Aantal misstanden op arbeidsmarkt neemt toe

Rapport De arbeidsmarkt is krap. Dat leidt tot meer ongelukken en misstanden, zo meldt de Inspectie SZW in haar jaarverslag over 2018.

Terwijl de werkloosheid in Nederland een laagterecord bereikte – slechts 3,4 procent van de beroepsbevolking heeft op dit moment geen baan – groeide het aantal misstanden op de arbeidsmarkt het afgelopen jaar. Dat blijkt uit het dinsdag gepresenteerde jaarverslag van 2018 van de Inspectie SZW.

Het aantal klachten dat bij de Inspectie SZW werd gemeld steeg van 7.100 in 2017 naar 7.633 in 2018. Daarin kwamen onder andere schijnconstructies, onderbetalingen en zelfs gevallen van uitbuiting voorbij. Het aantal meldingen van bedrijfsongevallen nam in dezelfde periode met 4 procent toe. Bij ernstige ongevallen vielen 71 dodelijke slachtoffers, terwijl dat er in 2017 nog 54 waren.

Inspecteur-generaal Marc Kuipers van de Inspectie gaf dinsdag op NPO Radio 1 aan dat de toename van het aantal misstanden mede een gevolg is van de lage werkloosheidscijfers. De krapte op de arbeidsmarkt neemt toe, en dat leidt er bijvoorbeeld toe dat er meer buitenlandse arbeidskrachten worden ingehuurd – uitgerekend een groep die kwetsbaar is voor slechte betaling, slechte arbeidsomstandigheden en uitbuiting. Hoe beter het economisch gaat, hoe onveiliger het aan de ‘onderkant’ van de arbeidsmarkt wordt, aldus Kuipers.

Daarbij maakt de Inspectie zich volgens hem voornamelijk zorgen over de „prijsvechters op de arbeidsmarkt”. Bedrijven die met allerlei schijnconstructies oneerlijke concurrentie voeren, bijvoorbeeld door nauwelijks premies af te dragen of hun werknemers te weinig te betalen. Een trend die daar volgens Kuipers eveneens aan ten grondslag ligt is de flexibilisering van de arbeidsmarkt, omdat er daardoor steeds meer ingewikkelde contractvormen zijn ontstaan.

Hotels

Een van de branches die de Inspectie uitgebreid uitlicht in het verslag, is de hotelschoonmaak. De Inspectie kwam er het afgelopen jaar veel gevallen tegen van onbetaald werken in eigen tijd, bedreigingen, mishandelingen en illegale tewerkstelling. De constructies waarmee er in deze branche wordt gewerkt, zijn tekenend voor de kwetsbaarheid van werkkrachten in laagbetaalde banen.

Zo schrijft de Inspectie dat betaling per schoongemaakte kamer nog steeds een veel voorkomend fenomeen is. Een schoonmaker heeft in zo’n geval weliswaar een arbeidscontract waarin een cao-conform uurloon wordt geboden, maar in de praktijk komt het erop neer dat je daarvoor zó veel kamers per uur moet schoonmaken, dat het loon in werkelijkheid veel lager uitvalt. Of dat werken in de eigen tijd meer regel dan uitzondering is.

CNV heeft dinsdag laten weten „verbijsterd” te zijn dat het aantal dodelijke bedrijfsongevallen dusdanig is toegenomen in 2018. De vakbond wijst er bovendien op dat met name de sectoren waarin veel flexibele arbeidskrachten werken kwetsbaar zijn. „In steeds meer situaties komen flexwerkers er slechter vanaf dan vaste werknemers: minder zekerheid, slechtere arbeidsvoorwaarden en nu ook nog een buitenproportioneel hoog risico op een bedrijfsongeval”, aldus CNV.