geschrapt, spreek ik haar collega-Democraat Carolyn Maloney (73) aan. Ook zij is afgevaardigde uit New York City. „Ze werkt hard”, zegt Maloney over Ocasio-Cortez. „Ze heeft energie en talent. We hebben dit jaar een buitengewoon dynamische freshmen-klas. We maken meer wetten, we nemen meer wetten aan dan we ooit gedaan hebben. Alexandria en ik werken aan het gelijke rechten-amendement, we werken aan een klimaatwet. We helpen elkaar.”

Donald Trump Jr. zei in maart tijdens een rally in Michigan dat hij haar opkomst ‘pretty scary’ vond en liet de zaal ‘AOC sucks’ scanderen.

In verhoren, een groot deel van het werk in het Huis, verschijnt Ocasio-Cortez steevast goed voorbereid. Voor haar op tafel liggen dossiermappen waar papiertjes uitsteken. Ze steekt weleens een redevoering af, maar meestal stelt ze vragen, terzake en fel.

De financiële commissie van het Huis houdt een hoorzitting over sociale huisvesting in Amerika. Is die in voldoende mate aanwezig, en is die van voldoende kwaliteit? Er blijkt voor de armste groepen een tekort te zijn van ten minste 3,7 miljoen woningen. Zij die wel een huis bewonen, betalen een te hoge huur en het totaal aan achterstallig onderhoud wordt berekend op 70 miljard dollar.

Ook de Republikeinen in deze commissievergadering zijn onder de indruk van de nalatigheid van de overheid. In een door de commissie ondersteund wetsvoorstel vraagt de Democratische voorzitter om een investeringssubsidie van ruim 92 miljard dollar.

Alexandria Ocasio-Cortez grijpt de gelegenheid aan om de erbarmelijke woonomstandigheden in haar district nog eens te onderstrepen. „Meer dan twee decennia is er niet in de huizen van 400 duizend New Yorkers geïnvesteerd.” Ze is op huisbezoek geweest in The Bronx. In één appartement lekt het rioolwater, in een ander lekt al jarenlang het regenwater door het dak. Het dochtertje „heeft een loodgehalte in haar bloed dat acht keer te hoog is. In de wijk zijn achthonderd kinderen tot de leeftijd van zes jaar getest op een te hoog loodgehalte.” In weer andere appartementen deed na een wervelstorm de verwarming het de hele winter niet meer en er kwam geen heet water uit de kraan.

„Was dat nodig mevrouw Yentel”, vraagt ze aan de getuige van de National Low Income Housing Coalition. „Nee”, antwoordt de vrouw. „We hebben dus besloten dat hun levens, hun huisvesting geen investering waard was. Klopt dat?”

„Ja”, zegt mevrouw Yentel. „Dat beaam ik.” Ocasio-Cortez: „De bewoners zouden het ons vergeven als we het ons niet hadden kunnen veroorloven, maar we lieten ons militaire budget in dezelfde tijd exploderen. We verhoogden de subsidies voor olie- en gasbedrijven en we verlaagden de belasting voor grote bedrijven. Ik bedoel: dit is moreel laakbaar én ook nog onnodig.”

Ocasio-Cortez poseert met een asielzoekers-activist in Washington.Foto Alex Wong/Getty Images

Diezelfde middag twittert ze het filmpje rond dat van haar optreden werd gemaakt, zodat haar district haar woede kan terugzien.

Volgend jaar moeten de afgevaardigden die in januari het Huis van Afgevaardigden betrokken, alweer herkozen worden. Zullen de Democraten opnieuw de meerderheid behalen? Zal Ocasio-Cortez een eventuele Democratische uitdager in haar district kunnen afslaan? Zal Jim Crowley een nieuwe poging doen?

Vriend en politiek adviseur Jake DeGroot heeft net een kantoor geopend aan de rand van Queens, een politiek onderzoeksbureau. Een oud bedrijfsgebouwtje tussen wolkenkrabbers in aanbouw. Voor de voorverkiezingscampagne van Ocasio-Cortez sprak hij op straat nieuwe, vaak niet-geregistreerde kiezers aan. „Langs de deuren gaan is buitengewoon inefficiënt. Uitgaan van kiezersprofielen ook. Ga af op je intuïtie, stel open vragen”, zegt hij. Haar succes maakt zijn methode gewild.

In 2011 en 2012 bezette DeGroot met Occupy Wall Street. Omdat, zegt hij, niets van de rijkdom van de top van de New Yorkse zakenwereld terechtkomt bij de onderkant van de samenleving. Omdat de kredietcrisis van 2008 in Queens en The Bronx hard had toegeslagen. Omdat bewoners moesten verhuizen aangezien ze de miljoenenappartementen die werden gebouwd op de puinhopen van hun afgebroken huizen, niet konden betalen. Zijn boosheid leidde hem naar een campagneavond van zijn Democratische afgevaardigde Joe Crowley, al sinds 1998 in het Congres. „Maar Joe Crowley deed daar niets aan”, zegt DeGroot. „Op die avond hoorde ik over een vrouw die het tegen Crowley wilde gaan opnemen.”

Een maand later, in juli 2017, nodigde DeGroot Alexandria Ocasio-Cortez uit voor een politieke huiskamerbijeenkomst met twaalf buurtgenoten. Ze had toen duizend volgers op Twitter. „Ze kwam binnen in haar serveersterskostuum” – ze is parttime serveerster geweest – „met om haar middel nog haar canvas heuptas. Recht uit haar werk, midden in de kleine working class-gemeenschap in mijn huiskamer, stak ze van wal. De kamer zinderde. Het was haar eerste huiskamerbijeenkomst.”

En wat zei ze dat haar toehoorders raakte? „Dat ze uit een principieel nest kwam. Dat haar vader tijdens de kredietcrisis overleed en het gezin in schulden achterliet. Dat ze zich een buitenstaander had gevoeld als enige niet-witte meisje op de middelbare school . Dat ze wist hoe moeilijk het is om succes te hebben in Amerika als je niet behoort tot de incrowd. Dat de verkiezing van zakkenvuller Trump het laatste zetje voor haar was om de politiek in te gaan.”

De lading haat die ze dagelijks over zich heen krijgt en de druk zijn groot

Vriend en politiek adviseur Jake DeGroot

In de documentaire Knock Down the House vertelt Ocasio-Cortez hoe ze als vijfjarige mee mocht met haar vader en zijn vrienden naar Washington DC. Dat hij haar het Washington Monument liet zien en de Reflecting Pool en dat hij zei: „Dit is onze overheid. Ze is van ons. Daarom is dit alles van jou.”

Midden in Queens, waar Aziaten, Arabieren, Latino’s, zwarte en witte Amerikanen door elkaar flaneren, staat het districtskantoor van Ocasio-Cortez. Aan de buitenkant van de wijk Jackson Heights zie je een vrolijke winkelstraat met eenentwintig juweliers, sari- en bruidsjurkenwinkels, Pakistaanse en Indiase, Nepalese en Tibetaanse restaurants. Maar waar Woodside Avenue overdekt wordt door het metrospoor, is de straat donker. Hier zijn de geldwisselkantoortjes, de computerzaken, de wasserettes afgebladderd en blijft op warme dagen de smog hangen. Hier wonen de ongedocumenteerden, de nachtwerkers, de burgers die niet zijn geregistreerd volgens de kieswet. „In het rijkste land ter wereld zou niemand te arm moeten zijn om te kunnen leven”, zegt Ocasio-Cortez over haar district.

In het 14de kiesdistrict verraste ze in 2018 haar tegenstander, de jarenlange Democratische afgevaardigde Joe Crowley, landelijk een van de machtigste mannen in de partij. Volgens de New York Post zal Crowley in 2020 weer meedoen met de primary in Queens en The Bronx. Op het partijkantoor van de Democraten in Queens willen ze dat niet bevestigen. De animositeit tussen het Crowley-team en het AOC-team is groot – de gevestigde Democratische machten in New York zijn nog altijd niet over hun verlies heen. Ze verwijten Ocasio-Cortez dat zij steun heeft gezocht van de vakbonden of van de wijkraden. „Ze komt altijd aanzetten met het verhaal dat haar moeder vloeren schrobde”, zei bestuurder Michael Reich van QueensDems in april tegen politieke nieuwssite Politico. „Nou, haar vader was architect. Het is droevig dat hij is overleden, maar ze hadden een huis in Yorktown en een in The Bronx. Ze heeft geen enkele band met Queens.”

„Ze zijn gewoon bang”, zegt Jake DeGroot, die de „politieke machinerie” in Queens kent. Joe Crowley woont al twintig jaar ergens anders: in de buurt van Washington waar zijn kinderen naar school gaan. Hij heeft alleen een pied-à-terre in Queens. „Hij zit diep in de politieke machinerie, maar hij is niet ingebed in de gemeenschap”, zegt DeGroot.

Op de derde verdieping van een laag bedrijfsverzamelgebouw aan 37th Avenue is Ocasio-Cortez’ wijkhoofdkwartier. Op de brievenbus kleeft een pleister met het huisnummer, op de deur hangt een briefje. Het is half twee ’s middags en het kantoor is gesloten.

Campagnefoto van Ocasio-Cortez in New York.

Foto AP

Op zaterdagochtend staan vierhonderd mensen in het Astoria Park in Queens aan de start van de Green New Deal Run. Ze dragen groen-witte T-shirts en hebben 30 dollar betaald om het klimaatplan te ondersteunen en vijf kilometer te rennen. Een waterig zonnetje schijnt, de baai glinstert.

De marathon van Queens van een week eerder trok maar driehonderd lopers, zegt een van de organisatoren glunderend achter de inschrijftafel. Het zal aan Ocasio-Cortez liggen, denkt ze.

Ocasio-Cortez bezoekt vandaag, na de race, haar kiesdistrict, haar gemeenschap. Ze danst op zwarte gympen mee met de drumband, ze zingt mee met het zwarte vrouwenkoor: This Joy I Have. Haar bril losjes in de zak van haar korte vest.

O my God”, roept ze verrast tegen het publiek. „Thank you for coming.” Ze lacht onophoudelijk, gaat tientallen keren met aanwezigen op de foto. Jonge meisjes, moeders met baby’s. ‘Dank je’ zijn haar meest gebruikte woorden deze ochtend – ze bedankt alleen niet voor de 12.000 dollar die deze loop haar oplevert. De inschrijfgelden zijn namelijk niet voor de Green New Deal, maar voor haar campagnekas. Op de website van de loop staat het onderaan in kleine letters: „Inschrijfgelden zijn bijdragen aan AOC for Congress.”

Ze is onder vrienden. Ze wijst naar de bloesem aan de bomen. Het is lente. „Dit is ons water, dit is onze lucht. Wist u dat de gebouwen van New York City verantwoordelijk zijn voor 70 procent van de uitstoot ? Niet auto’s, niet vliegtuigen, maar gebouwen.” Ze roept op tot een boycot van wegwerpplastic.

Ze is toegankelijk voor iedereen, negen politieagenten kijken van een afstandje toe. Een paar vrienden en campagnemedewerkers staan op hun vrije zaterdagochtend om haar heen om haar te beschermen. Als ze uiteindelijk ook met de agenten op de foto is gegaan, verdampt het gezelschap.

De New York Post beschuldigt Ocasio-Cortez dezelfde dag van misleiding. „Veel van de 400 renners wisten niet dat hun inschrijfgeld direct in de campagnekas van de congresvrouw verdwijnt”, schrijft de conservatieve krant.

Bij de ingang van het gemeenschapshuis in de wijk Corona in Queens staan drie Trump-supporters zwijgend met een spandoek waar ‘Team Trump’ op staat. Bezoekers aan de Town Hall die Alexandria Ocasio-Cortez heeft georganiseerd wandelen langs in hun zomerjurken zonder acht op hen te slaan. Deze zaterdagavond komt de congresvrouw verantwoording afleggen in haar district. Veel dichter bij haar kun je niet komen.

„Ik zeg niet of ik op haar heb gestemd”, zegt een buurtbewoonster die in de wijkraad zit, „maar ze is mijn vertegenwoordiger. Ik wil weten wat ze voor de wijk doet.” Als Ocasio-Cortez zich even later solidair betoont met het wijkverzet tegen de komst van een treinverbinding naar vliegveld LaGuardia, heeft ze het hart van de buurtbewoonster gewonnen.

Lees ook: Wie kan Trump verslaan, een gematigde of een radicale Democraat?

In andere gevallen is dat moeilijker. Vlak vóór de bijeenkomst is er een aanslag gepleegd op een synagoge in San Diego. Daarbij viel één dode. Ocasio-Cortez neemt een moment stilte in acht „voor alle geloofsgemeenschappen in de wereld. Dat zij vrij mogen zijn hun geloof te uiten.”

Achter de interruptiemicrofoon zegt een Palestijn die zich ‘moslim-Amerikaan’ noemt: „Het is onze president die ruimte geeft aan Israël.” Hij begint te schreeuwen. „Ik ben tegen Israël dat overal grenzen overschrijdt en opwerpt. Bent u bereid, congresvrouw, u uit te spreken tegen Israël? Wij Palestijnen willen gelijkwaardig zijn.”

Ocasio-Cortez: „Ik wil benadrukken dat we gelijkwaardig zijn. De mensenrechten moeten worden verdedigd. Daar gaat het om. Het is een pijnlijke geschiedenis van alle gemeenschappen in het Midden-Oosten. Ik vraag om reflectie vanuit het district.” Ze maakt een aantekening in haar schrift.

Een Filipijnse filmmaker uit Queens waarschuwt voor bemoeienis van China. Een Republikeinse buurtbewoner zegt: „Vindt u ook niet dat de vrijheid om te haten de grootste vrijheid is? Als je Trump haat in dit land ga je niet de gevangenis in.”

Hij refereert aan een toespraak van congresvrouw Ilhan Omar, die de aanslag op de Twin Towers aanmerkte als ‘some people did something’. Waarop president Trump een filmpje twitterde waarin hij haar uitspraak plaatste onder beelden van de aanslag. Omar ontving daarop doodsbedreigingen.

„Ik noem het de vrijheid je uit te drukken”, antwoordt ze, „maar er zijn mensen die die vrijheid gebruiken om te haten. Je mag niet demoniseren. Dan roep je op tot geweld en dat raakt aan het strafrecht. Ik denk dat de president te ver ging met zijn uitspraak over Omar. Hij bracht haar in gevaar.”

„Dat is fascisme”, schreeuwt de Republikein. „Zijn recht dat te zeggen is net zo groot als haar recht zich uit te spreken.”

Op de eerste rij zit een gehandicapte man die een microfoon krijgt aangereikt. Hij zegt: „Ik stemde op Joe Crowley. Nu hebben we een progressieve democraat voor hem in de plaats gekregen. Een Mensch. Een wonderful human being. Ik ben geen man van haat maar van liefde.”

Over de schreeuwende Republikein zegt Ocasio-Cortez verzoenend: „Zo’n uitval is fine. Dan komt die agressie tenminste naar buiten.” Ze is milder in haar standpunten over identiteitskwesties, beweegt mee met haar publiek. „We leven in een tijd waarin we kwesties als antisemitisme, islamofobie, vrouwenhaat moeten bestrijden. Mensen moeten zich veilig kunnen voelen.” Ze pleit voor gemeenschapszin in haar multiculturele district.

„De lading haat die ze dagelijks over zich heen krijgt en de druk zijn groot”, zegt Jake DeGroot. „Ze gaat daar, vind ik, elegant mee om. Ze laat zich door niemand intimideren, ook niet door de Democratische leider Nancy Pelosi. Pelosi zou bang voor háár moeten zijn.”

Ocasio-Cortez na een bijeenkomst met Nacy Pelosi in april in Washington. Foto Yuri Gripas/Reuters

De woensdag dat de documentaire Knock Down the House uitkomt, is een gewone werkdag. Het Rayburn-kantoorgebouw waar Congresleden vergaderen, ziet eruit als een marktplaats. Jonge vrouwen verwisselen hun platte schoenen voor hakken, er staat een rij burgers te dringen bij de zaal waar de nieuwe zorgverzekering wordt behandeld. Ouders nemen kinderwagens mee, activisten zitten in tuinstoelen. Op de bank bij de lift slaapt een man met een baard.

In een grijs tweed jasje met een zwart revers windt Alexandria Ocasio-Cortez zich op over hoe arme en vaak gekleurde burgers het stemrecht wordt afgenomen door ze uit het register te schrappen. Hoe stembureaus vlak voor de verkiezingen worden verplaatst zodat ouderen niet kunnen stemmen. Over de voorbereiding van zulke vergaderingen overlegt ze met haar campagneteam. Zij stelt vragen in hun WhatsApp-groep en zij zoeken voor haar voorbeelden uit de wijken in The Bronx en Queens.

Ze krijgt een schouderklop van collega William Clay uit St. Louis die in de documentaire figureert als een van de bonzen uit het partij-establishment. Een getuige uit de hoorzitting, een directeur van de American Civil Liberties Union wil na afloop met haar op de foto.

Ik loop met haar naar de lift toe. Deze keer neemt ze de voordeur – blij met het vooruitzicht dat meer mensen in haar district volgende keer kunnen gaan stemmen. „Rechtszaken, academische studies, aanklachten van autoriteiten: ze leiden tot nieuwe wetgeving. Zo krijgt een amendement over het recht te stemmen in de grondwet grotere legitimiteit.”

Ze heeft de afgelopen vier maanden 173 wetten en 130 bestemmingsplannen ondertekend, heeft ze berekend, en veertig bijeenkomsten in haar district bezocht. Het zijn marathondagen. „De dagen lijken lang, maar de weken en maanden gaan snel”, zegt ze als ze de lift in stapt.

Bekijk hier de trailer van de documentaire ‘Knock Down The House’: