Regels maken de groep

Groepsgedrag Met de komst van sociale media is één ding niet veranderd, ziet Omgangsvormen definiëren de groep.

Toen boekjes leidend waren schreef mijn 10-jarige vader de regels van zijn vriendengroep – de ‘geuzen’ van de Biesbosch – in een zelfgemaakt paspoort. Het is een minuscuul werkje dat nu veilig in zijn fotoboek verborgen zit. Papier dat hij zelf op maat heeft geknipt en met naald en draad aan elkaar heeft geregen. Daarin staan de regels van de griend genoteerd, ieder lid van de groep jongens die daar ronddoolde had er een. Er staat in dat Hans de hoofdman was, de vlag blauw en het vriendelijke doch dringende verzoek nóóit een drol in de griend te leggen. Dat was toen. Toen de Biesbosch de wereld was en kaplaarzen het belangrijkste middel om er in rond te kunnen dolen.

Maar nieuwe media vragen om nieuwe verbanden, nieuwe regels, nieuwe wetten. De Whatsapp-groep vervangt op veel momenten van de dag de tastbare wereld. In elk van deze groepen wordt bepaald wat de regels en de wetten van de groep zouden moeten zijn. Er zijn eindeloos veel varianten, maar enkele algemene gedragsregels zijn wel te destilleren. Informeer vooraf of iemand toegevoegd wil worden aan een appgroep. Bespreek in de appgroep geen onderwerpen die niet voor iedereen relevant zijn. En, hoe leuk de foto’s van de kinderen op schoolreisje ook zijn, terughoudendheid is op zijn plaats.

Mini-samenleving

Meer individuele gebruiken per groep zijn er ook. Want, de regels maken de groep. In de ene groep uit zich dat in de vorm van een onschuldig spelletje, zoals in de gezinsapp van een vriendin, waarbij ze elkaar bijna dagelijks foto’s sturen met enkel het onderschrift: ‘waar?’ De rest moet raden waar diegene is. Het is een laagdrempelige manier om je familie op de hoogte te houden van avonturen, zonder saai te worden. Ongeveer net zo onschuldig is de ‘gifjesgroep’ waarin alleen gecommuniceerd mag worden door middel van de bewegende plaatjes. Nadeel is dat diepgaande gesprekken onwaarschijnlijk zijn en een misverstand door een interpretatiefoutje voor de hand ligt. Zie dat maar eens uit te praten zonder woorden.

Een stap verder is de groep waarvoor fysieke opdrachten uitgevoerd moeten worden om toegelaten te worden. Of een paar rondjes in de kroeg betaald moeten worden als entree. In heel extreme gevallen ontstaat een mini-samenleving. Een vrienden-appgroep met spiritueel leider, hoofdman, drie scheidsrechters, een gevangenis, elf wetten (onder de noemer ‘lang leve de betutteling’) en een wedstrijd. Op dit moment: de kaassoufflé-met-pindasaus-en-ui-wedstrijd – wie er het meest van kan eten.

De regels van de appgroep zijn net zo vrij te bepalen als in de jungle van de griend, toen. Maar waar het speelveld voor mijn vader beperkt was tot de modder en het water is dat voor de bewoners van de appgroep anders. De wereld van het internet ligt aan hun voeten. Zie daar maar eens regels voor te bedenken die zo in steen gebeiteld zijn dat je ze in een boekje durft te schrijven.