‘Wij zijn de dupe van een machtsspel’

Venezuela Een dag na de mislukte coup van ‘interim-president’ Guaidó maken burgers de balans op. „Wat is Guaidó’s strategie?”

Propaganda-beeld vrijgegeven door het paleis van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, donderdag.
Propaganda-beeld vrijgegeven door het paleis van de Venezolaanse president Nicolás Maduro, donderdag. Foto via EPA

In het centrum van Caracas, op de plek waar het 24 uur eerder nog een grote chaos was lijkt het een dag later alsof er niets gebeurd is. Toch werden hier duizenden demonstranten verjaagd door de Nationale Garde, zeker twee doden vielen en meer dan tweehonderd gewonden. Nu gaan mensen naar hun werk, naar de markt, het verkeer raast zoals altijd door de straten.

Maria Libre staat bij haar koffiekraampje met arepas en papelitos (Venezolaanse broodjes) en schenkt een kop hete koffie in voor een klant. „Wij Venezolanen zijn vandaag gewoon gaan werken, dat is ook het beste wat we kunnen doen. We weten toch niet wat er nu gaat gebeuren en hoe deze dag eindigt. Het kan alle kanten opgaan. Misschien arresteren ze Guaidó, er kan zelfs een burgeroorlog uitbreken”, zegt ze. Verderop in de straat frutselt schoenmaker Ronaldo Perez aan een kapotte gymschoen die hem wordt aangereikt. „Er zijn zoveel geruchten over wat er hier aan de hand is. Maar een echte verandering gaat langzamer dan we hoopten. De verandering moet komen maar het is een proces.”

Het is donderdagmiddag lokale tijd nog onduidelijk waar oppositieleider en interimpresident Juan Guaidó zich bevindt. Geruchten gaan dat hij zich in een van zijn safehouses schuilhoudt. President Nicolás Maduro verklaarde dat de couppoging van Guaidó is neergeslagen en hij bedankte het leger voor het verzet tegen de „verraders”. Eerder deze week deed Guaidó een poging tot machtsovername. Omringd door zo’n 25 militairen en oppositieleider Leopoldo Lopez – die sinds 2014 gevangen zit en al jaren huisarrest had – verklaarde Guaidó dat de „bevrijding” nabij was. Een spectaculaire en zeer gedurfde actie maar woensdagavond, nadat duizenden mensen protesteerden tegen het Maduro is er nauwelijks iets van te merken.

Moe van de demonstraties ploft Pablo Martínez tegen acht uur ’s avonds neer op een stenen bankje op Plaza Altamira. Twee dagen is hij al op de been. Maar de machtsovername van Guaidó is alweer afgewend en president Maduro lijkt vooralsnog de staat onder controle te hebben.

Corruptie

„Ik ben teleurgesteld”, zegt Martínez, die vroeger de ‘Bolivariaanse Revolutie’ van Maduro’s voorganger Hugo Chávez steunde en jaren bij de politie werkte. „Maar ook heb ik respect voor de oppositie, want iedereen weet dat we zo niet langer kunnen doorgaan. De corruptie in ons land maakt alles stuk. Een oplossing? Die zie ik niet. We hebben honger dan denk je aan je maag, aan dat bord rijst of die spaghetti. Maar de leiders denken alleen aan zichzelf.”

Martínez zegt dat de bevolking niet weet wat oppositieleider Guaidó wil. „Hij communiceert niet met ons, het volk. Veel Venezolanen zitten niet op sociale media. We wisten niet eens dat er een poging tot machtsovername bezig was! Ik werd gebeld door een neef uit Colombia die me vroeg wat er aan de hand was. Wat is Guaidó’s strategie? Hij is moedig, en hij kan elk moment opgepakt worden. Maar wil je een grote protestbeweging op gang brengen, richt je dan ook echt tot de massa, het gewone volk en niet alleen de elite die toch al achter je staat.”

Er heerst de avond na de protesten chaos en geweld in Caracas. Brandende autobanden, vernielingen, barricades en stenen die op de weg verspreid liggen. Rondom belangrijke toegangswegen, vanaf het vliegveld richting de hoofdstad, wordt intensiever gecontroleerd dan normaal het geval is. Groepjes militairen stoppen auto’s en ondervragen passagiers. De Venezolanen, die het water toch al tot aan de lippen staat door de omvangrijke voedsel- en medicijnschaarste en de recente wekenlange stroomstoringen en watertekorten, ogen nog wanhopiger dan voorheen.

Op de plek waar nu drie grote wagens van de nationale garde staan, zag Neomar Lima een dag eerder hoe het Rode Kruis medicijnen en voedsel uitdeelde. De internationale hulporganisatie kreeg vorige maand toestemming humanitaire hulp te bieden. Zelf woont Lima in een van de hoge flatgebouwen achter het plein.

Elders op het plein staat Martín Lamar. Zijn gasmasker bungelt aan de riem van zijn broek. Na de grote stroomstoringen in maart is in bepaalde delen van de stad de elektriciteit nog altijd op ‘rantsoen’ waardoor er nog steeds geen volledige straatverlichting is.

Militaire interventie

Lima voelt zich uit het veld geslagen. „Beide heren, Maduro en Guaidó bevechten elkaar nu al maanden. Ze verliezen alleen maar tijd. Wat hebben we aan protesten die de situatie niet veranderen, terwijl we grote problemen hebben die acuut opgelost moeten worden? Ik voel me onzeker, er is zoveel onduidelijkheid.”

Volgens Martín Lamar, schooldecaan, is militaire interventie de enige oplossing die Venezuela rest om uit deze impasse te komen. „Eerst zei Guaidó dat interventie een optie was. Daarna wilde hij er niets over weten. Ze zijn bang het buitenland binnen te halen, dan krijg je ook pottenkijkers en verlies je controle en zeggenschap en kan er nog meer chaos uitbreken.”

Maria Libre praat op donderdagochtend met de klanten die haar koffie kopen over het verloop van de 'golpe' (coup). Hoe lang zal Maduro bijvoorbeeld Guaidó nog vrij laten rondlopen? „Guaidó is tot nu toe de eerste die echt tegen Maduro is opgestaan, niemand durfde dit. Maar voor hoelang nog?”, zegt ze zorgelijk. De interim-president loopt ondanks zijn couppoging nog altijd vrij rond en tijdens de protesten woensdag gaf hij op verschillende locaties toespraken.

Lamar: „Maduro weet dat de Amerikanen het niet accepteren als Guaidó wordt opgepakt. En China en Rusland hebben het Westen al duidelijk gemaakt dat ze pal achter Maduro staan. Ze spelen een spel, en wij de Venezolaanse bevolking, zijn de dupe.”