Opinie

Het Westen moet Guaidó helpen met sancties, hulp en druk

Venezuela

Commentaar

Juan Guaidó nam tot nu drie aanlopen om Nicolás Maduro te wippen. In januari benoemde de voorzitter van de Nationale Assemblée zich tot interim-president van het door corruptie en armoede getekende Venezuela. Hij wil president Maduro kwijt en de weg vrijmaken voor nieuwe, verkiezingen. Hij vergaarde steun van zestig landen, waar onder grootmacht VS. Het hielp niet.

In februari volgde op de grens tussen Venezuela en Colombia een benefietconcert om buitenlandse hulpgoederen het land in te brengen en opnieuw aandacht te vragen voor de strijd. Maduro ging niet door de knieën.

Afgelopen dinsdag, 30 april, volgde aanloop nummer drie. Geflankeerd door soldaten én zijn politieke leermeester Leopoldo López riep hij op tot een opstand en een militaire revolutie. Een dag later gingen voor de zoveelste keer duizenden de straat op om tegen het regime te demonstreren. Wéér hield Maduro stand.

Guaidó, de dertiger die zoveel moed aan de dag legt, woont intussen gewoon thuis, beweegt zich vrij door zijn land en maakte aan het einde van een bijzondere week gewoon even tijd vrij voor de correspondent van NRC en Nieuwsuur. Die bewegingsvrijheid legde hij uit als zwakte van de tegenstander: het regime durft hem niet aan te pakken. Maar hij moest ook erkennen dat hij nog niet voldoende steun heeft om Maduro te breken. De president steunt op een indrukwekkende coalitie van leger, veiligheidsdiensten en knokploegen. Of het nu is uit loyaliteit, uit angst of uit kille berekening dat onder Maduro’s vleugels rijkdom te vergaren valt, de gewapende macht staat vooralsnog achter hem.

Het is te hopen dat de patstelling niet lang aanhoudt. Maar er is geen teken dat er snel een einde aan zal komen, ook al voorspelde Guaidó dat er op korte termijn nieuwe acties volgen.

De strijd van Guaidó is in eerste instantie een gevecht van Venezolanen om Venezuela. Maar het is tegelijk een geopolitiek gevecht, waarvan de contouren wel bekend zijn, maar de details niet. De VS steunen Guaidó. Die steun is onontbeerlijk, maar tevens een risico omdat Maduro zijn tegenstander kan wegzetten als een pion van Washington. Rusland en China, van belang voor de Venezolaanse olie-industrie, steunen Maduro. De belangrijkste bondgenoot van het regime is Cuba, dat Caracas al sinds 2000 assisteert met militaire adviseurs en informatie.

De VS zeggen de optie van militaire actie open te houden. Of dat meer is dan een drukmiddel is niet duidelijk. Ingrijpen is uitermate risicovol. Bovendien is de hoop nu juist dat de situatie in Venezuela beter wordt, niet dat er eerst nóg meer kapotgemaakt wordt. Het is juist een lichtpuntje dat, hoewel er al veel doden en gewonden te betreuren vallen, het niet tot grootschalige gewapende confrontaties is gekomen.

Voor Rusland is het altijd prettig om een bevriend regime te hebben in een regio waar de VS de dienst uitmaken. Toch is het de vraag of de twee grootmachten niet tot (geheime) samenwerking kunnen komen. De presidenten Trump en Poetin spraken vrijdag een uur telefonisch met elkaar – onder andere over Venezuela.

Vooralsnog is een combinatie van humanitaire hulp, scherpere economische sancties en politieke druk de aangewezen weg voor het buitenland. In deze onzekere situatie is ook morele steun voor Guaidó en de zijnen van belang – het kan geen kwaad als supporters in Europa vaker van zich laten horen.