Ook de bezoekers mogen bij ‘Jumping Jack’ het motorcircuit op

Theater Het motorcircuit in Assen vormt het decor van een ambitieus theaterstuk over motorlegende ‘Jumping Jack’ Middelburg. Frank Lammers doet de regie van het stuk, waarin acteurs rondrijden op racemotoren.

Matteo van der Grijn als Jack Middelburg en Julia van der Vlugt als zijn kleindochter tijdens een repetitie van ‘Jumping Jack’.
Matteo van der Grijn als Jack Middelburg en Julia van der Vlugt als zijn kleindochter tijdens een repetitie van ‘Jumping Jack’. Foto Sake Elzinga

Aan de voet van het TT-circuit bij Assen staan drie grote tribunes, uitkijkend over een deel van de racebaan dat niet meer wordt gebruikt. In een bocht ligt een uitgestrekte toneelvloer. Een container is volgeladen met motoren uit de jaren zeventig en tachtig. Het is de locatie van Jumping Jack, een voorstelling over de Nederlandse motorcoureur Jack Middelburg, die in de jaren zeventig en tachtig de status van cultheld verwierf. Het is toneel en muziek, maar dan met motoren.

Het ritje naar de parkeerplaats van Jumping Jack is onderdeel van de ervaring, vertelt Pieter Stellingwerf, een van de bedenkers. „Bezoekers die met de auto komen, zullen eerst een rondje maken over het circuit. Dat mag anders nooit. Niet zo hard hoor, want er rijdt om de paar seconden een nieuwe auto de baan op.”

Stellingwerf is mede-oprichter van het Friese artistieke gezelschap Bedenkers en Uitvoerders van Ongewone Gebeurtenissen (BUOG). BUOG produceert sinds 2002 theater en tentoonstellingen op noordelijke locaties in het land. Zo bedachten Stellingwerf en zijn partner Kees Botman eerder het theaterstuk Leeghwater met cabaretier Bert Visscher, dat plaatsvond op de Afsluitdijk.

Voor hun nieuwste project wilde het BUOG naar Drenthe. „Qua locatie kom je dan al snel uit bij het circuit in Assen”, zegt Stellingwerf. „Hier behaalde Middelburg zijn mooiste overwinning. In zijn eentje, zonder team achter hem. Dat kun je je nu haast niet meer voorstellen. We wilden ook een eerbetoon aan deze plek maken. Het verhaal van Middelburg leent zich daar heel goed voor.” Volgens Stellingwerf zijn er zo’n twaalfduizend van de dertigduizend kaarten verkocht. Dat aantal neemt snel toe, zegt hij.

Motoren zijn een belangrijk onderdeel van de show. Twintig motorrijders spelen tussen de toneelscènes door belangrijke races van Middelburg na. Acteur Matteo van der Grijn (Soldaat van Oranje) speelt Middelburg en rijdt met ze mee.

Middelburg stond bekend om zijn assertieve rijstijl, die geregeld tot valpartijen leidde. Het leverde hem de bijnaam ‘Jumping Jack’ op. Hij won in 1980 de TT in Assen. Een jaar later werd hij de eerste Nederlandse winnaar op het Britse Silverstone-circuit. Middelburg is nog altijd de enige Nederlandse winnaar in de zwaardere 500cc-klasse van Silverstone.

Regisseur Frank Lammers op locatie in Assen met actrice Julia van der Vlugt. Foto Sake Elzinga

In 1984 ging het mis tijdens een race in het Groningse Tolbert. Middelburg crashte in een buitenbocht en overleed twee dagen later aan zijn verwondingen. Hij werd 31. Zijn vroege dood in het harnas versterkte de heldenstatus die hij nog altijd geniet onder fans van motorsport.

BUOG benaderde de bekende acteur Frank Lammers voor de regie van het stuk. „Eerst had ik zo mijn twijfels”, vertelt Lammers tijdens een repetitie. „Maar ik ging akkoord toen ik hoorde dat Pieter Stellingwerf zijn boerderij in Friesland ondersteboven had gebouwd, zodat zijn vrouw beter over de dijk kon kijken. Ik dacht: zo iemand is gek genoeg om dit plan te doen slagen.”

Mythevorming

In het theaterspektakel Jumping Jack verliest de kleindochter van Middelburg, gespeeld door Julia van der Vlugt, haar bewustzijn na een scooterongeluk. Onder invloed van de morfine maakt ze een psychedelische tijdreis naar de jaren zeventig. Daar ontmoet ze haar opa. Jack Middelburg weet niet dat zij zijn kleindochter uit de toekomst is, en wordt verliefd op haar.

„Haal anders even een motor of scooter erbij, dat speelt wat makkelijker”, roept Lammers de hoofdrolspelers toe tijdens de repetitie. Van der Grijn loopt naar achter, en rijdt op een witte Yamaha het toneel op. Die lijkt op de motor waarmee Middelburg in Assen de TT van 1980 won, vier jaar voor zijn fatale ongeluk.

Repetities met motoren op het TT-circuit, met acteur Julia van der Vlugt en in de spiegel Matteo van der Grijn. Foto Sake Elzinga

Lammers: „We gaan zijn crash niet laten zien. Ik stoor me eraan als tv-programma’s de beelden van zijn val tijdens de race in Tolbert tonen. Hij is daarna doodgegaan.” Wat de regisseur zelf vooral aanspreekt aan de coureur is de mythevorming. „Als ik met motorsportfans over hem praat, vertellen ze de wildste verhalen. Zoals dat geen enkele andere coureur zo laat in een bocht op de rem kon trappen als hij.”

Lammers betwijfelt of alle verhalen over Middelburg waar zijn. „Niemand weet wat wel klopt en wat niet. Hij is zelf niet meer in staat het te ontkrachten. Het stuk is ook geen documentaire. Daarom is onze hoofdrolspeler Matteo ook geen kopie van Middelburg. Zie het als een op de waarheid gebaseerde rockopera.”

‘Jumping Jack’ speelt van 9 tot 19 mei op het terrein van het TT-circuit in Assen.

Correctie (3 mei 2019): Jack Middelburg werd 31, niet 32, zoals oorspronkelijk vermeld. Dit is aangepast.