Hoe lang laten Europese regeringsleiders de ‘spitzen’ nog spartelen?

Terwijl Rutte sputterde over het Europese fenomeen van ‘spitzenkandidaten’, werd in de wandelgangen van de top in Sibiu gespeculeerd over de opvolger van Juncker.

Europese regeringsleiders op de top in het Roemeense Sibiu. V.l.n.r. de premiers Rasmussen (Denemarken), Bettel (Luxemburg) en Karins (Letland), daarnaast de Franse president Macron en premier Rutte.
Europese regeringsleiders op de top in het Roemeense Sibiu. V.l.n.r. de premiers Rasmussen (Denemarken), Bettel (Luxemburg) en Karins (Letland), daarnaast de Franse president Macron en premier Rutte. Foto LUDOVIC MARIN/ AFP

Dat het over goede voornemens en hechtere samenwerking zou gaan, maakte de EU-top in het Roemeense Sibiu op voorhand tot een vrijblijvende aangelegenheid. „We zullen altijd naar gemeenschappelijke oplossingen zoeken”, luidde de weinigzeggende slotverklaring.

Maar voor het échte vuurwerk moesten journalisten in de wandelgangen zijn. Daar speelde maar één vraag: wie volgt na de Europese verkiezingen Jean-Claude Juncker op als voorzitter van de Europese Commissie?

Achterkamertjes

Het Europees Parlement vindt dat regeringsleiders de benoeming niet langer mogen bedisselen in achterkamertjes. Daarom schoof het eigen ‘spitzenkandidaten’ naar voren. Een veel transparantere procedure waarbij de kiezer bepaalt wie de macht in Brussel krijgt, zo stelt het Parlement. Twee zijn Nederlanders: Bas Eickhout namens de Europese groenen en Frans Timmermans van de socialisten. Maar topkandidaat is de Duitser Manfred Weber van de EVP, de grootste Europese partij van christendemocraten.

Terwijl de kandidaten al maanden op campagnetour zijn, is onder regeringsleiders het woord ‘spitz’ taboe. Een van de felste tegenstanders van het fenomeen is premier Rutte.

Hij wil er vanaf. „Liever vandaag nog”, zegt hij bij aankomst in Sibiu: „Maar het gaat me niet lukken om het fenomeen nu de nek om te draaien. Andere regeringsleiders zijn juist vóór.”

Wordt het toch een Bulgaarse?

Ruttes politieke vriend Xavier Bettel, premier van Luxemburg, is evenmin enthousiast. „Weber? Timmermans? Sorry, in Luxemburg heeft men geen idee waar zij voor staan”, zegt hij.

In een hotellobby in Sibiu heeft Weber journalisten uitgenodigd voor een gesprek. Ook al heeft hij niets te zoeken op de EU-top, hier staan nu eenmaal de camera’s. En hij wil zijn punt maken. „Wat heeft Rutte er op tegen dat Europese kiezers willen weten wat hun ‘spitz’ gaat doen als baas van de nieuwe Europese commissie?”

In een kelderrestaurant in Sibiu worden de ambities van de spitzen door meegereisde Brusselse diplomaten niet erg serieus genomen. Weber? Timmermans? „No way”. Wie wordt dan Junckers opvolger? Het laatste gerucht: Kristalina Georgieva. Nog nooit van gehoord? De Bulgaarse was een paar jaar eurocommissaris en schijnt goed te liggen onder regeringsleiders.