Miljoen soorten planten en dieren dreigen te verdwijnen

Biodiversiteitspanel VN De biodiversiteit gaat sneller achteruit dan ooit. Dat bedreigt niet alleen het milieu, maar ook de sociale en economische ontwikkeling, veiligheid en welvaartsverdeling.

Een zeeschildpad die in afval verstrikt is geraakt bij Tenerife. Vervuiling is een van de bedreigingen voor dieren als gevolg van menselijk handelen.
Een zeeschildpad die in afval verstrikt is geraakt bij Tenerife. Vervuiling is een van de bedreigingen voor dieren als gevolg van menselijk handelen. Foto Sergio Hanquet/Biosphoto

De natuur gaat wereldwijd in een ongekend snel tempo achteruit. Dat is de belangrijkste conclusie van een groot, gezaghebbend rapport van de Verenigde Naties over biodiversiteit, dat maandag is gepubliceerd in Parijs. We halen zoveel grondstoffen uit de natuur, dat die daarvan onvoldoende kan herstellen. In de afgelopen vijftig jaar is bijna de helft van alle ecosystemen op land en in zee ernstig aangetast door menselijk handelen. Het is voor het eerst dat de biodiversiteit mondiaal zo grondig in kaart is gebracht.

De snelheid waarmee plant- en diersoorten verdwijnen ligt tientallen tot honderden keren hoger dan in de laatste 10 miljoen jaar. Als we zo doorgaan worden binnen enkele decennia een miljoen soorten in hun voortbestaan bedreigd.

„De gezondheid van ecosystemen waar wij en alle andere soorten van afhankelijk zijn, verslechtert sneller dan ooit”, aldus Robert Watson, voorzitter van het IPBES, het intergouvernementeel panel voor biodiversiteit. „We zijn wereldwijd bezig de fundamenten uit te hollen van economie, levensonderhoud, voedselzekerheid, gezondheid en kwaliteit van leven.”

Het rapport, waaraan drie jaar is gewerkt, laat zien dat er oplossingen zijn. Het beschermen van de resterende natuur is daarvoor een voorwaarde. Maar het is lang niet genoeg. Om de biodiversiteit werkelijk te beschermen, moeten we bereid zijn tot fundamentele veranderingen in onze manier van leven. Het rapport stelt het ‘beperkte paradigma van economische groei’ ter discussie.

Het verlies van biodiversiteit is niet alleen een milieuvraagstuk, schrijven de wetenschappers, het gaat ook over sociale en economische ontwikkeling, over veiligheid en over verdeling van welvaart.

Volgens het rapport kan de natuur worden ingezet om andere problemen tegen te gaan, zoals klimaatverandering, kustbescherming en luchtvervuiling. Maar tegelijkertijd wijzen de auteurs erop dat de wereldgemeenschap daarin tot nu toe niet is geslaagd. Eerdere doelen om de achteruitgang van biodiversiteit tegen te gaan, zijn niet gehaald.

In het nieuws pagina 4-5Commentaar pagina 17