Opinie

Mensenrechten? Doen er niet toe als het Saoedi-Arabië is

De moord op Khashoggi leidde tot een boycot van een Saoedische financiële conferentie. Maar de tijden zijn veranderd, constateerde Carolien Roelants.

Het zou wat zijn als internationale handel en investeringen zouden afhangen van al dan niet naleving van mensenrechten! Dan zou niemand meer over de grens zaken kunnen doen. Nou ja, een beetje met België. Frankrijk zou ik eigenlijk al twijfelachtig vinden. We zouden zelf onze mobiele telefoons en wijn moeten produceren, om maar wat te noemen. En het is de vraag of het de mensenrechten zou helpen.

Geen goed idee dus. Niettemin was ik verbaasd over wat ik maar de vrolijke onbekommerdheid zal noemen van sommige internationale topfinanciers die de dag na de terechtstelling van 37 Saoediërs een grote financiële conferentie in Riad bijwoonden. Precies een half jaar eerder werd een soortgelijke bijeenkomst door redelijk wat internationale topmensen geboycot wegens de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. Nu was alles anders. „In elke gemeenschap gebeuren er extreme dingen”, bagatelliseerde Larry Fink van vermogensbeheerder BlackRock die een half jaar geleden nog wegbleef van ‘Davos in de woestijn’. En dit vond ik ook een sterke van John Flint van HSBC, eveneens een boycotter in oktober 2018: „We zijn opgewonden over de rol die we hier kunnen spelen [..] De toekomst ziet er goed uit.”

Voor hen wel. Via familie van de 37 geëxecuteerden, voornamelijk leden van de gemarginaliseerde shi’itische minderheid, en CNN lekte uit dat in elk geval een aantal naar eigen zeggen door foltering tot een bekentenis was gedwongen. De mannen waren veroordeeld wegens spionage voor Iran dan wel hun rol bij antiregimeprotesten in de opstandige shi’itische regio Qatif in 2011 en 2012. Terrorisme heet dat al gauw onder de ruime antiterrorismewet in Saoedi-Arabië. Of mannen? Twee waren minderjarig toen ze werden gearresteerd, de een 16 en de ander 17 jaar oud. De toen 17-jarige, Mujtaba al-Sweikat, werd op de luchthaven van Dammam gearresteerd voor vertrek naar de VS waar hij zou gaan studeren. Er wachten overigens nog meer toenmalige jongens op hun terechtstelling.

Lees ook: het was de grootste golf van executies sinds 2016

Mij zeggen deze executies dat de Saoedische kroonprins, die de sterke man van het koninkrijk is, weet dat hij gezien zijn olierijkdom met alles wegkomt. Anders zou hij de beulen wel tot ná de conferentie hebben laten wachten. Ja, de moord op Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul leidde tot internationaal rumoer. Maar herinnert u zich dat de kroonprins op de G20 door Europese leiders wegens Khashoggi wat koeltjes werd bejegend? Zojuist werd bekend dat deze top van rijkste landen volgend jaar in Saoedi-Arabië zal plaatshebben.

Intussen zijn vorige week wel vier van de vrouwenactivisten vrijgelaten die vorig jaar werden opgepakt (en eveneens in de gevangenis werden gefolterd). Voorspelt dat misschien wat goeds? Nou nee. Ze zijn net als de vier die eerder vrijkwamen voorlopig op vrije voeten. Begin deze maand zijn ook weer acht mensen gearresteerd die pleitten voor politieke en sociale hervormingen. Dat is wat de kroonprins eruit wil stampen! Hij wil economische hervormingen, want het land moet af van zijn olie- en gastarbeidverslaving. Maar politieke hervormingen, of het nu gaat om gelijke rechten voor shi’ieten in Qatif of om een begin van inspraak, leiden wat de kroonprins betreft rechtstreeks naar steeds meer eisen en een opstand. En kijk maar naar de ‘Arabische lente’ en nu naar Soedan en Algerije wat daarvan komt! Niets goeds. Althans niets goeds voor de absolute monarchie.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.