Opinie

    • Auke Kok

De app als redder van de bomen

Het mooie is natuurlijk dat niemand weet wie het Boomzagertje heeft gemaakt: het mannetje dat nu alweer dertig jaar in het Leidsebosje wanhopig probeert de dikke horizontale tak door te zagen waar hij zelf op staat. Het beeldje is even naamloos als de maker én als de boom. Maar omdat we niet zonder namen kunnen, is het gebogen mannetje met zijn alpinopet Boomzagertje genoemd en werd hij in 1989 gebeeldhouwd door, zeggen wij nu, De Onbekende Kunstenaar. Dezelfde Onbekende Kunstenaar van de uit de grond oprijzende violist in de Stopera, en nog zo wat. Zo drukken we de anonymus als het ware tegen de borst en kunnen we gemakkelijker over al zijn grappige beelden praten. Alleen die plataan, hè, die monumentale boom bij het Leidseplein, die de stoomtram nog langszij zag pruttelen, die de Koepelkerk gebouwd en later door het Marriott vervangen zag worden, die nu dagelijks duizenden rolkoffertjes hoort ratelen… die boom zoekt het maar uit. Geen naam voor hem.

De bizar gunstige verhouding van één boom op drie bewoners in de bebouwde kom. (Parijs: één op tweeëntwintig)

Gelukkig staat de plataan niet helemaal in zijn eentje de uitlaatgassen van de Stadhouderskade te zuiveren. Naast deze Naamloze Plataan bevindt zich nóg een twintig meter hoog joekel met een omtrek van bijna zeven meter, en die we dus maar Naamloze Plataan II zullen noemen. Twee van de oudste en dikste bomen van de stad. En daardoor twee van de meest waardevolle – want dat is de nieuwste trend. Deskundigen zijn druk bezig uit te zoeken hoeveel zo’n boom nu eigenlijk waard is. In euro’s bedoel ik. De ontwikkeling is begrijpelijk. Als in het maatschappelijk krachtenveld alles in geld wordt uitgedrukt, kan het groen niet achterblijven. Uit Amerika is zelfs de app iTree al overgewaaid, waarmee je alles wat een boom aan goeds inbrengt kan berekenen: van de opvang van fijnstoffen en CO2 tot recreatie en de waarde van het aanpalend onroerend goed.

Volgens bomenconsulent Hans Kaljee kan iTree over niet al te lange tijd een handig instrumentje zijn om onderhandelingen en discussies in het voordeel van een boom te beslechten. Wie klaagt over het schaarse zonlicht in een straat, bijvoorbeeld, zal te horen krijgen dat verwijdering van de bewuste boom neerkomt op kapitaalvernietiging, gevolgd door een hoop cijfers voor de komma. Cijfers die de rustgevende werking van het gebladerte meenemen, de koelte op warme dagen, de wateropvang, het levensgeluk.

Als ik Kaljee mag geloven is het belang van bomen voor velen nog niet helder. Zelfs niet in de iepenhoofdstad van Europa. In de stad die haar aantrekkelijkheid mede ontleent aan de bizar gunstige verhouding van één boom op drie bewoners in de bebouwde kom. (Parijs: één op tweeëntwintig.) Wat die slimme app vooral zal doen is het bladerdak becijferen: hoe meer vierkante meter, hoe meer luchtzuivering, et cetera. Net als aan huizen komen er aan bomen dan prijskaartjes te hangen. Misschien een troost voor de naamloze giganten in het Leidsebosje: ze krijgen steun van een app met de lekker sappige naam iTree.

Auke Kok is schrijver en journalist.