Maurice de Hond wil zijn peilingen niet langer in de Peilingwijzer

Peilingen Maurice de Hond verbiedt gebruik van zijn data in de Peilingwijzer. De ruzie onder de opiniepeilers is van politiek belang.

Volgens De Hond is de Peilingwijzer te traag om een goed, actueel beeld van de stemming onder kiezers te geven. Hij vergelijkt het model van Louwerse met het KNMI, „dat het weer van maart laat zien, maar niet het weer van vandaag”.
Volgens De Hond is de Peilingwijzer te traag om een goed, actueel beeld van de stemming onder kiezers te geven. Hij vergelijkt het model van Louwerse met het KNMI, „dat het weer van maart laat zien, maar niet het weer van vandaag”. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De Peilingwijzer, het enige wetenschappelijke project dat kiezersonderzoeken van de vier belangrijkste opiniepeilers weegt, verliest een bron. Opiniepeiler Maurice de Hond, die wekelijks opiniepeilingen publiceert op peil.nl, heeft de Peilingwijzer verboden nog langer gebruik te maken van zijn gegevens. Gebeurt dat wel, dan vraagt De Hond 2.500 euro per keer.

Aan de basis hiervan ligt een al langer sluimerend conflict over de Peilingwijzer: moet het laten zien hoe kiezers op lange termijn denken, of hoe de actualiteit tot electorale verschuivingen leidt?

De Peilingwijzer is een project van Tom Louwerse, politicoloog aan de Universiteit Leiden. Naast de gegevens van De Hond gebruikt Louwerse ook data van I&O Research, IPSOS/EenVandaag en Kantar.

Louwerse zal de gegevens van De Hond niet langer gebruiken in zijn gewogen gemiddelde, hoewel hij vindt dat hij recht heeft op de (openbare) informatie van De Hond. „Het verschil tussen vier en drie peilers zal voor de resultaten niet veel uitmaken. Wel is het jammer, omdat De Hond wekelijks peilt. Veel vaker dan anderen”, zegt hij.

Volgens De Hond is de Peilingwijzer te traag om een goed, actueel beeld van de stemming onder kiezers te geven. Hij vergelijkt het model van Louwerse met het KNMI, „dat het weer van maart laat zien, maar niet het weer van vandaag”.

Louwerse zegt dat De Hond zich „te snel richt op verschuivingen en de impact van gebeurtenissen op kiezersgedrag wil laten zien”. „Kleine verschuivingen interpreteert De Hond inhoudelijk, al is hij wat voorzichtiger geworden. Ik vind dat je rekening moet houden met foutmarges.”

Politiek belang peilingen

De ruzie onder de opiniepeilers is van politiek belang. Politici baseren hun gedrag op zetelpeilingen. Slechte peilingen verzwakken politieke leiders en wakkeren discussies over de partijkoers aan. En de televisie nodigt partijen uit voor de verkiezingsdebatten op basis van peilingen. Journalisten stemmen hun vragen er op af.

Peilingen beïnvloeden beeldvorming, zo bewees het CDA bij de laatste Statenverkiezingen. De partij verloor (vermoedelijk) drie van de twaalf senaatszetels, maar presenteerde dat als winst want de zogeheten ‘zetelpeilingen’ hadden een nóg groter verlies voorspeld. „We verslaan de peilingen!”, riep CDA-leider Sybrand Buma op verkiezingsavond.

De Hond merkt wel dat media steeds minder over zetelpeilingen berichten. Er was een tijd dat de zijne, traditioneel op de nieuwsluwe zondag gepubliceerd, altijd voor nieuws zorgden: de PVV omhoog! de SP omlaag! Dat gebeurt al jaren nauwelijks meer, zegt De Hond. „Journalisten schrijven krantenkolommen vol over politiek, maar schrijven zelden over het effect op de kiezer. Media verslaan het volkstoneel, maar negeren de cijfers om dat toneel te begrijpen.”

De Hond geeft de rel rondom FVD als voorbeeld. NRC berichtte vorige week over de bestuursruzie tussen penningmeester Henk Otten en partijleider Thierry Baudet. De ruzie is in het voordeel van Baudet beslecht. De Hond publiceerde op zondag een peiling, waaruit bleek dat de kwestie nauwelijks effect had op de populariteit van FVD. De partij verloor maar twee zetels ten opzichte van de week ervoor. Die context, vindt De Hond, ontbrak nu in de berichtgeving over FVD.

Dat komt deels door de Peilingwijzer. Veel media, waaronder NRC, gebruiken alleen nog die gewogen peiling. Een aantal grote missers – nationaal en internationaal – deed journalisten beseffen dat zetelpeilingen geen voorspellende waarde hebben.

Klakkeloos overnemen

Politicologen zijn daar blij mee, zij vonden dat media zich te veel lieten leiden door één peiling en die klakkeloos overnamen. „Ik zie het als een overwinning dat – en de NOS is er mee begonnen – er geen aandacht aan aparte peilingen wordt gegeven”, zegt Jelke Bethlehem, bijzonder hoogleraar in de survey-methodologie aan de Universiteit Leiden. Al mag het van hem nóg kritischer. „Er zou meer kennis moeten zijn van de methodologie. Als je een flutpeiling gebruikt, dan breng je fake news.”

Bethlehem noemt het „vrij onzinnig” dat De Hond niet wil meedoen. „We zijn niet het enige land dat een poll of polls heeft, dat is inmiddels vrij normaal.”

Lees ook: Peilingen, dat zijn dus geen voorspellingen

Maar de opiniepeilers worden wel minder genoemd nu de Peilingwijzer wordt gebruikt als bron. De Hond vindt dat „vooral in verkiezingstijd” erg omdat hij de effecten van actuele gebeurtenissen, zoals de aanslag in Utrecht, wel meet. Die bereiken de media dan niet.

Peter Kanne van I&O Research, van wie de data ook worden gebruikt door Louwerse, zegt: „Met een politieke peiling laat je zien hoe goed je panel is. We doen de zetelpeilingen grotendeels op eigen initiatief en kosten. En dan lees je in de krant ‘bron: Peilingwijzer’. Nee. Bron: I&O Research, Ipsos, Kantar en Maurice de Hond.”

Hij verwijt het Louwerse niet, die volgens hem „peilers in hun waarde laat”. „Op zijn site staat keurig de bronvermelding.” En Kanne ziet het nut van de Peilingwijzer wél: het gaat daar niet om het dageffect, maar om langetermijntrends. Kanne vindt het jammer dat De Hond het gebruik van zijn data niet meer toestaat. „Je krijgt nu twee divisies. Het is nuttiger als we allemaal meedoen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.