Nazi-schilderij van Pissarro blijft in museum Madrid

Nazi’s namen in 1939 in Berlijn het Parijse stadsgezicht van Pissarro, Rue Saint-Honoré, Apres-midi, Effet de Pluie (1897) af van een joodse vrouw. Haar familie ontdekte het schilderij in een museum in Madrid. Daar mag het blijven hangen, oordeelde de rechter.

Het Parijse stadsgezicht Rue Saint-Honoré van Camille Pissarro.
Het Parijse stadsgezicht Rue Saint-Honoré van Camille Pissarro.

Het Thyssen-Bornemisza Museum in Madrid mag een schilderij van de Franse impressionistisch kunstschilder Camille Pissarro houden, dat de nazi’s in 1939 in Berlijn hebben afgenomen van een joodse vrouw. Dat heeft een federale rechter in Californië dinsdag geoordeeld in een rechtszaak die veertien jaar geleden door de Amerikaanse nazaten van de voormalige eigenaresse werd aangespannen.

Volgens de Spaanse wet is een verzamelaar of museum de rechtmatige eigenaar van een gestolen kunstwerk als ze het in goed vertrouwen heeft verworven. Het Madrileense museum kreeg het schilderij in 1993 in bezit, toen het de collectie van baron Hans-Heinrich Thyssen-Bornemisza kocht. De Duitse industrieel had het doek, dat nu zeker 25 miljoen euro waard is, in 1976 gekocht bij een Amerikaanse kunsthandelaar.

Al is het museum juridisch gezien de eigenaar, in moreel opzicht trok de Amerikaanse rechter een andere conclusie. Waarom houdt Spanje zich zich niet aan de Washington Principles, de internationale afspraken voor door de nazi’s geconfisqueerde kunst, vroeg rechter John Walter zich af? Spanje, zo staat in zijn uitspraak, is immers een van de 44 landen die dat akkoord in 1998 hebben ondertekend. Volgens de afspraken worden onvrijwillig verloren kunstwerken op morele gronden teruggegeven aan eigenaren of hun nazaten.

Lilly Cassirer wilde in 1939, twee maanden voor de oorlog uitbrak, vanuit Berlijn emigreren. Ze kreeg een visum, in ruil voor haar Parijse stadsgezicht van Pissarro, Rue Saint-Honoré, Apres-midi, Effet de Pluie (1897). Haar familie dacht lange tijd dat het schilderij verloren was gegaan. Tot een vriend het in 1999 in Madrid in het museum zag hangen.

De rechter oordeelde ook streng over de vorige eigenaar. Door ontbrekende en beschadigde herkomstlabels had baron Thyssen kunnen vermoeden dat het schilderij mogelijk een dubieuze herkomst had.

Van de circa 600.000 kunstwerken die de nazi’s hebben gestolen, zijn er nog altijd zo’n 100.000 zoek, zegt Stuart E. Eizenstat, een Amerikaanse advocaat en diplomaat die zich sterk maakt voor roofkunst-kwesties.