Recensie

Recensie Beeldende kunst

Expositie Andres Serrano toont Trump als man, mythe en kunst

Donald Trump Op The Game: All Things Trump laat de Amerikaanse kunstenaar Andres Serrano spullen van Trump zien (van zijn bruidstaartje tot tijdschriftcovers). De expositie is een fascinerende spiegel.

Donald Trump-masker, te zien op de expositie van Andres Serrano in New York.
Donald Trump-masker, te zien op de expositie van Andres Serrano in New York. Foto Evan Lenox
    • Bas Blokker

Het goud! Waar is het goud? The Game: All Things Trump is ingericht in een voormalige nachtclub in Manhattans Meat Packing District. Twee schemerige verdiepingen, met posters aan de muur, tijdschriften, gesigneerde dollarbiljetten en vitrines vol met Trump-parafernalia. Maar de lievelingskleur van de president klatert hier niet van de muren, zoals in zijn hotels, casino’s en golf resorts. Gaat All Things Trump dan niet over de smaak van de president? Hooguit indirect.

Op de tentoonstelling staan honderden gebruiksvoorwerpen. Stropdassen, golfclubs, flesjes doucheschuim, shampoo en conditioner uit Trump-hotels, de gebruikshandleiding van een Boeing 727 (de ‘Trump Shuttle’), dozen waar ooit Trumps biefstukken in werden verkocht (‘The world’s greatest steaks’ – in 2007 twee maanden op de markt), bokshandschoenen en affiches die bokspartijen in Trumps Plaza-casino in Atlantic City aankondigen, allemaal late jaren 80. Aan de muur hangt het diploma van ene Alex van den Kolk, die in 2009 de cursus Quick start retreat doorliep aan de nep-opleiding die Trump University heette. Dozen van het Trump-bordspel (motto: „Het gaat er niet om of je wint of verliest, maar of je wint”). Een uitnodiging voor Trumps 48ste verjaardag, met hemzelf in Tarzan-vel en zijn tweede vrouw Marla als Jane, onder het opschrift: ‘Lord of the Financial jungle’. Drie paspoppen in het uniform van beveiligers van het Taj Mahal-casino dat in 1990 opende als het „achtste wereldwonder”, een jaar later failliet ging, weer overeind kwam en in 2016 voor een habbekrats werd verkocht aan Hard Rock Cafe. Uit de Taj Mahal komt ook het ronddraaiende woord EGO dat centraal op de begane grond staat.

De expositie The Game: All Things Trump over Donald Trump in New York
Foto a/political / ArtX
De expositie The Game: All Things Trump over Donald Trump in New York
Foto a/political / ArtX

Kunstenaar Andres Serrano (1950) kocht de afgelopen jaren duizend (tweedehands) voorwerpen die met Trump te maken hebben. Op vrijwel alles staat het gezicht, de naam of de handtekening van Trump. Die naam, het merk, dat is waar het hier om draait. Het motto dat Serrano aan de tentoonstelling meegaf – „alle kunst is een kwestie van persoonlijkheid”, van Marcel Duchamp – is hier dubbelzinnig. De objecten die Serrano bijeenbracht zijn niet de uitdrukking van Trumps persoonlijkheid. Trump heeft zijn persoonlijkheid letterlijk op al die objecten gedrukt.

Lees een interview (2017) met Serrano: Niemand kan seks, dood en geweld zo verleidelijk in beeld brengen

Omdat Serrano Serrano is, konden zijn Trump-aankopen al rekenen op media-belangstelling voordat duidelijk was wat hij ermee zou gaan doen. Toen Serrano begin dit jaar op een onlineveiling voor 1.880 dollar een taartje kocht dat gasten meekregen na het huwelijk van Donald en Melania Trump in 2005, belde Vanity Fair de kunstenaar op. „Ik ben heel wat van plan, en niet alleen met taart”, was alles wat hij kwijt wilde. De verslaggever vroeg zich af: „Zal hij het taartje onderdompelen in urine?”

Doos met taartje dat gasten meekregen na het huwelijk van Donald en Melania. Foto Andres Serrano

Niet zo’n vergezochte suggestie voor wie zich Serrano’s provocerende foto’s herinnert: Piss Christ uit 1987, een crucifix in een door de kunstenaar volgeplaste glazen vitrine. Of Leo’s fantasy (1996), een vrouw die in de mond van een man urineert. Controverses volgden altijd in zijn voetspoor, meer dan eens probeerden demonstranten een van zijn kunstwerken te vernielen. Dat gevaar lijkt de Trump-uitstalling niet te lopen. Het uitgangspunt is niet erg uitdagend, of je moet de president zelf al voldoende provocerend vinden.

Op een willekeurige middag lopen er vier bezoekers rond, de vijfde zit op een bankje op haar telefoon te kijken. Esthetisch valt er niet veel te genieten. De voorwerpen zijn wat ze zijn; het aanhalen van Duchamp maakt er geen kunst van. Dat lijkt ook niet de bedoeling als je Serrano’s toelichting leest. Daarin staat dat de The Game: All Things Trump een spiegel is van „Amerika’s fascinatie voor rijkdom, succes, glamour, macht en beroemdheid”.

Uitnodiging voor Trumps 48ste verjaardag.
Foto a/political / ArtX
Kleurboek
Foto a/political / ArtX
Time Magazine
Foto a/political / ArtX
Uitnodiging voor Trumps 48ste verjaardag, kleurboek en Time Magazine.
Foto a/political / ArtX

In die spiegel zien we telkens weer het gezicht van Donald Trump. Foto’s van Trump met renpaard en Andy Warhol, van de jonge Donald als cadet, van de vrouwen met wie hij eerder getrouwd was. Heel veel foto’s op heel veel tijdschriften. Sinds de jaren tachtig hebben media steeds voorpagina’s met Trump gemaakt. Op de cover van Playboy, met stoeipoes. De cover van Newsweek, over zijn „miljardenimperium en bijpassend ego”. Businessweek: „Donald Trump spreekt, eindelijk.” Of hij nou failliet was, miljonair of miljardair, getrouwd, weer vrijgezel, weer getrouwd, elke keer vonden de tijdschriften een reden om hem op de voorpagina te zetten, altijd met de ondeugende lach van de schelm.

Die wand met tijdschriften, dat is de kern van de tentoonstelling, dat is de ware spiegel van Amerika en het meest leerzaam van All Things Trump. Een man die van zijn naam een merk, en van het merken met zijn naam zijn beroep maakt, die door de pers soms ironisch, soms serieus, soms kritisch, maar meestal goedkeurend permanent in de ether wordt gehouden – zo’n man gaat niet alleen in zijn eigen mythe geloven, het publiek van al die tijdschriften gaat dat uiteindelijk ook doen.