Brabanders merkten jarenlang niets van het fracken

Gaswinning In Waalwijk zijn er zorgen over gaswinning. Inwoners vrezen ‘Groningse toestanden’, gemeenten bekritiseren het kabinet.

Inwoners van Waalwijk en omgeving maken zich zorgen over fracken: gaswinning door onder hoge druk water, zand en chemicaliën in gesteente te spuiten.
Inwoners van Waalwijk en omgeving maken zich zorgen over fracken: gaswinning door onder hoge druk water, zand en chemicaliën in gesteente te spuiten. Foto: Merlin Daleman

Frans van der Gouw stapt in zijn auto, die geparkeerd staat voor zijn Waalwijkse woning. Een paar keer flink gas geven en hij rijdt tussen de weilanden, een groen gebied tussen Waalwijk en het Land van Heusden en Altena. Er staan windmolens, zonnepanelen en moestuintjes. Webshop bol.com breidt er aardig uit. Maar Van der Gouw maakt zich vooral zorgen over wat er onder de grond gebeurt. „We rijden nu over een enorme gasbel. En dat gas willen ze eruit halen. Ik ben bang dat het hier een tweede Groningen wordt.”

Ten noorden van Waalwijk wordt sinds 1991 gas gewonnen. Verantwoordelijk is sinds 2014 het Canadese bedrijf Vermilion Energy. Vorig jaar liet minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) weten geen bezwaar te hebben tegen de verlenging van de vergunning tot en met 2026. Er zal gas gewonnen worden via fracken: een manier om gas uit de bodem te halen door middel van water, zand en chemicaliën onder hoge druk in een boorput te pompen. Daardoor scheurt het gesteente waar het gas in opgesloten zit open en komt er gas vrij.

De provincie Noord-Brabant en de gemeenten Tilburg, Aalburg, Loon op Zand, Waalwijk en Heusden stapten naar de Raad van State. De gemeenten en de provincie vinden dat er geïnvesteerd moet worden in duurzame energie in plaats van in het winnen van fossiele brandstoffen. Wanneer de zaak bij de Raad van State wordt behandeld, is nog niet bekend.

Verzakte huizen en menselijk leed

In de Waalwijkse wijken hebben ze nog geen hevige hinder gehad van de gaswinning. Maar er bestaat wel angst. Burgers zijn bang dat datgene wat ze op televisie vanuit Groningen zien – verzakte huizen en menselijk leed – ook straks op Waalwijk afkomt. Actiecomité Niet Fracken in Waalwijk verzamelde inmiddels 3.000 handtekeningen, en bood afgelopen december een petitie aan minister Wiebes aan.

Lees ook: De dreun in Groningen waarvan het land wakker werd

„Het Waalwijks gasveld is gewoon leeg. Het is uitgeput”, zegt initiatiefnemer Frank den Braven, in het dagelijks leven leraar Engels, en vanaf volgend jaar voorzitter van de lokale partij GroenLinksaf. Volgens hem zou er intensiever gefrackt moeten worden, om nog gas te winnen „Het watergebied waar wij ons drinkwater uit halen, zit tegen het gebied waar gaswinning gedaan wordt. Het is een ontzettend kwetsbaar stuk land.”

Frans van der Gouw is ook betrokken bij het actiecomité. Hij heeft zijn eigen adviesbureau aan huis in Waalwijk en geeft toe dat hij al die jaren nooit iets heeft gemerkt van het fracken. „Mijn bezorgdheid begon toen we de ellende uit Groningen in het nieuws zagen.”

Hij is bang dat de gaswinning ook in Waalwijk kan leiden tot aardbevingen en verzakkingen. „Vanuit de landelijke overheid horen we dan: het valt allemaal wel mee, het komt wel goed. Ja, dat zeiden ze in Groningen ook. Bij mij is het wantrouwen gewoon erg groot.” Hij wijst onder meer op het risico dat de chemicaliën in de vrije natuur terechtkomen.

Maar, zo zegt Van der Gouw, het verzet is ook principieel. Hij wijst naar de vele windmolens die rondom Waalwijk staan, waarvan er enkele zelfs worden verhoogd. Naar de zonnepanelen die worden aangelegd, naar het langzaam van het gas af gaan – maatregelen waar hij achter staat. „Maar de boodschap is wel dubbel. We moeten van het gas af, maar aan de andere kant willen ze hier ten koste van alles blijven fracken. Dat klopt voor mijn gevoel gewoon niet.”

Aan de ene kant verwachten ze in Den Haag dat in 2050 bijna alle huizen gasloos zijn, maar aan de andere kant wordt hier gas uit de bodem gehaald

Het zijn geluiden die de Waalwijkse wethouder Dilek Odabasi van de lokale partij GroenLinksaf herkent. Ze verwijst naar het klimaatakkoord, dat ze „een enorme opdracht” noemt. „Aan de ene kant verwachten ze in Den Haag dat wij als gemeente alles doen om te zorgen dat in 2050 bijna alle huizen gasloos zijn, maar aan de andere kant wordt hier gas uit de bodem gehaald. Dat is een heel raar signaal naar de samenleving.”

Ze vindt dat het landelijke beleid niet is uit te leggen aan haar inwoners. „Wij moeten de wijken in en mensen overtuigen om van het gas af te gaan, ook als dat geld kost, en een kilometer verderop wordt er gas gewonnen. Ik heb het idee dat er niet naar ons geluisterd wordt. De minister is hier niet eens komen kijken. Erg teleurstellend.”

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is het zolang de Nederlandse huishoudens en bedrijven nog afhankelijk zijn van aardgas, beter voor het klimaat om eigen gas te gebruiken. Hij wijst erop dat de gaswinning in Waalwijk volgens het Staatstoezicht op de Mijnen en onderzoeksbureau TNO veilig is, en dat de minister dus geen grond heeft om het winningsplan te weigeren.

Kleine kans op beving

Ook zegt de woordvoerder dat „Groningse taferelen” hier niet te verwachten zijn: „De kans dat het veld Waalwijk zal beven is verwaarloosbaar. Er heeft zich nog nooit een beving voorgedaan.”

Wethouder Gerard Bruijniks (GemeenteBelangen) uit Loon op Zand is van mening dat de vrees bij de bevolking toch serieus moet worden genomen. „Mijn inwoners maken zich nu al zorgen over hun veiligheid. Ook in Groningen is er jaren gezegd dat het goed zou gaan, en ging het alsnog mis. Dat wil ik hier niet. Wij willen geen tweede Groningen worden.”

Als Frans van der Gouw met zijn auto door de Brabantse grasvelden rijdt, is er weinig te zien van de gaswinning. Maar, zo zegt hij, ondertussen knaagt het wel. „Je weet dat ze straks gewoon verder gaan met het winnen van gas. Voor ons in Waalwijk dringt de tijd, althans zo voelt het soms. Die gaswinning moet gewoon stoppen.”