Twee kleine neefjes van T. rex ontdekt

Dino-fossielen Zo’n 90 miljoen jaar geleden waren vleesetende tyrannosauroïde dino’s nog klein. Ze hadden al wel kenmerken van de T. rex.

Reconstructie van de nu ontdekte Suskityrannus hazelae die langs twee zittende ‘ceratopsoïden’ (soort: Zuniceratops) loopt.
Reconstructie van de nu ontdekte Suskityrannus hazelae die langs twee zittende ‘ceratopsoïden’ (soort: Zuniceratops) loopt. Illustratie Andrey Atuchin

In het zuiden van de Verenigde Staten hebben paleontologen twee incomplete skeletten van een nieuwe Tyrannosaurus rex-achtige dinosaurus ontdekt: Suskityrannus hazelae. De fossielen zijn zo’n 92 miljoen jaar oud, schrijven Amerikaanse paleontologen in Nature Ecology & Evolution, en stammen uit het Midden-Krijt. Dat betekent dat het gaat om vroege voorlopers van de T. rex, die leefde in het Laat-Krijt (zo’n 80 tot 66 miljoen jaar geleden). Daarmee biedt deze Midden-Krijt-vondst een interessante inkijk in de evolutie van vleesetende ‘tyrannosauroïde’ dino’s: die werden naar het einde van het Krijt toe steeds groter.

Het nieuw ontdekte ‘neefje’ van de T. rex was een onderdeurtje, met een schedel van zo’n 30 centimeter lang. Hoewel de twee onderzochte schedels afkomstig zijn van jonge dinosauriërs, schrijven de auteurs dat ook een volwassen Suskityrannus hazelae fors kleiner zal zijn geweest dan een volgroeide T. rex. Auteur Sterling Nesbitt zegt in een begeleidend persbericht dat de soort vermoedelijk een totale lichaamslengte van zo’n 2,75 meter had. Ter vergelijk: een volwassen Tyrannosaurus rex kon ruim twaalf meter lang worden, met een schedel van zo’n 1,5 meter.

Versmalling middenvoetsbeenttjes

De nieuwe soort laat zien dat diverse onderdelen van het ‘bouwplan’ van de T. rex – waaronder een versmalling van de middenvoetsbeentjes waardoor de dino’s beter konden rennen – al evolueerden bij zijn kleinere voorlopers. Suskityrannus hazelae is niet de kleinste tyrannosauroïde: in het Vroeg-Krijt leefden er nog kleinere soorten, waaronder Dilong paradoxus, een primitieve tyrannosauroïde met een lengte van zo’n anderhalve meter, die nog geen versmalde middenvoetsbeentjes had.

Beide fossielen van Suskityrannus hazelae zijn al ruim twintig jaar geleden gevonden: de eerste in 1997 door paleontoloog Robert Denton, de tweede in 1998 door Nesbitt – destijds een middelbare scholier met een voorliefde voor dinosauriërs.

Tussen 1998 en 2006 werden de fossielen bewaard in het natuurhistorisch museum in Mesa, Arizona, zonder dat wetenschappers precies wisten hoe ze geïnterpreteerd moesten worden. Eind jaren negentig waren er nog helemaal geen nauwe verwanten van Tyrannosaurus rex bekend. Aanvankelijk dachten de onderzoekers dat ze de overblijfselen van een ander type vleesetende dinosaurus hadden gevonden, een zogeheten dromaeosaurus, waartoe bijvoorbeeld ook de velociraptor behoort. Pas na 2006, na de ontdekking van onder meer Dilong paradoxus in Azië, onderwierpen Nesbitt en zijn collega’s de fossielen aan aanvullend onderzoek.

Stompe snuit, groot brein

Naast de aangepaste middenvoetsbeentjes evolueerden ook andere typische T. rex-kenmerken al in de ‘middenklasse’ van Suskityrannus hazelae en aanverwante tyrannosauroïden uit het Midden-Krijt: de robuuste schedel met sterke kaken en stompe snuit bijvoorbeeld, en het grote brein.

De onderzoekers benadrukken dat de vondst ook belangrijk is omdat er tot nu toe relatief weinig dinosaurusfossielen uit het Midden-Krijt bekend waren. Die schaarste heeft mogelijk te maken met een extreme stijging van de zeespiegel tussen 100 en 80 miljoen jaar geleden.