Markt en chauffeurs zijn afwachtend over beursgang Uber

Ridesharing Ubers beursgang geldt als een van de grootste in jaren, maar is omgeven door scepsis. Hoe kan het bedrijf winstgevend worden?

Beeld Roland Blokhuizen

Enkele kleine handelingen op de smartphone en boem: Uber-chauffeur Randal is er razendsnel bij om je een rit te geven in het Amerikaanse Seattle. Al vier jaar werkt hij als chauffeur voor de populaire taxidienst in de stad aan de westkust. „Wat ik fijn vind, is dat ik mijn eigen werkuren kan bepalen, en het betaalt redelijk”, zegt hij van achter het stuur van zijn zilveren Ford.

Randal is nog niet erg enthousiast over de aanstaande beursgang van Uber, een van de grootste in jaren van een technologiegigant uit Silicon Valley. „Ik weet nog niet of ik aandelen wil kopen”, zegt hij. „Ik heb begrepen dat ik me kan inschrijven, maar ik heb me er niet echt in verdiept. Ze zouden me informatie sturen, maar die heb ik nog niet gezien.”

De afwachtende houding van Randal is wellicht tekenend voor de scepsis over de megabeursgang van Uber die ook op de financiële markt heerst. Het bedrijf wil ongeveer 9 miljard dollar (8 miljard euro) ophalen wanneer aandelen vermoedelijk vrijdag debuteren aan de New York Stock Exchange. Bij een nu verwachte startprijs van 44 tot 50 dollar per stuk krijgt het transportnetwerk een marktwaarde van 90 miljard dollar (80 miljard euro).

Lees meer over hoe de prijs van een aandeel tot stand komt

Unicorns

Niet gek voor een bedrijf van nog maar net tien jaar oud, dat sinds zijn oprichting in San Francisco in 2009 een begrip is geworden onder tientallen miljoenen gebruikers – en de traditionele taxisector wereldwijd in honderden steden op zijn kop heeft gezet. Met de verwachte marktwaarde wordt Uber – een bedrijf met ruim 22.000 werknemers, waarvan ongeveer de helft buiten de VS – groter dan autoproducenten als General Motors en Volkswagen.

Sommige investeerders zien dan ook reikhalzend uit naar de megabeursgang van Uber, de grootste in de Verenigde Staten sinds de Chinese internetreus Alibaba vijf jaar geleden een notering verwierf op de beurs in New York. Van een reeks zogeheten unicorns (privébedrijven met een waarde van 1 miljard dollar of meer) die dit jaar naar de beurs gaan, is Uber de grootste. Andere zijn onder meer Airbnb en Slack. Volgens waarnemers past Uber zelfs in het rijtje van Amazon, Google en Facebook: Amerikaanse internetgiganten die revolutionaire veranderingen teweeg hebben gebracht in het dagelijks leven van miljoenen mensen in de wereld. In dit geval door passagiers te koppelen aan freelance chauffeurs, waarmee Uber in stad na stad persoonlijk vervoer drastisch heeft veranderd.

Er is echter één klein detail dat sommige investeerders zorgen baart: Uber heeft nog zo goed als nooit winst gemaakt. Ondanks zijn grote naamsbekendheid en wereldwijde bereik, boekte het bedrijf vorig jaar 3 miljard dollar verlies, bij een omzet van 11,3 miljard. Het jaar ervoor bedroeg het verlies 4 miljard. Dit komt onder meer door de strategie om marktaandeel te verkrijgen door hard te concurreren met kleinere rivalen als Lyft, eveneens afkomstig uit San Francisco. Prijzen van ritten worden daartoe laag gehouden – te laag om geld te verdienen nadat de chauffeurs hun deel opstrijken.

Een verzoek om zo veel geld met zo weinig informatie is een schande

Rett Wallace financieel analist

Nog zorgwekkender voor financieel analisten is dat onduidelijk is hoe Uber in de toekomst wel winstgevend wil worden. Het bedrijf houdt zich in de aanloop naar de beursgang op de vlakte. Het geeft in zijn documentatie de voorkeur aan grandioze beloftes dat het „de wereld in beweging” wil zetten. Volgens waarnemers levert Uber echter onvoldoende gegevens om te kunnen bepalen of het bedrijf ook beweegt in de richting van zwarte cijfers.

„Een verzoek om zoveel geld met zo weinig informatie is een schande, en een teken dat er de afgelopen jaren iets van fundamenteel belang is foutgelopen op de Amerikaanse aandelenmarkt”, schreef financieel analist Rett Wallace onlangs in de Financial Times. Hij en andere analisten zien de beursgang van Uber als een poging om goedgelovige beleggers miljarden dollars te ontfutselen.

Kan Uber, dat ongeveer 70 procent van de Amerikaanse markt voor ridesharing in handen heeft, winstgevend worden? Wellicht door kosten te drukken; veruit de grootste kostenpost van het bedrijf vormen de naar schatting drie miljoen chauffeurs. Maar als het bedrijf hen probeert uit te knijpen, leidt dat tot onvrede. Chauffeurs zijn al onrustig: woensdag staakten ze in steden als New York en Londen om te protesteren tegen lage betaling en gebrek aan goede arbeidsvoorwaarden. Velen willen worden beschouwd als werknemers in plaats van onafhankelijke contractanten, iets wat Uber fel bestrijdt.

Zelfrijdende auto’s

Uber heeft ingezet op de ontwikkeling van zelfrijdende auto’s om op termijn chauffeurskosten te besparen. Maar het is twijfelachtig of die technologie binnen afzienbare tijd tot resultaat leidt. In maart vorig jaar schortte Uber zijn activiteiten op dit gebied op nadat een zelfrijdend voertuig van het bedrijf in Arizona een vrouw doodreed.

Een andere mogelijke route naar winstgevendheid is diversificatie. Sinds oprichter Travis Kalanick in 2017 werd gedwongen op te stappen als bestuursvoorzitter na een aantal schandalen, probeert zijn opvolger Dara Khosrowshahi met meer discipline de merknaam van Uber in te zetten voor groei op gebieden als maaltijdbezorging en de verhuur van openbare fietsen. Zo nam Khosrowshahi, afkomstig van reisboekingsplatform Expedia, onder meer het initiatief tot de acquisitie van Jump, een exploitant van leenfietsen. Ook is Uber sinds enkele jaren actief met de maaltijdbezorgingsdienst Uber Eats.

Geen van de strategieën garandeert snelle winstgevendheid. Toch zal Uber als beursgenoteerde onderneming grotere discipline moeten opbrengen om beleggers tevreden te houden. De onafhankelijke, vechtlustige cultuur die het bedrijf dominant maakte als brutale innovator in de taxibranche is wellicht niet voldoende om aandeelhouders te overtuigen. Zij willen een geloofwaardig zakenmodel zien – liefst voordat ze hun geld in een bedrijf steken.

De beursgang van Lyft, dat in tegenstelling tot Uber alleen in Noord-Amerika actief is, geldt daarbij als waarschuwing. Het bedrijf gaf eind maart aandelen uit tegen een prijs van 72 dollar, en debuteerde aan Wall Street op 78 dollar. Maar sindsdien is de waarde van de onderneming gedaald tot een niveau van ongeveer 62 dollar. Woensdag rapporteerde Lyft een kwartaalverlies van 1,14 miljard dollar, en bevestigde het dat 2019 een jaar van grote verliezen wordt.

In de straten van Seattle kijkt Uber-chauffeur Tanya vooralsnog de kat uit de boom. „Ik heb een bericht gekregen, of ik aandelen wilde kopen”, zegt de ervaren chauffeur met ongeveer zesduizend ritten, die ook voor Lyft werkt. „Ik heb nog geen antwoord gegeven. Misschien, wie weet.”