Hoe meer Israëlische bommen, hoe geliefder Hamas

Gaza Wat wint Hamas bij de zoveelste geweldsronde? En hoe komt het dat de inwoners van Gaza de partij blijven steunen?

Een inwoner van Gaza bekijkt de brokstukken in zijn door Israëlische bommen verwoeste woning.
Een inwoner van Gaza bekijkt de brokstukken in zijn door Israëlische bommen verwoeste woning. Foto Mohamed Saber /EPA

Ingestorte flatgebouwen, doden en gewonden. Op het oog is voor de inwoners van Gaza het enige resultaat van het geweld, afgelopen weekend, nog meer vernietiging en ellende. Toch vallen ze de leidende partij niet af. Wat wint Hamas bij de zoveelste ronde vernietiging? Hoe kan het dat de bevolking de regerende partij blijft steunen?

Bij een verwoest flatgebouw in Gaza-stad staat een groepje in het zwarte geklede vrouwen. „Het verzet zal doorgaan”, roepen ze. „Hef de blokkade op, laat ons en onze kinderen leven.” Sinds de Hamas-beweging in 2007 aan de macht kwam, heeft Israël de Gazastrook samen met Egypte een strikte blokkade opgelegd. Israël controleert de land- en zeegrenzen en het luchtruim van Gaza. De twee miljoen inwoners mogen alleen met toestemming van Israël de smalle strook land verlaten.

Ook de doorgang van goederen is beperkt, volgens Israël om te voorkomen dat Hamas materiaal bemachtigt om meer wapens te produceren. Als Hamas niet meer zou aanvallen, zou Israël dat dan misschien ook niet meer doen? De vrouwen op straat wuiven die suggestie weg. Ze zijn ervan overtuigd dat het de Israëliërs niet uitmaakt. „Ze hebben ons land bezet, ze willen ons hier allemaal het liefst dood hebben”, roepen ze door elkaar.

Geen toekomstperspectief

Een van de redenen dat de bevolking Hamas blijft steunen, is dat het binnen Gaza nogal riskant is de regering af te vallen. In maart waren er protesten tegen de stijgende prijzen onder de slogan ‘Bidna na’ish’ (we willen leven). Er is geen toekomstperspectief in Gaza; het overgrote deel van de jongeren is werkloos, driekwart van de bevolking is afhankelijk van hulp voor het dagelijkse levensonderhoud. Duizenden mensen scandeerden leuzen voor gelijkheid en een oplossing voor hun situatie.

„Onze kinderen zijn al twaalf jaar van hun leven kwijt, terwijl de zonen van de machthebbers auto’s en huizen hebben”, riep een vrouw in een video op sociale media. Zulke protesten zijn niet voor niets zeldzaam; ook nu sloeg Hamas de demonstraties hard neer. De veiligheidsdiensten arresteerden activisten en journalisten, waarop het weer rustig werd.

De economische ruimte die Hamas met de raketten als onderhandelingsinzet hoopt te bereiken, helpt de regerende partij dit soort tegenstand te sussen. Hamas haalde met het geweld in elk geval een zak geld binnen. Qatar maakte dinsdag bekend dat het 480 miljoen dollar (429 miljoen euro) beschikbaar stelt aan de Palestijnen, waarvan 180 miljoen naar de Gazastrook gaat. Een eerdere toezegging van Qatarees geld was een van de aanleidingen voor het oplaaiende geweld; eind 2018 kwamen Hamas en Israël na bemiddeling van Egypte en de VN overeen dat Israël door Qatar gegeven geld voor salarissen van Hamas-ambtenaren, in totaal zo’n 90 miljoen dollar, in maandelijkse termijnen zou doorlaten. De toevoer haperde. Ook elementen uit eerdere overeenkomsten, zoals een verruiming van de visserijzone van 6 naar 9 zeemijl en meer bewegingsvrijheid voor personen en goederen, kwamen niet of mondjesmaat tot stand.

Songfestival

Met de raketaanvallen toont Hamas aan Israël, maar ook aan de eigen bevolking en rivaliserende bewegingen, dat het Israël onder druk kan zetten. Bij het staakt-het-vuren zou Israël zich weer hebben gecommitteerd aan de eerdere toezeggingen. Analisten zijn sceptisch over de duurzaamheid van het bestand en de gedane beloftes. „Het is tijdelijke winst”, zegt politiek analist Talal Okal. „Israël heeft nu beloofd zich aan de afspraken te houden, maar gebeurt dat ook? Netanyahu had nu kalmte nodig omdat het Eurovisie Songfestival in Tel Aviv eraan komt, hij is nu bereid iets te bieden wat in het belang van de Palestijnen lijkt. Dit deed hij ook vlak voor de Israëlische verkiezingen. Over een paar weken is dat weer anders.”

Belangrijker dan de economische resultaten is dat in de beleving van de inwoners van Gaza het verzet tegen Israël uiteindelijk boven alles gaat. Al hebben sommigen kritiek op Hamas– zij het nauwelijks openlijk – Israël vormt voor de Palestijnen de hoofdoorzaak van hun ellende. Israël heeft de blokkade ingesteld, reageert met buitenproportioneel geweld op demonstraties aan de grens, bombardeert hun huizen.

De logica is simpel, zegt beeldend kunstenaar Sharif Serhan (42) in zijn atelier vol voltooide en onvoltooide kunstwerken. „Er is een gezegde in het Arabisch: ik tegen mijn broer; mijn broer en ik tegen mijn neef; mijn neef, mijn broer en ik tegen de rest. Zodra het tegen Israël gaat, vallen de onderlinge tegenstellingen weg. We kunnen van Hamas vinden wat we willen, uiteindelijk zijn het mensen van hier, van ons.”

‘We kunnen niet anders’

In een zwaar beschadigd huis zit Khadija Daya (57) gelaten op de vloer. Hoe ze de ramadan moet doorkomen, is haar een raadsel. „Al mijn keukenspullen zijn kapot. De koelkast, de vleesmachine...” Ze heeft geen idee hoe de geweldsuitbarsting deze keer begon. „Ik volg het nieuws niet”. Ze hoopt hulp te krijgen van de regering om haar huis op te bouwen, onduidelijk is of en wanneer dit gebeurt. „Sommige mensen wachten al sinds 2014 op hun beurt.”

Toch verwijt ook zij Hamas niets. „We kunnen hier niet anders dan met Hamas meegaan, toch?” zegt ze. „We hebben geen andere keuze, Israël heeft alle wegen voor ons afgesloten. We moeten wel ontploffen.”