Intimidaties aan de Zuidas en zusjes over wie iedereen gelezen moet hebben

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

1. Lucas Hirsch: De Weinigen

Dichter Lucas Hirsch schreef met De Weinigen een deels autobiografische roman over de financiële wereld aan de Zuidas in Amsterdam. Hirsch werkte zelf tot 2012 voor een grote bank waar hij onderzoek deed naar ‘oligarchen en Saoedische prinsen’ waar ‘een zweem van corruptie omheen hing’, zo vertelde hij in 2018 aan NRC. De roman kan beschouwd worden als een afrekening of een terugblik op deze loopbaan. Ook hoofdpersoon Jonas Staal is Midden-Oosten- en Ruslanddeskundige en begint in 2007 bij een bank aan de Zuidas in Amsterdam als Intelligence Officer op de afdeling Corporate Security waar hij misstanden binnen en buiten het bedrijf moet onderzoeken. Hij krijgt te maken met rapporten waar inderdaad die zweem van corruptie omheen hangt, bijvoorbeeld over de ware toedracht achter de splitsing en overname van de bank in 2007. De naam van de bank wordt niet genoemd al wijzen splitsing en overname of een schaalmodel van de zeilboot die de Volvo Ocean Race won, steeds naar bestaande banken.

Ook al is maar een deel gebaseerd op de waarheid, dan nog is het behoorlijk ontluisterend hoe er gemanipuleerd, gestuurd en gedraaid wordt en hoe bij investeerders alles draait om politieke invloed en handelsbelangen. Vooral de cultuur op de bank waar slechts die ‘Weinigen’ bepalen ‘hoe de hazen lopen’, wordt tot in detail beschreven.

Hoofdpersoon Staal krijgt het zwaar te verduren als hij zelf onderzoek wil doen naar verdachte transacties waarbij de bank is betrokken en hem wordt gesommeerd te zwijgen omdat anders zelfs de overheid in problemen komt. Zijn manager Martin ziet een concurrent in hem en blijkt vooral bang voor de ‘corpsbal’ Jonas die te veel wil weten. De manager verzint een valstrik en Jonas trapt er in. Dat geeft de roman een interessante tweede component: naast de bank aan de Zuidas schetst Hirsch ook de mores van het Amsterdamse studentencorps aan de Warmoesstraat. Dat gaat goed totdat Jonas dreigt de geheimhoudingsplicht van het corps te verzaken. Een derde draad door het web is zijn huwelijk; Jonas loopt thuis ‘op eieren als mijnen’ omdat zijn vrouw zich aan hem irriteert. Hij neemt zijn werk te veel mee naar huis, heeft te weinig aandacht voor haar en voorziet het dagelijkse nieuws van ergerlijk commentaar door zijn ‘securityperspectief’.

Lucas Hirsch: De Weinigen. Of de bankier in de buik van het beest. In de Knipscheer, 224 blz. € 18,50


2. Frits Abrahams: Met de kat naar bed


NRC-columnist Frits Abrahams heeft de gave steeds weer een column te schrijven zoals een column behoort te zijn: met kritische verbazing welk onderwerp dan ook van een originele twist voorzien. Dat kan over de politiek gaan, de literatuur of over zijn eigen wereld, zijn vrouw én zeker over hun katten. In Met de kat naar bed een verzameling van zeventig columns die bijna allemaal eerder in NRC verschenen. Over de taakverdeling wat betreft de katten bij hem thuis (‘mijn vrouw geeft de brokjes, ik schrijf de stukjes’), over het zorgen voor andermans katten en over de te kleine rol van katten in biografieën van beroemdheden. Dat is jammer, schrijft Abrahams, ‘want juist in het contact met de kat geeft de man zich soms bloot’.

Drie columns die niet eerder verschenen in de krant met daarin de veelzeggende bekentenis van Abrahams dat hij ‘straks bij zijn reïncarnatie maar op één manier wil terugkeren naar deze wereld: als poes in huize Abrahams’.

Frits Abrahams: Met de kat naar bed. Brooklyn, 127 blz. € 12,50

3. Louisa M. Alcott: Onder moeders vleugels

Honderdvijftig jaar na verschijning van de klassieker Onder moeders vleugels van de Amerikaanse schrijfster Louisa M. Alcott is er een nieuwe, mooi eigentijdse vertaling door Mieke Prins van deze roman over vier zussen die tijdens de Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865) leren met weinig tevreden te zijn en een leven leiden zoals families met meerdere dochters zullen herkennen. De vader is legerpredikant en ver van huis. Hun moeder gaat naar hem toe als hij ziek is. De meisjes blijven alleen thuis en het boek beslaat een jaar van hun leven. Meg (16) is de oudste, Jo (15), de eigenlijke hoofdpersoon, is een eëmancipeerd stoer meisje en dan nog de tere en muzikale Beth (13) en de aanstellerige Amy (11).

Na een jaar, het is weer kerstmis, komt de zieke vader als verrassing thuis en krijgen de meiden van hem te horen of en hoe zij zijn veranderd. Hij beziet de handen van Meg, de wilde haren van Jo, het beter worden van Beth (‘Je bent nu veilig’) en het karakter van Amy. Een mooie opbouw van een familieband met op de achtergrond steeds lichte verwijzingen naar het allegorische boek De pelgrimsreis van de Britse predikant John Bunyan waarin pelgrims op hun reis vele moeilijkheden overwinnen. Een nieuwe verfilming van Little Women verschijnt later dit jaar met o.a Emma Watson (Meg) en Saoirse Ronan als de jongensachtige Jo.

Louisa M. Alcott: Onder moeders vleugels. Oorspr. Titel Little Woman. Vert. Mieke Prins. Mozaïek, 352 blz. € 17,99

4. Victor Vroomkoning: Tachtig

Ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag vorig jaar, verschijnt nu de kleine bloemlezing van de ‘mooiste gedichten’ van Victor Vroomkoning (pseudoniem van Walter van de Laar). In de bundel Tachtig een overzicht van vijfendertig jaar dichterschap. Melancholieke gedichten, jeugdherinneringen, familie, ouder worden, overpeinzingen en natuurlijk het bezingen van de liefde. Het indrukwekkende gedicht ‘Ouders’ bevat vier hartverscheurende strofen die steeds beginnen met zinnen als:

Ze niet troosten, niet even (…)

Ze jong houden in uitgeleefde/ albums (…)

Hun pijn niet willen hebben (…)

Ze niet bezoeken/ je vader niet, je moeder niet. (…).

Het gedicht raakt aan de eenzaamheid van de dichter die probeert te schuilen bij vrouw en dochter.
Naast deze sombere gedichten ook veel lichte, beeldende gedichten die een dichter laten zien die heeft geleefd en vragend achterblijft zoals in het gedicht ‘Hoe dan’ waarin hij ‘popelend wacht op de telefoon/over je hart, of dat nog onregelmatig/genoeg klopt voor een ingreep/hoe dan de huisbel schelt waarna/je nieuwste ex als een deurwaarder/haar boedel terugeist/hoe dan in je rug het vonnis rinkelt.

Victor Vroomkoning: Tachtig. De Arbeiderspers, 142 blz. € 21,50

5. Marc van Dijk: Wij zijn de politiek. Het denken van Daan Roovers

Sinds 29 maart is filosoof Daan Roovers Denker des Vaderlands. De voormalig hoofdredacteur van Filosofie Magazine, docent publieksfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam legt in Wij zijn de politiek helder uit aan schrijver Marc van Dijk hoe zij de komende twee jaar – de termijn van het denkerschap – de filosofie terug wil brengen naar de publieke ruimte zoals de Griekse wijsgeer Socrates in het oude Athene gesprekken voerde op het marktplein. Iedereen mag meepraten over politieke kwesties, graag zelfs, hardop, interactief en gericht op gezamenlijkheid. Niet iets schreeuwen en je dan beroepen op de vrijheid van meningsuiting, maar eerst luisteren naar elkaar en je dan een mening vormen. Volgens Roovers ligt daar de rol van de filosoof om de burger aan het denken te zetten over de meest fundamentele kwesties in de samenleving, zoals Socrates benadrukte dat ethische vragen aan de basis staan van de politieke scholing van burgers.

Marc van Dijk: Wij zijn de politiek. Het denken van Daan Roovers. Ambo/Anthos, 112 blz. € 12,99

6. Arendo Joustra (red.): Alles wat je moet weten over Nederland

In december 2017 verscheen een themanummer van Elsevier Weekblad Nederland – Wat iedere Nederlander moet weten over heden en verleden. Dat is nu in boekvorm verschenen met de titel Alles wat je moet weten over Nederland onder redactie van hoofdredacteur Arendo Joustra. Een goed verzorgd naslagwerk op velerlei gebied. Leuk om te lezen wat je wel en wat je niet (meer) weet van de vaderlandse geschiedenis op school – vanaf de prehistorie (de pagina’s feitenkennis van het jaar 0 tot het jaar 2017 lenen zich voor een quiz) en verder informatief over bijvoorbeeld taal, cultuur en geografie steeds afgewisseld met fijne lijstjes van volksliederen van de provincies, de beste romans, de beste jeugdboeken et cetera en natuurlijk veel foto’s.

Arendo Joustra (red.): Alles wat je moet weten over Nederland. Fontaine, 222 blz. € 19,99