Wat gebeurde er tijdens de noodlanding met de Soechoj 100?

Aeroflot In het eerste dodelijke ongeluk met een passagierstoestel van Aeroflot in tien jaar, vielen afgelopen zondag 41 doden. Zes vragen over de ramp met het Russische toestel in Moskou.

Het passagiersvliegtuig van Aeroflot zondag na de noodlanding in Moskou.
Het passagiersvliegtuig van Aeroflot zondag na de noodlanding in Moskou. Foto Nadezjda Polomosjnova/Reuters

Zondag vielen er 41 doden toen een passagiersvliegtuig van Aeroflot een keiharde noodlanding maakte op de Moskouse luchthaven Sjeremetjevo en in brand vloog. Bijna alle slachtoffers lijken Russen te zijn: op de maandag vrijgegeven passagierslijst komt slechts één buitenlandse (Engels) klinkende naam voor. Veel slachtoffers zijn zo erg verbrand dat ze moeten worden geïdentificeerd via hun dna. KLM heeft een zogeheten ‘code sharing’-overeenkomst met Aeroflot en verkoopt tickets op Russische vluchten. Het was het eerste dodelijke ongeluk voor Aeroflot sinds 2008 – in de afgelopen jaren heeft de Russische luchtvaartmaatschappij een goede reputatie opgebouwd. Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

1. Wat is er precies gebeurd?

Gisterenavond, even na zessen, vertrok een Soechoj Superjet 100 (SSJ-100) met 78 inzittenden van de Moskouse luchthaven Sjeremetjevo voor een vlucht naar Moermansk. Enkele minuten na het opstijgen vroeg de bemanning toestemming om terug te keren en zette een noodlanding in. Daarop raakte het vliegtuig met grote snelheid de landingsbaan, waarop het toestel omhoog schoot, en terugviel op de baan. Daarbij raakten de motoren de grond en vloog de achterkant van het vliegtuig in brand. 37 passagiers konden zich via de nooduitgang in veiligheid brengen, de overige 41 inzittenden kwamen om in de vlammen.

2. Waarom wilde de bemanning terugkeren naar de luchthaven?

Zowel passagiers als de gezagvoerder vertellen dat het vliegtuig werd geraakt door bliksem. Als gevolg daarvan zou de automatische piloot zijn uitgeschakeld en was het toestel alleen nog handmatig te besturen, zo vertelde gezagvoerder Denis Jevdokimov in een - authentiek lijkende - geluidsgeluidsopname, die werd gepubliceerd door de Russische nieuwssite Baza.

De vliegbeweging van de Soechoj-100.

Illustratie NRC

3. Is bliksem inderdaad de oorzaak van de ramp?

Blikseminslag komt regelmatig voor, maar de gevolgen zijn meestal niet ernstig. Moderne vliegtuigen zijn uitgerust met allerlei veiligheidsmaatregelen tegen bliksem. En hoewel de automatische piloot uitviel, was het toestel handmatig nog bestuurbaar. De fatale afloop zou dan ook duiden op een menselijke fout, schrijft zakenkrant Kommersant dinsdag op basis van bronnen rond het onderzoek. Ook de beslissing in de cockpit om de brandstof niet te dumpen en het toestel aan de grond te zetten met volle tanks zou duiden op een inschattingsfout. Een toestel met het volledige startgewicht aan de grond zetten is ongebruikelijk en moeilijk. Uit de zwarte dozen in het toestel en verder technisch onderzoek zal de precieze toedracht moeten blijken.

4. Waarom konden de omgekomen inzittenden het toestel niet verlaten?

Het duurde lang voordat de brandweer te plaatse was. Russische media meldden dat passagiers tijdens de evacuatie probeerden hun handbaggage mee te nemen, wat in strijd is met alle veiligheidsvoorschriften. Daardoor zou de nooduitgang zijn geblokkeerd. Op videobeelden van de ramp zijn inderdaad passagiers met koffers te zien.

5. Wat is de Superjet voor toestel?

Dit is het eerste Russische passagiersvliegtuig dat in productie is genomen sinds het einde van de Sovjet-Unie in 1991. Het De SSJ-100 wordt echter geplaagd door onheil en pech. Op een demonstratievlucht in Indonesië in 2012 vloog een Superjet tegen een berg door een fout van de piloot. Alle 45 inzittenden , waaronder Soechoj-personeel en vertegenwoordigers van geïnteresseerde luchtvaartmaatschappijen, kwamen daarbij om. Fundamenteler is het grote aantal storingen, vooral aan de motoren, waardoor het toestel vaak aan de grond staat. Een extra probleem is daarbij het gebrek aan reserveonderdelen. Westerse Luchtvaartmaatschappijen als CityJet (Ierland) en Brussels Airlines (België) zagen daarom al af van bestellingen. Het Mexicaanse Interjet zou overwegen om te stoppen met de exploitatie van de SSJ-100. De Russische maatschappij Yamal Airlines heeft orders maandag geannuleerd. Rusland liet maandag echter weten geen reden te zien om andere Soechoj 100-toestellen aan de grond te houden, aldus zo meldt persbureau Reuters. Aeroflot heeft 50 toestellen van dit type in gebruik.

6. Is vliegen in Rusland gevaarlijk?

Rusland heeft een abominabele reputatie op het gebied van vliegveiligheid. Dat was in belangrijke mate te wijten aan de toestellen van sovjetmakelij. Sinds Russische maatschappijen zijn overgeschakeld naar moderne westerse toestellen is het aantal ongelukken sterk gedaald. Desondanks vormen Rusland en de landen van een voormalige Sovjet-Unie een gevaarlijke regio om te vliegen. In 2018, zo blijkt uit cijfers van de internationale luchtvaartorganisatie IATA, lag het aantal ongelukken in de regio zeven keer hoger dan in Europa. Vorig jaar stortte een toestel van Saratov Airlines neer vlak na de start in Moskou en kwamen alle 71 inzittenden om. Grote maatschappijen hebben hun veiligheid meestal beter op orde. Aeroflot en S7 zijn lid van internationale luchtvaartallianties, waardoor ze moeten voldoen aan standaarden voor veiligheid, training en onderhoud.

Dit bericht is dinsdagochtend 7 mei geüpdatet met nieuwe informatie.