Vancouver wordt een buitenpost van China

Elite-immigranten De stad waar Huawei-topvrouw Meng huisarrest heeft in een miljoenenvilla, is populair bij rijke Chinezen die hun geld in het stabiele Canada willen veiligstellen.

Een winkel in Chinatown, Vancouver.
Een winkel in Chinatown, Vancouver. Foto Darryl Dyck/HH

Drie auto’s met beveiligers staan rond een ruim vrijstaand huis in Dunbar, een prachtig gelegen wijk in de Canadese stad Vancouver. De buurt is groen en glooiend, de keurig onderhouden woning met een waarde van ongeveer vier miljoen euro biedt in de verte uitzicht op de imposante bergen aan de Canadese westkust. Het is stil rond het hoekhuis; alleen de bewakers aan de voor-, achter- en zijkant maken duidelijk dat de bewoner niet de eerste de beste is.

De villa aan 28th Avenue is eigendom van Meng Wanzhou, de financiële topvrouw van de Chinese telecomgigant Huawei. Het pand, dat ze in 2009 kocht met haar man, is nu haar gevangenis: sinds de 47-jarige Meng begin december op de luchthaven van Vancouver bij een overstap door de Canadese autoriteiten werd gearresteerd op verzoek van de Verenigde Staten, is ze in afwachting van een proces over haar mogelijke uitlevering aan de VS. Daar wordt ze beschuldigd van schending van Amerikaanse sancties tegen Iran.

De laatste ontwikkelingen in de handelsoorlog: President Trump wil vanaf vrijdag meer importheffingen op Chinese producten. Beijing is niet erg onder de indruk

Sinds Meng , een bron van diplomatieke spanningen tussen Canada en China, op borgtocht is vrijgelaten, verblijft ze in haar eigen woning in Dunbar – haar kleinste huis in Vancouver. Tot veler verrassing bleek ze nog een duur huis te bezitten in de miljoenenstad, een magneet voor immigranten uit Azië. Het andere, een statige villa in de exclusieve wijk Shaughnessy, tien minuten rijden verderop, wordt gerenoveerd. Dat pand heeft een waarde van ruim 10 miljoen euro.

„De beveiliging is een uitdaging, maar de bewoners zijn prima”, zegt Todd Lewis, een buurman in Dunbar. „Ik wist niet wie ze waren. Ze verblijven hier een deelvan de tijd”, zegt hij over het gezin: Meng, haar man en hun vier kinderen. Dat Meng nu permanent in het huis zit, is „niet haar eigen keuze”, stelt hij droog vast.

Meng, dochter van Ren Zhengfei, de invloedrijke oprichter van Huawei, mag zich volgens haar borgvoorwaarden overdag bewegen in Vancouver. Ze moet een enkelband dragen die de autoriteiten in staat stelt haar te traceren. Van elf uur ’s avonds tot zes uur ’s ochtends moet ze thuis blijven. De bewaking is voor haar rekening. Deze woensdag moet ze opnieuw bij een rechtbank verschijnen voor haar uitleveringsproces, dat nog maanden kan duren.

De luxueuze leefomstandigheden van Meng staan in schril contrast met de toestand van twee Canadezen die kort na haar arrestatie zijn opgepakt in China: oud-diplomaat Michael Kovrig en zakenman Michael Spavor. Vermoedelijk worden zij vastgehouden uit vergelding voor de arrestatie van Meng, die China als onrechtmatig beschouwt. Volgens onbevestigde berichten zitten Kovrig en Spavor vast in isoleercellen, met 24 uur licht en geen toegang tot een advocaat. Het is onduidelijk hoe ze er aan toe zijn.

„Het is een scherpe tegenstelling met Meng, die in één van haar comfortabele huizen woont en zich vrij kan bewegen in Vancouver”, zegt Wenran Jiang, hoogleraar van het Institute of Asian Research aan de Universiteit van British Columbia (UBC). „China heeft niet veel sympathie gewekt bij het publiek door de twee Michaels in een situatie te houden waarbij niemand weet wat er met hen gebeurt.”

Topbestemming

De onthulling dat Meng, een topfunctionaris uit het Chinese bedrijfsleven, twee dure woningen bezit in Vancouver, illustreert een al jarenlange trend hier: tomeloze investeringen in onroerend goed door rijke immigranten uit China. Welgestelde Chinezen beschouwen Vancouver als topbestemming om een deel van hun geld onder te brengen - en voet aan de grond te krijgen in Noord-Amerika.

De stad heeft de afgelopen decennia een metamorfose ondergaan, vertelt Ian Young, correspondent van de South China Morning Post in Vancouver. „Er is een enorme golf van Chinese rijkdom en Chinese immigranten”, zegt hij. „Veel van de rijkdom in China is pas in de afgelopen dertig jaar ontstaan. Er heerst een gevoel dat het kwetsbaar is. Mensen zoeken een ontsnappingsroute voor zichzelf en hun geld, mocht er iets misgaan in China. Eén van de manieren is om het naar Canada te sturen.”

Vancouver, een prachtig gelegen stad met uitstekende voorzieningen en bovenal Canadese stabiliteit, is inmiddels een „gevestigde Chinese buitenpost”, zegt Young. „Je hebt hier alle dingen die het leven comfortabel maken, van andere Chineessprekenden tot vertrouwde restaurants en goede universiteiten.”

Hongcouver

De stroom van migranten en geld uit China naar de Canadese westkust is al enkele decennia aan de gang. In de jaren negentig trokken veel inwoners van Hongkong naar Canada, uit vrees voor de overdracht van de Britse kroonkolonie aan de Volksrepubliek China in 1997. Zij vroegen verblijfsvergunningen aan als investeerders. In ruil voor Canadese papieren staken ze geld in vastgoed in Vancouver. Woontorens schoten als paddenstoelen uit de grond, en de stad kreeg de bijnaam ‘Hongcouver’.

Het resultaat is een zwaar Chinees stempel op Vancouver. Om te beginnen in het straatbeeld van de multiculturele stad. „Je ziet hier veel Aziatische gezichten”, zegt student Yongzheng Li. „Mensen zijn daar aan gewend, ze zijn vriendelijk. Ik heb nooit discriminatie ervaren.”

Nog nadrukkelijker is de Chinese invloed in Richmond, een voorstad die bekend staat als de meest Chinese stad buiten Azië. Meer dan de helft van de inwoners is er van Chinese afkomst. Veel bedrijven en restaurants zijn Chinees, en vestigingen van Canadese bedrijven als de Toronto-Dominion Bank hebben Chinese tekens op de gevel. Het Aberdeen Centre in Richmond is een grote Chinese mall, met een grotendeels Chinese clientèle. Bejaarden zitten kranten te lezen. Jongeren staan in de rij voor een populair Koreaans restaurant.

Velen in de Chinese gemeenschap volgen de zaak-Meng. „Het was geen grote verrassing dat ze hier huizen heeft, want er zijn zoveel Chinese mensen die hier huizen kopen”, zegt Ivan, een bezoeker van het Aberdeen Centre van Chinese afkomst, die zijn achternaam niet wil geven. „Maar mensen vinden het niet goed dat de Canadese politie de VS helpt door haar te arresteren. Wat ze ook gedaan heeft volgens de VS – het is niet eerlijk. Ze heeft toch geen Canadese wet overtreden?”

Huawei- topvrouw Meng heeft, hangende een uitleveringsverzoek van de VS, huisarrest in een van haar twee villa’s in deze Canadese stad.

Foto Darryl Dyck/HH

Volgens hoogleraar Jiang van UBC spelen historische gevoeligheden mee bij de opinievorming over de behandeling van Meng. Lang voordat vermogende elite-immigranten uitweken naar Canada, voerde de Canadese regering racistisch beleid tegenover arme Chinese immigranten. De eersten van hen kwamen eind negentiende eeuw: ongeveer tienduizend arbeiders werkten aan de aanleg van de Pacific Railway.

Toen die af was, wilde het Angelsaksisch georiënteerde Canada geen Chinese immigranten meer. In de jaren twintig volgde zelfs een verbod op immigratie uit China, dat tot 1947 van kracht bleef. In 2006 bood de Canadese regering excuses aan voor dat beleid. Maar veel Chinezen zijn het niet vergeten.

„Er is gevoeligheid over de manier waarop Chinezen worden behandeld door de Canadese maatschappij”, zegt Jiang. „En daarom was er gevoeligheid onder sommige inwoners toen mevrouw Meng door Canada werd gearresteerd.”

Dat wil niet zeggen dat iedereen in de Chinese gemeenschap met Meng sympathiseert. Sommigen maken zich juist zorgen over de invloed van de Communistische Partij van China op de gemeenschap, bijvoorbeeld via lokale Chinese media. „Als Chinees-Canadezen denken wij hetzelfde over de zaak-Meng als de meeste andere Canadezen: we respecteren het juridische proces en de rechtsstaat”, zegt activist Louis Huang. Met zo’n zestig medestanders heeft hij een groep gevormd, de Alliance Guard of Canadian Values, om te waken tegen ondermijning van democratische waarden in Canada.

Volgens Huang zouden de autoriteiten er goed aan doen zich sceptischer op te stellen tegenover kapitaal uit China; hij meent dat er geld bij is dat van corruptie en witwaspraktijken afkomstig is. „Hoge functionarissen van de Communistische Partij van China doen al jaren aan witwassen”, stelt hij. „Ze brengen het geld van China naar Canada en elders.”

Ook in Nederland is er groeiend ongemak over economische macht China

Grenzeloos kapitaal

De huidige migratie van rijkdom uit China volgt de eerdere migratie vanuit Hongkong, maar dan vele malen uitvergroot. Het gevolg is een dramatische scheefgroei in de vastgoedmarkt van Vancouver. Rijke immigranten drijven al jarenlang de woningprijzen op. Maar ze leveren als buitenlands- belastingplichtigen geen bijdrage aan het inkomensniveau van de stad. Zo is Vancouver een van de meest onbetaalbare woningmarkten ter wereld geworden.

Andy Yan, hoogleraar aan Simon Fraser University in Vancouver, doet onderzoek naar die scheefgroei. „Dit is een heel andere vorm van migratie dan gebruikelijk in Noord-Amerika”, zegt hij. „In de geschiedenis van Canada en de VS kwamen mensen hier naartoe omdat ze arm waren, en op zoek naar kansen op een beter leven. Nu is het een import van rijkdom. Voor rijke immigranten liggen hier juist vaak minder kansen dan in China.”

In Dunbar heeft buurman Lewis gemengde gevoelens bij de onbeheerste stijging van de woningprijzen. „Aan de ene kant is het fijn dat mijn huis zo in waarde is gestegen sinds ik hier in 2001 kwam wonen”, zegt hij. „Maar ik maak me zorgen om mijn kinderen: zij kunnen het zich straks niet veroorloven om hier te wonen.”