Opinie

    • Bas Heijne

Hoe ik Fransman werd

Column Bas Heijne schrijft elke maand een column in Het Blad.

Een jaar woon ik nu in Parijs. Ik maakte dingen mee. Gele hesjes marcheerden door mijn buurt. Ik raakte vertrouwd met ingegooide ruiten, dichtgetimmerde banken en winkels. Bij mij in de buurt werden door een gasexplosie in een bakkerij de gevels van panden weggeblazen: vlammenzee, vier doden, een onvoorstelbare ravage. Ik zag de Notre-Dame branden.

Ik leerde mensen kennen die nauwelijks hun hoofd boven water houden – van de Frans-Algerijnse student uit de banlieue die nachten doorwerkt om de huur te kunnen betalen, tot de buurtzwerver die ik de afgelopen winter vaak met afgezakte broek in de hal van mijn appartement aantrof.

Voor buitenstaanders als ik is het hier dag en nacht feest. Voor Parijzenaars is het leven vaak zwaar en ingewikkeld. Niet voor niets krimpt de bevolking – anders dan in de andere Europese steden – met een half procent per jaar.

In het begin stortte ik me op die echt Hollandse volkssport: alles voortdurend met Nederland vergelijken. Ik vertelde vrienden over de legendarische Franse bureaucratie – drie maanden kostte het me om een bankrekening te openen! En over die via internet bestelde lamp, waarvan de onderdelen na maandenlange omzwervingen in verschillende depots belandden. O ja: zorg dat je in Parijs nooit in een ziekenhuis belandt!

Tijdens etentjes analyseerde ik waarom het maar niet opschoot met KLM-Air France. Ik ontwikkelde een theorie over hoe Nederlanders progressief zijn, maar Fransen juist weer liberaal.

Interessant toch?

Ik had observaties, analyses, beschouwingen.

Zoveel, ik werd er zelf een beetje moe van.

Toen sloeg het om.

Ik ontdekte dat ik, zoals iedereen, last had van wat de confirmation bias wordt genoemd; de neiging om in het dagelijks leven bevestiging te zoeken van wat je toch al vindt. Werd ik in een dure winkel of restaurant onbeschoft behandeld, zag ik er typisch Parijse arrogantie in. Waren verkoper en ober juist aardig en behulpzaam, dan waren zij gewoon aardig en behulpzaam. Kwam een monteur in het opgegeven tijdvak niet opdagen (een hele middag thuis gezeten!), dan was het dat typisch Franse gebrek aan organisatie. Stond de man van het internet precies op tijd voor mijn deur, dan straalde dat positief af op de man zelf.

Over het land zei het niks.

Zo werken vooroordelen – ten opzichte van naties, groepen, minderheden, geloven. Je vindt er altijd wel bewijzen voor. Ervaringen die die oordelen weerleggen, tellen niet.

Ik besloot het om te draaien.

Therapie voor mezelf: negatieve ervaringen waren voortaan gewoon negatieve ervaringen. Maar hartelijke mensen waren typisch Frans. Behulpzame, goed georganiseerde, lieve Parijzenaars zag ik voortaan als vertegenwoordigers van een welkomscultuur voor buitenlandse stuntelaars als ikzelf.

Ik zag ze ineens overal.

Dus het werkte, die Heijne-therapie?

Hoho, ik zeg niet dat ik geen last meer heb van culturele vergelijkingsdrift. Maar wel een stuk minder. En sindsdien is het leven hier een stuk verrassender – en voel ik me Franser dan ik ooit had gedacht te worden.