SP keert terug naar wortels met anti-Timmermans-spot

Socialistische Partij In een harde campagnespot valt de SP Frans Timmermans aan. De tijd van ‘Stem voor’ lijkt voorbij.

Still uit de ‘Hans Brusselmans’-spot van de SP.
Still uit de ‘Hans Brusselmans’-spot van de SP.

Het is moeilijk om in ‘Hans Brusselmans’, de hoofdpersoon van een dinsdag gelanceerd campagnespotje van de SP, níet PvdA-lijsttrekker en eurocommissaris Frans Timmermans te zien. Toch moet de kijker dat niet zo zien, zegt SP-lijsttrekker Arnout Hoekstra. „Hij schijnt op hem te lijken. Maar in de spot richten we ons op de hele Europese elite.”

Hans Brusselmans, die sprekend op Frans Timmermans lijkt, speelt in het spotje thuis met speelgoedtanks („Als het moet, haalt Hans er zelfs de oorlog bij”), verbrandt referendumuitslagen, en kijkt bewonderend naar schilderijen met zijn Europese collega’s. Ook eet hij taart („Hans wil Nederland opslokken”), plast hij, en wandelt hij rond in zijn onderbroek. De spot is uitgezonden op tv en wordt online veel gedeeld.

Negatief campagnevoeren

Met het opvallend harde spotje voor de Europese verkiezingen keert de SP terug naar twee oude partijtradities, zegt Gerrit Voerman, SP-kenner en hoofd van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen. De SP voert voor het eerst sinds twee decennia weer negatief campagne. En de partij richt zich, net als vroeger, tegen de oude rivaal: de PvdA.

Voerman: „In veel opzichten zien we een wederopstanding van de oude SP. De SP die tégen was. Deze tactiek doet denken aan de jaren tachtig en vroege jaren negentig, toen de PvdA het geliefde doelwit was. Door daar stemmen weg te kapen, is de SP groot geworden.”

In de jaren van Paars (1994-2002) viel de SP PvdA-leider Wim Kok aan. Zo werd hij onder meer op schoot van VVD-leider Frits Bolkestein afgebeeld. Maar in 2002 gooide de SP de ‘Stem tegen’-strategie om. De nieuwe slogan werd ‘Stem voor’. Campagnes kregen meer een feelgood-karakter. Daarbij ging de SP meebesturen op lokaal en regionaal niveau.

Eerder in NRC: Interview met Lilian Marijnissen: ‘Ik wil helemaal niet schreeuwen’

Het viel Voerman op dat de Brusselmans-spot samenvalt met een inhoudelijke koerswijziging. Partijleider Lilian Marijnissen zei eerder deze week in NRC dat de partij zich in de campagne voor de Europese verkiezingen meer moet richten op klassieke SP-thema’s zoals sociale rechtvaardigheid en uitbuiting. Sinds haar aantreden, begin vorig jaar, sprak de partij meer over klimaat en vluchtelingen.

Nostalgie

„Slechte verkiezingsresultaten hebben de SP nostalgisch gemaakt naar het verleden”, zegt Voerman. De SP verloor bij de Statenverkiezingen in maart fors. De toon van Marijnissen en partijvoorzitter Ron Meyer – strenger over migratie, de nadruk leggen op de kosten van klimaatbeleid – lag al langer gevoelig in de partij. „Europa is een onderwerp dat SP’ers meer bindt dan migratie of klimaat. Al vraag ik me af of zo’n persoonlijk getinte aanval op Timmermans goed valt bij de achterban.”

PvdA-leider Lodewijk Asscher reageerde alleen per tweet op het spotje. „Wij voeren een positieve campagne voor een sociaal, eerlijk en duurzaam Europa. Deze actie staat jou minder dan die Ferrari.” Asscher doelt op de auto waarmee Lilian Marijnissen tijdens de Statenverkiezingen rondreed. „Verdeeldheid op links is feest voor rechts.”

Lijsttrekker Arnout Hoekstra zegt dat de Europese campagne van de SP geen negatieve toon heeft. Het was de bedoeling, zegt hij, om duidelijk te maken dat zijn partij juist „hartstikke vóór” Europa is, maar tegen „de Brusselse elite”. „Als ik de PvdA was, zou ik me zorgen maken als ik Frans Timmermans in dit spotje herken. Ze kunnen zich beter geen zorgen maken over ons, maar over de eigen lijsttrekker.”