Opinie

,,Dankjewel, man, broeder””: de leerschool van diverse culturen

Onderwijsblog Alle scholen krijgen met diversiteit te maken, ook als ze homogeen zijn. Maakt het leuk voor iedereen. Drie lessen van Karim Amghar.

Koen van Weel/ANP

Diversiteit in cultuur, geloof en etniciteit biedt nieuwe inzichten en manieren van werken voor onze jongeren. Maar er wordt te weinig gebruik van gemaakt. Hier drie voorbeelden.

Wat doe je als er weinig diversiteit is?

Veel scholen kennen geen diversiteit in de klassen en in het docententeam. Toch krijgen de leerlingen of studenten er wel mee te maken. De wereld wordt steeds kleiner. Het wordt gebruikelijker op het werk om te appen met iemand in China of om zaken te doen met iemand uit Egypte. We leiden onze jongeren niet meer op voor een baan in de familie of in het dorp maar voor banen door heel de wereld waar ze culturele sensitiviteit voor moeten ontwikkelen.

Als zowel je docenten als je studenten nauwelijks of niets met diversiteit te maken hebben, zullen ze later moeite hebben op hun werk en eventueel met de opvoeding van hun kinderen. Er onstaat onbegrip. In een dialoog op een homogeen witte MBO school in de omgeving van Eindhoven sprak ik over diversiteit. De jongeren vonden dat het hun werd opgedrongen en ze zagen er nog het nut niet van in. “Wat moeten we ermee.. het gaat nu prima bij ons in het dorp” aldus een student. Ik probeerde het leuk voor hen te maken en liet hen inzien dat ze straks misschien wel contact hebben met klanten die op een hele andere plek wonen en andere gewoontes hebben. Welke gewoonte dan? Nodig iemand uit in je klas die een andere gewoonte heeft zodat jongeren leren dat er op andere plekken in de wereld anders wordt gehandeld en ze daardoor hun culturele voelsprieten trainen.

Diverse scholen, homogene leraren

Ik begon te werken in een diverse school maar het docententeam was helaas minder divers. Ik merkte dat er docenten in het team waren die jongeren met een andere achtergrond niet begrepen. Zo had een docent een goed gesprek met een jongere, waarna die zei “dankjewel man, broeder” en hem een boks wilde geven. De docent antwoordde „pardon? Ik ben gewoon je docent dus het is meneer…” en wilde hem een hand geven. De jongere was beledigd en liep boos weg. Hij moest nog leren onderscheid te maken tussen de straatcultuur en de schoolcultuur.

In een gesprek met de jongere merkte ik dat hij het echt goed bedoelde maar de fout niet begreep. Hij wilde juist respect tonen. De docent zag het als respectloos. Wat ik de docent adviseerde was „als je niet wilt dat hij je broeder noemt, leg uit wat jij voelt dat er is gebeurd. Zo creëer je ruimte voor de student om zich nader te verklaren en zo leren jullie elkaar begrijpen. Daarnaast leer je de student het verschil te maken tussen verschillende werelden en leer je studenten op een constructieve manier gesprekken te voeren.”

Alleen omgaan met de eigen groep

Voor sommige studenten is het vanzelfsprekend dat ze met mensen van een andere achtergrond in de klas zitten. Toch gaan ze om met mensen met de zelfde achtergrond. Op school stimuleren ze niet vaak om juist andere studenten op te zoeken. Dat kan van pas komen bij groepsprojecten. Diversiteit in cultuur en religie betekent niet per definitie dat je daar de voordelen van snapt en kunt inzetten.

Daarnaast zijn nog steeds veel docenten die zelfs in mijn bijzijn op basis van eigen slechte ervaringen negatief praten over studenten met een andere achtergrond. Sommige docenten ondervragen jongeren met bijvoorbeeld een Marokkaanse of Antiliaanse achtergrond grondiger in een intake voor een opleiding. Dit heeft niks te maken met hun studieresultaten. Vaak kunnen de docenten er zelf niks aan doen en hebben ze een onbewust vooroordeel.

Ik vraag me af of we niet moeten nadenken over positieve actie in het onderwijs voor docenten en studenten. Niet door studenten te weigeren voor een opleiding op basis van afkomst maar door meer reclame te maken voor een opleiding bij jongeren en docenten met een migratieachtergrond.

Karim Amghar is mbo- en hbo-docent omgangskunde en radicaliseringexpert bij wijwijs.nl.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.