Opinie

Een unieke atlete dreigt door seksisme verloren te gaan

Atletiek

Commentaar

Dat wordt verplicht hormoonremmers slikken voor de Zuid-Afrikaanse hardloopkampioene Caster Semenya. Want ze is weliswaar een vrouw, maar niet zoals het ‘hoort’ naar het oordeel van sporttribunaal CAS en atletiekfederatie IAAF, daarvoor produceert haar lichaam te veel testosteron. Slikt ze de testosteronremmers niet, dan wordt ze uitgesloten van internationale wedstrijden.

Direct verband tussen het spieropbouwende hormoon testosteron en sportieve prestaties is nooit onomstotelijk aangetoond. Om de top te bereiken is een sporter net zo goed afhankelijk van mentale en fysieke kracht, lichaamsbouw, inzicht, doorzettingsvermogen en persoonlijke omstandigheden. Maar Semenya wint. Ze wint glorieus. Dan is ze dus heel goed, tel je zegeningen met zo’n atleet. Maar nee, juist niet. Ze verslaat haar concurrenten, meent de IAAF, niet doordat ze goed loopt, maar doordat ze ‘te mannelijk’ zou zijn.

Caster Semenya is een vrouw. Gezegend met een afwijkende testosteronspiegel, maar toch: een vrouw. Niettemin is zij nu, als het aan IAAF en CAS ligt, gehouden via chemisch ingrijpen verder te vervrouwen tot een door hen gewenste mate van vrouwelijkheid.

In een tijd dat sportfederaties zich heftig inzetten om doping te bestrijden is het onwaarschijnlijk cynisch dat een topatlete wordt bevolen om een soort omgekeerde doping te nemen. Immers, zij moet medicijnen slikken die haar prestaties beïnvloeden. Alleen moet ze niet sneller worden, maar langzamer.

Lees ook: Discrimineren is soms noodzakelijk, vindt het CAS

De atletiek heeft het al heel lang moeilijk met geweldig presterende vrouwelijke sporters die men, op grond van seksistische argumenten, als onvoldoende vrouw beoordeelt. Ze moesten hun vagina op echtheid laten controleren en medische tests ondergaan, allemaal omdat hun overwinningen „niet eerlijk” zouden zijn. Inmiddels is zulk onderzoek uitgelopen op het screenen op „te veel” testosteron. Sinds 1999 heeft het IOC een verplichte keuring voorafgaand aan de Spelen voor alle atletes afgeschaft. Maar deze organisatie heeft nog altijd officieel het recht om bij twijfel atletes individueel te testen op hun geslacht. En die twijfel is seksistisch van aard. Deze regeling geldt alleen voor vrouwen en is om te beginnen puur gebaseerd op een oordeel over het vrouwelijk uiterlijk. Daarvoor bepalen ongeschreven regels wat abnormaal mannelijk zou zijn. Wordt aldus besloten dan wordt er controle geëist.

Het is mogelijk dat vrouwen met hogere testosteronwaarden in bepaalde sporten meer kans hebben om te winnen. Datzelfde geldt voor alle sporters met aangeboren voordelen, als lengte, houding, kracht, longinhoud, reactievermogen, enzovoort, enzovoort. Niemand die daarmee zit. Johan Cruijffs balbeheersing en spelinzicht zijn nooit tegen hem gebruikt, terwijl zijn brille toch bijzonder oneerlijk was tegenover al die andere voetballers die het zonder moesten doen. Intussen worden mannelijke atleten met, in vergelijking met hun concurrenten, ongebruikelijk hoge testosteronwaarden door sportfederaties opgespoord noch uitgesloten. Alleen vrouwelijke sporters lopen de kans te worden beoordeeld, puur op basis van hun vrouwelijkheid.

Het CAS beseft met zijn oordeel vrouwen als Semenya te discrimineren. Maar we kunnen niet anders, verklaren ze, anders gaat de sport kapot. Maar zij is de beste en de beste wint. Tot frustratie van de tweede en de derde. Maar dat is toch sport? Nu dreigt een unieke atlete medicijnen te moeten nemen die het einde van haar carrière betekenen.

Luister naar NRC’s dagelijkse podcast Vandaag over atlete Caster Semenya:

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.