Hoe ziet het economische lot van Trump eruit?

Herverkiezing 119 maanden duurt de economische expansie van de VS nu al. Dat is op een maand na een record. Maar president Donald Trump moet dat langer rekken.

Veel Amerikanen hebben werk. De werkloosheid in april daalde naar 3,6 procent, het laagst in vijftig jaar.
Veel Amerikanen hebben werk. De werkloosheid in april daalde naar 3,6 procent, het laagst in vijftig jaar. Foto JOE RAEDLE/Getty/AFP

Het gaat nog steeds goed met de Amerikaanse economie. Vrijdag bleek de werkgelegenheid over april boven verwachting te zijn gegroeid met 263.000 mensen. De werkloosheid daalde naar 3,6 procent. Dat is het laagst in vijftig jaar. ,,JOBS, JOBS, JOBS!” twitterde president Trump kort daarna. Hoe goed het op dit moment ook gaat, de vraag is hoe lang dat nog duurt. De economie is van cruciaal belang voor de kansen van president Trump om voor een tweede termijn te worden gekozen. Met een goedkeuringspercentage van op dit moment 41,7 procent onder de bevolking staat de president er niet zo heel goed voor.

Een zittende president die na één termijn verliest in een recessie, staat voor eeuwig te boek als een economische loser. Voor de Democraten is dat nog steeds de Republikein Herbert Hoover (1928-1932), voor Republikeinen de Democraat Jimmy Carter (1976-1980).

Lees ook: Het gaat goed met de Amerikaanse economie; is dat Trumps verdienste?

Hoover begon na zijn verkiezing in 1928, in februari 1929. Een half jaar later luidde de beurskrach op Wall Street, nog steeds de grootste ooit, de grote depressie in. Hoovers conservatieve beleid hielp niet.

Carter, gekozen in 1976, had in 1980 niet alleen last van de gijzeling van diplomaten in de ambassade in het Iraanse Teheran. De olieprijzen liepen op, de centrale bank schroefde de rente op tot 14 procent om de uit de hand gelopen inflatie de kop in te drukken. Amerika viel in zijn zwaarste recessie sinds de oorlog.

Een expansie van recordlengte..

Staat Trump een soortgelijk lot te wachten? De huidige periode van expansie, die na de diepe financiële crisis van 2008 begon in juni 2009, duurt nu al 119 maanden. Dat is al bijna het na-oorlogse record van 120 maanden tussen maart 1991 en maart 2001. Destijds kreeg de periode van hoogconjunctuur in zijn laatste jaren een extra zet door een zeer soepel monetair beleid. De Azië-crisis, die in 1997 in Thailand begon en uiteindelijk Rusland bereikte, dreigde in het najaar van 1998 uit te lopen op het faillissement van het grootste hedgefonds van die tijd: Long Term Capital Management. Een reddingsoperatie door de centrale bank, de Federal Reserve, ging gepaard met renteverlagingen. De internethausse op de beurzen deed de rest. Pas toen die zeepbel barstte, kwam aan de hoogconjunctuur een eind.

..die nog 1,5 jaar moet aanhouden

De lange duur van de huidige expansie is al verlengd door Trumps enorme belastingverlaging en stimulering die eind 2017 in gang werd gezet. Ten koste, overigens, van het grootste begrotingstekort tijdens een hoogconjunctuur ooit. Maar die ‘sugar rush’ zal aflopen. Maar dan is er, net als eind jaren negentig, nog altijd de centrale bank. Trump dacht vorig jaar met Jerome Powell een bankpresident te hebben benoemd die hem gunstig gezind was. Maar tot nu toe gedraagt Powell zich vooral als de onafhankelijke figuur waar de functie voor bedoeld is.

De voordracht van de openlijk Trump-gezinde Herman Cain en Stephen Moore, als kandidaten voor twee open bestuursfuncties bij de Fed, is intussen mislukt. Cain trok zich begin vorige week al terug nadat bleek dat een meerderheid van de Senaat, dus inclusief Republikeinse senatoren, hem niet wilde.

De oksels van Amerika

Stephen Moore haakte donderdag af. Economen waren al niet onder de indruk van zijn kwalificaties. Zijn vrouwonvriendelijke columns die hij begin deze eeuw schreef werden hem fataal. Wat ook niet hielp was zijn omschrijving van steden als Cleveland en Cincinnati als de “oksels van Amerika” waar geen normaal mens zou willen wonen. De typische Trump-stemmer woont in dergelijke gebieden in het Midden-Westen. Ohio, waar beide steden liggen, is bovendien een cruciale electorale staat, waar de kiezer beter niet kan worden beledigd.

De president zelf voert, indachtig de stimulerende rol van de Fed bij het verlengen van de hoogconjunctuur in de jaren negentig, op andere manieren de druk op de centrale bank op. Deze week vergaderde de Fed op dinsdag en woensdag over het monetaire beleid. Trump stuurde op dinsdag een tweet waarin hij opriep op een verlaging van de rente (nu tussen 2,25 en 2,5 procent) met een vol procentpunt. En hij drong aan op het hervatten van de kwantitatieve verruiming, het opkopen van staatsleningen en andere activa, waarmee de Fed de kredietcrisis te lijf ging.

De toestand van de economie is, niet verrassend, belangrijk voor de verkiezingen. Opvallender is wélke aspecten van de economie tellen. President Trump maakt met grote regelmaat een punt van de stijgende aandelenkoersen, die vorige week nog records bereikten. Maar aandelen zijn, ondanks het feit dat veel Amerikanen zelf hun voor hun pensioen beleggen in zogenoemde 401K-fondsen, niet cruciaal.

Werk belangrijker dan Wall Street

Analisten van zakenbank Goldman Sachs becijferden welke economische grootheden het zwaarst tellen. Dat zijn, achtereenvolgens, het beschikbare inkomen van Amerikanen, de werkgelegenheid (de zogenoemde non-farm payrolls), de consumptie, de economische groei, het vertrouwen van consumenten en bedrijven, de werkloosheid, de inflatie, en pas daarna de aandelenkoersen.

Goldman denkt overigens dat de Amerikaanse economie dit jaar met 2,5 procent groeit en volgend jaar met 2,3 procent, en dat de werkloosheid verder daalt van 3,7 procent naar 3,3 procent. Dat zou, als het uitkomt, Trump 6 procentpunt aan stemmenwinst kunnen opleveren in een race met de Democratische rivaal. Zo kansloos is de president dus niet. Maar dan moet de economie wél blijven leveren.

Voorlopig gaat dat goed: vorige week kwam de Amerikaanse economische groei over het eerste kwartaal van 2019 binnen op 3,2 procent (of 0,8 procent zoals Europeanen het zouden rapporteren). Maar analisten wezen er op dat voorraadvorming bij bedrijven, die statistisch bij de productie wordt opgeteld, daarbij een flinke rol speelde. Dat kan betekenen dat de groei in het huidige kwartaal weer kan terugvallen als de voorraden worden afgebouwd. Anders dan Goldman voorziet het Internationaal Monetair Fonds voor de VS een economische groei die volgend jaar terugvalt naar 1,8 procent en een werkloosheid van 3,7 procent die niet langer daalt.

Een Chinese deal

Het is belangrijk dat het momentum in de Amerikaanse economie blijft. Fed-voorzitter Powell zei, na de vergadering van de centrale bank op woensdag, dat hij noch renteverlagingen of renteverhogingen incalculeert. „Geduld” is het nieuwe sleutelwoord, waarbij wordt gewacht hoe economie en inflatie zich ontwikkelen. De prijsindex voor de persoonlijke consumptie, de inflatiemaatstaf waar de Fed het liefst naar kijkt, staat op 1,7 procent.

Dat brengt, voor zover de politiek bij een begrotingstekort van 4,6 procent nog iets kan doen, het initiatief terug bij het Witte Huis. Het is om die reden dat veel analisten een snelle oplossing verwachten van het handelsconflict tussen de VS en China. Dat kan het vertrouwen bij bedrijven en op de beurzen een behoorlijke impuls geven. Maar het volhouden van de groei tot aan november 2020 zou een ongekende expansieperiode opleveren van 136 aaneengesloten maanden. Verwacht druk, kunst- en vliegwerk uit het Witte Huis.