Melancholie past bij het aanschouwen van dit Ajax

Champions League De finale werd niet gehaald, maar eeuwigheidswaarde heeft de prestatie van Ajax wel degelijk.

Spelers van Ajax vieren een doelpunt, toen het onheil nog niet aanstaande was.
Spelers van Ajax vieren een doelpunt, toen het onheil nog niet aanstaande was. Foto John Thys/AFP

De emotionele binnenwereld van deze Ajax-selectie zal de komende week veelvuldig voor het voetlicht komen. Hoor de babbelaar Frenkie de Jong stilvallen als een radio-interviewer na de bekerfinale tegen Willem II vaststelt dat Abdelhak Nouri hier bij had moeten zijn. Het 34ste kampioenschap dat in de maak is, zal de Nouri-titel zijn, het was zijn rugnummer toen hij neerzeeg op dat veld in het Oostenrijkse Zillertal bijna twee jaar terug.

Ze hebben geïncasseerd, deze Ajacieden, en geïnspireerd. Zondag moet de ploeg er weer staan, in de Johan Cruijff Arena tegen FC Utrecht. Dan naar De Graafschap volgende week woensdag, waar een zeker lijkende landstitel drie jaar geleden op een echec uitdraaide. Dat was op 8 mei, datum van decepties voor de club.

„De Champions League finale is zo uniek, spelers beseffen dat dondersgoed”, zei Erik ten Hag over de mentale mokerslag na de dramatische halve finale-nederlaag tegen Tottenham Hotspur. „Dan heb je tijd nodig om het te verwerken. Dat gaat niet in een dag. Maar we moeten daar op tijd mee beginnen, anders zijn we niet ready voor zondag.”

Lees ook het wedstrijdverslag: Drama voor Ajax in de slotminuten

Katerige nasleep

Terug naar de katerige nasleep woensdagavond, of de andere kant van het verhaal: het hartstochtelijke geluk van de winnende coach van Tottenham Hotspur. Na middernacht verliet Mauricio Pochettino de perszaal. ‘Mauricio, you’re magic’, riepen twee supporters die waren binnengedrongen. Pochettino stak zijn duim op, maar dit was niet zijn moment. „Het voetbal is van hun, de spelers”, zei hij even daarvoor. „Niet van ons, de trainers.” Hij noemde spelers „docenten van wie wij elke dag leren”.

Hij had het over zijn jongens, maar het had ook over die van Ajax kunnen gaan. Die hebben gedoceerd dat een ploeg geraffineerd, getalenteerd, als collectief strijdend, met een relatief bescheiden budget een onuitwisbare indruk kan achterlaten in een miljardencompetitie. Naast de titel van Leicester City in de Premier League in 2016 zou een doortocht van Ajax naar de finale het meest onwaarschijnlijke verhaal in het moderne topvoetbal zijn geweest.

En nu, nu Ajax seconden weg was van die finale, wat is het nu? Heeft het nog eeuwigheidswaarde? Natuurlijk. Ze hebben iets ondenkbaars gepresteerd, in dit tijdsgewricht. PSV was dichtbij de finale in 2005, daarna werd de grootste clubvoetbalwedstrijd ter wereld onbenaderbaar voor de have-nots. De Champions League-campagne van Ajax van 2018/19 mag geschaard worden bij de beste prestaties van een Nederlands team ooit. De jury zal weinig moeite kennen bij de verkiezing op het Sportgala bij het onderdeel sportploeg van het jaar.

De mondiale lofprijzing is oorverdovend, wie had dit ooit nog gedacht? Ten Hag refereerde er deze week al aan, aan zij die het ooit bereikt hebben en er nog steeds in geloofden in deze tijd. Vedette en visionair Johan Cruijff, trainer Louis van Gaal en ook vleugelaanvaller en thans directeur spelersbeleid van Ajax Marc Overmars.

Peter Bosz is ook zo’n gelovige, de trainer die twee seizoenen terug Ajax naar een onvermoede Europa League-finale loodste. Dat elftal, toen, was Ajax op piekvermogen, mocht je aannemen. Mooi voor eventjes, daarna weer jaren wachten op dat optimum waar vroegrijp toptalent uit de jeugd samenvalt met aangekochte revelaties en een coach die er alles uithaalt wat er menselijkerwijs inzit.

Hoe beleefde Amsterdam de halve finale, de dag die niemand meer had verwacht?

Grote meneren

Maar het vroegrijpe talent stond toen, twee seizoenen terug, in de coulissen te trappelen: Donny van de Beek, Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt. Grote meneren. Of eigenlijk: ze waren er al, maar het maximum van hun potentie was nog niet uitgetekend. Nu nog steeds niet, maar wat we van ze te zien kregen – nu al – heeft trekken van absolute wereldtop. De Jong en De Ligt zijn, mag voorzichtig gesteld worden, net zover als de besten ooit uit Nederland op die leeftijd waren. Professioneler ook, in deze tijd waar een rokertje of drankje is uitgebannen in de top.

Ze gaven sublieme wedstrijden vorm, maar zetten ook voetsporen waarin het lastig treden is. Ondoenlijk moet het zijn voor elke potentiële plaatsvervanger: hoe volg je Frenkie de Jong op? Hoe De Ligt? Bij de clubleiding, althans bij de man die er over gaat, is berusting. „Kijk het elftal van Peter Bosz, twee jaar terug. Je haalt de finale, maar kun je daar mee verder? Nee. Baf, de ploeg valt uit elkaar, keyplayers vertrekken”, zei Marc Overmars drie maanden geleden in een interview met NRC. „Ik heb daar vrede mee. Want ik weet hoe dat is bij Ajax, je kunt niet bouwen aan de langere termijn.”

Hij gaf, uiteraard, geen inzage in aankooptargets. „Maar als ik nu de blauwdruk erachter zie, dan word ik daar vrolijk van.” De salarispost zou zomaar eens kunnen verdubbelen volgend seizoen vergeleken met het vorige seizoen. De club maakt reuzenstappen. Ajax gaat een omzet van boven de 200 miljoen euro halen dit seizoen – het vorige record was 118 miljoen. Dat doet het behalen van de halve finale Champions League met een club: Ajax harkt ruim negentig miljoen extra binnen.

Na het Europa League-avontuur twee jaar terug ging het mis. Bosz, moe van de organisatiestructuur en enkele leden in de technisch staf, vertrok na zijn succesjaar naar Borussia Dortmund. Het zal dit keer niet imploderen, maar het is Ajax, dus alles kan. Overmars blijft sowieso. En Ten Hag, in het verleden hyperambitieus en een tikje ongeduldig gebleken, heeft een contract tot 2020.

Dit schreven de internationale kranten: ‘Stadion werd stil als een kathedraal’

Wie blijven er?

Melancholie past bij het aanschouwen van dit Ajax-elftal, bij het bekijken van foto’s of beelden van Real-uit en Juventus-uit. Tegen Sturm Graz begon het seizoen op 25 juli 2018. Ten Hag moest de twijfel nog overwinnen – bij de buitenwacht dan. Intern is aan zijn capaciteiten nooit getwijfeld, ingebed als hij is in de directie die hem perse wilde hebben al in de Kerst van 2017.

Wie blijven, wie gaan? Aanvaller David Neres lijkt zielsgelukkig in Amsterdam, maar zal ook beseffen dat het beste met Ajax deze jaargang was. De gelouterde Dusan Tadic en Daley Blind liggen lang vast, net als Nicolas Tagliafico en keeper André Onana die hun contract openbraken. Aan Lasse Schöne (32) wordt nimmer getrokken, hij is al zes jaar lang precies daar waar hij zijn moet. Hakim Ziyech liet in de belangrijkste wedstrijd in zijn leven maar weer eens zien dat de Europese top – natuurlijk dat is Ajax nu ook – niet langer kan talmen. Hem erbij houden zou Ajax weer positioneren voor een seizoen waarin mooie dingen mogelijk zijn.

Toch moeten Ajax-supporters, met stomheid geslagen na de derde treffer van Lucas Moura woensdag, voorzichtig afscheid nemen van een ploeg die mirakels bracht. Van dit aantrekkelijk voetbal, van aaibare Ajacieden. Frenkie de Jong gaat naar Barcelona, alleen dat staat vast.