Opinie

Hoe kan ik van jullie taal houden als jullie het zelf niet doen?

Nederlandse cultuur Steeds als hier vertelt dat hij Nederlands aan het leren is, wordt hij voor gek versleten. Welk land heeft zo’n houding tegenover de taal?

Lex van Lieshout/ ANP

Toen ik op de middelbare school zat, leerde ik Frans en Spaans, maar als ik die landen bezocht, was ik nooit in staat om te communiceren in die talen. Ik heb altijd spijt gehad dat ik me er niet verder in heb bekwaamd. In de loop van mijn studie deed zich de kans voor om nog een Europese taal te leren. Om de een of andere reden trok Nederlands mijn aandacht, maar ik geef toe dat ik niet heel veel over het land wist toen ik de taal ging leren. Ik had Amsterdam wel een aantal keer bezocht en ik werkte ook een tijdje op een kantoor waar Nederlands gesproken werd, maar dat was het.

Toch werd ik helemaal in beslag genomen door het idee om in Nederland te wonen en te werken. Er zijn tientallen internationale organisaties en instellingen in Nederland waar ik graag bij wilde werken, en bovendien verheugde ik me erop om me als student onder te dompelen in een andere taal en cultuur. Een luie en zelfingenomen Engelsman hoefde ik niet meer te zijn, want voor het eerst in mijn leven had ik vertrouwen in mezelf: het gevoel dat ik eindelijk in staat was om mijn kennis van een taal uit te breiden en actief aan het maatschappelijke leven deel te nemen buiten de grenzen van de Engelstalige wereld.

Helaas is dat laatste nooit gebeurd. De Nederlanders die ik ontmoette bleken er namelijk geen moer om te geven dat ik hun taal wilde leren. Mijn ambitie werd zelfs weggewuifd als dwaas en onverstandig.

You know everyone speaks English, right?”, hoorde ik telkens weer. „Ja, maar ik wil graag Nederlands leren”, zei ik terug.

Lees ook het Twistgesprek: De verengelsing van universiteiten is positief.

Het maakte geen verschil. Sommigen zeiden dat een gesprek in het Nederlands te langzaam zou verlopen, terwijl anderen aangaven dat ze zich beter in het Engels konden uitdrukken (niet dat ik daarvan overtuigd was). Als ik erop stond Nederlands te spreken, voelde ik me meestal bespot of gekleineerd. In ieder geval schakelden ze meteen over op het Engels zodra ik een foutje maakte. Ben ik dan niet goed genoeg, dacht ik. Of waren collega’s gewoon niet bereid om mij te helpen?

Volgens mij is Nederlands spreken een manier waarop bepaald wordt of iemand écht Nederlands is. Dat houdt in: iemand die er geboren en getogen is, of tenminste volledig is ingeburgerd. Dat ben ik niet. Op de werkvloer werd wel Nederlands gesproken, maar niet mét mij.

In die zin begon de Nederlandse bevolking steeds meer te lijken op een gesloten gemeenschap waar ik nooit bij zou horen. Af en toe probeerde ik iemand voor de gek te houden, door niet te laten merken waar ik vandaan kwam.

Een keer was ik ongeveer een kwartier in gesprek met iemand toen hij zei: „Dat is een interessant accent. Kom je uit België?”

Ik antwoordde dat ik Engels was.

Oh, you’re English”, vervolgde hij meteen.

Nooit eerder kreeg ik te maken met zo’n houding als in Nederland. Zodra ik zei dat ik Nederlands leerde, werd ik aangekeken alsof ik gek was.

„Nederlands? Wat de f*** wil je daarmee doen?”

De verloedering van de taal

Die opmerking, gemaakt door mijn werkgever, spookt nog altijd door mijn hoofd. Toen besefte ik dat ik geen antwoord meer op die vraag had. Als mensen hoe dan ook Engels tegen mij gaan spreken, wat heeft het dan voor zin Nederlands te leren? Ik wilde niet meer vertellen dat ik Nederlands leer, omdat ik er bijna nooit een bemoedigende of positieve reactie op krijg. Zelfs toen deze man ervan onder de indruk was dat ik Nederlands kon, had dat schijnbaar geen waarde op zichzelf:

„Dat maakt het wel makkelijker voor je om Duits te leren!”, zei hij. Maar waarom hebben Nederlanders zo’n houding tegenover hun eigen taal? Met 23 miljoen moedertaalsprekers is het taalgebied allesbehalve klein, toch ligt de focus altijd op de buurlanden. Hoe kunnen we ons beter aanpassen aan de toeristen?, Hoe kunnen we citizens-of-the-world worden? De verloedering van de taal is al decennia aan de gang en het Engels is tegenwoordig overal op een prominentere plaats te zien dan het Nederlands. Bij aankomst op Schiphol, bijvoorbeeld, twijfel je er even aan of je wel in Nederland bent.

De verengelsing van het Nederlandse hoger onderwijs, onvergelijkbaar met enig ander Europees land, gaat onbeschaamd door. Is het dan verwonderlijk dat de jongeren hun taal niet ‘cool’ vinden; dat ze niet trots zijn op hun eigen cultuur? Ik heb trouwens meerdere keren Nederlandse koppels ontmoet, allemaal Amsterdammers die mij lieten weten dat ze thuis alleen Engels spraken en zo weinig mogelijk Nederlands wilden gebruiken. Ik weet niet zeker of ze de waarheid spraken, in elk geval werd me duidelijk dat zij zichzelf wilden onderscheiden van wat zij als een ongewenst aspect van hun identiteit beschouwden. Triest! Ik ga niet vechten voor een vreemde taal als de moedertaalsprekers het kennelijk niet willen behouden. Ik kan mij alleen maar afvragen waarom Nederland het advies van Rint Sybesma niet volgt; het Nederlands gewoon afschaffen?

Was ik naar Vlaanderen of een plek buiten de Randstad gegaan, dan zou ik wellicht een andere ervaring hebben gehad. Mijn docent had me gewaarschuwd voor de grote steden, maar ik had nooit verwacht dat het zo verschrikkelijk zou zijn. Het is spijtig dat ik niet naar haar heb geluisterd. Na een jaar in Amsterdam te hebben gewoond, ben ik mijn passie voor het Nederlands bijna kwijt.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.