Onder druk AK-partij moet Istanbul opnieuw stemmen

Burgemeestersverkiezing De kiesraad honoreert de klacht over ‘fraude’. De oppositie is verdeeld: boycot of hopen op een nog grotere zege op de AKP.

Volgens de seculiere oppositiepartij CHP zijn de bezwaren tegen de uitslag ongegrond.
Volgens de seculiere oppositiepartij CHP zijn de bezwaren tegen de uitslag ongegrond. Foto Onur Gunal/EPA

Na 36 dagen van onzekerheid over de uitslag van de burgemeestersverkiezingen in Istanbul heeft de Turkse kiesraad maandag bepaald dat de uitslag wordt geannuleerd en dat er nieuwe verkiezingen moeten komen.

Het nieuws, dat verstrekkende gevolgen kan hebben voor de Turkse democratie en economie, werd bekendgemaakt door een vertegenwoordiger van Erdogans AK-partij bij de kiesraad. In verschillende wijken in Istanbul was snel daarna te horen hoe boze burgers uit protest op potten en pannen sloegen.

De elf rechters van de kiesraad bogen zich maandag over het ‘buitengewone bezwaar’ van de AKP tegen de uitslag van de burgemeestersverkiezingen in Istanbul. Deze partij eiste nieuwe verkiezingen omdat er sprake zou zijn geweest van ‘georganiseerde fraude’. Maar alleen bij het stemmen voor de burgemeester, en niet voor de districten of de gemeenteraad. Oppositiekandidaat Ekrem Imamoglu won met ruim 13.000 stemmen verschil het burgemeesterschap. De meeste districten en de gemeenteraad blijven in handen van de AKP.

De kiesraad nam het besluit met zeven tegen vier stemmen. Nieuwe verkiezingen zijn gepland voor 23 juni.

Lees ook: ‘Istanbul’ wordt test voor Turkse democratie

Grote gok

De onderbouwing is dat sommige verkiezingsfunctionarissen geen ambtenaar waren en dat sommige uitslagbiljetten niet ondertekend waren. Kati Piri (PvdA), Turkije-rapporteur van het Europees parlement, zei dat het besluit „een democratische overdracht van macht via verkiezingen ongeloofwaardig maakt” in Turkije.

Volgens de seculiere oppositiepartij CHP zijn de bezwaren tegen de uitslag ongegrond. „Dit laat zien dat het illegaal is om te winnen van de AKP”, aldus de partijvoorzitter. De CHP kwam ’s avonds bijeen voor spoedberaad. De partij is verdeeld over de vraag of ze nieuwe verkiezingen moet boycotten. Een deel stelt zich principieel op en ziet deelname aan nieuwe verkiezingen als legitimatie van een ondemocratisch besluit. Anderen zien de verkiezingen ook als een kans de AKP met een groter verschil te verslaan.

In reactie op het besluit daalde de Turkse lira tot bijna 0,16 dollar. Buitenlandse investeerders hoopten dat er na 31 maart een eind zou komen aan de politieke onzekerheid en het economische stimuleringsbeleid die gepaard gaan met verkiezingen. In plaats daarvan krijgt Turkije een omstreden campagne van zes weken. De lira verloor dit jaar al 12 procent ten opzichte van de dollar en de Turkse centrale bank heeft weinig buffers.

Lees meer over de problemen met de Turkse lira

Nieuwe verkiezingen zijn ook politiek een grote gok voor de AKP. Een deel van de partij ziet het aanvechten van de uitslag als ondermijning van de democratie en van de geloofwaardigheid van de partij. Het gonst van de geruchten dat enkele oud-kopstukken van de AKP een nieuwe partij willen oprichten. Kemal Öztürk, columist van de regeringsgezinde krant Yeni Safak, waarschuwde dat nieuwe verkiezingen „kunnen zorgen voor de mobilisatie van de hele oppositie, en zelfs gematigden, tegen de AKP”.

Dit artikel is op dinsdagmiddag 7 mei geactualiseerd.

Correctie: in een eerdere versie van dit verhaal stond ‘De Turkse lira daalde tot ruim 6 dollar in reactie op het besluit.’ Dit is aangepast naar: ‘In reactie op het besluit daalde de Turkse lira tot bijna 0,16 dollar.’