Modern paard komt uit Perzië

Domesticatie De oorsprong voor het moderne paard ligt in het Perzische rijk van de late oudheid. Zelfs de Mongolen reden erop.

Foto iStock

Moderne paarden, van Fries tot ‘thoroughbred’, stammen allemaal af van paarden die zijn gefokt in het Perzische rijk van de Sassaniden, ca. 300 à 500 n.Chr. De oudste dieren met deze nu algemene genetische signatuur zijn daar teruggevonden. Deze groep paarden onderscheidt zich door genen voor een sterker skelet. Met de islamitische veroveringen in de vroege Middeleeuwen heeft dit paardentype zich over de wereld verspreid. Uit een grootscheeps paleo-DNA-onderzoek dat donderdag is gepubliceerd in Cell blijkt dat zelfs de beroemde Mongoolse paarden al vanaf de 9de eeuw tot dit ‘Perzische’ type behoorden. Alleen de huidige IJslandse paarden en Shetlanders zijn nog nauw verwant aan de paarden die tot de Romeinse tijd overal in Europa voorkwamen, maar nu verdwenen zijn.

Gefokt op snelheid

Het onderzoek, waarbij 278 paleogenomen van paarden uit Eurazië zijn onderzocht, toont ook dat de huidige gedomesticeerde paarden niet afstammen van de oudst bekende getemde paarden, uit de Botai-cultuur in Kazachstan 5.500 jaar geleden. Die eerste botaipaarden hebben nu alleen nog het (pseudo-wilde) przewalskipaard als naaste verwant. Van welk ander domesticatiecentrum de huidige paarden afstammen is niet bekend. De onderzoekers ontdekten ook nog een andere – mogelijk toen al gedomesticeerde – paardenlijn in klokbeker-culturen in Spanje, 5.000 jaar geleden, maar die is niet verwant aan de huidige tamme paarden. En passant werd ook ontdekt dat al 2.200 jaar geleden muildieren werden gefokt.

Uit het genetische onderzoek wordt ook duidelijk dat pas de laatste paar honderd jaar paarden gefokt werden op snelheid. Ook blijkt dat de moderne paardenfokmethoden, waarbij één hengst heel veel merries bevrucht, leidt tot een opvallende afname van de genetische diversiteit van de paarden. Alleen bij paarden uit de laatste tijd worden duidelijk meer negatieve mutaties aangetroffen. Het proces van genetische beperking begon overigens al in de Romeinse tijd, maar is enorm versneld in de laatste eeuwen.