Euronext verliest pensioenconflict

Arrest Het hof oordeelt dat de Amsterdamse beurs is tekortgeschoten in zijn zorgplicht voor oud-medewerkers.

Euronext aan Beursplein 5 in Amsterdam is „verrast” door de uitspraak over het langlopende pensioenconflict.
Euronext aan Beursplein 5 in Amsterdam is „verrast” door de uitspraak over het langlopende pensioenconflict. Foto Peter Hilz/Hollandse Hoogte

Euronext, eigenaar van de Amsterdamse effectenbeurs, heeft een gevoelige nederlaag geleden in een pensioenconflict met oud-medewerkers. Voor het beursbedrijf dreigt nu een miljoenenstrop.

Dat valt op te maken uit een recent arrest van het gerechtshof Amsterdam in een zaak die al ruim vijf jaar voortsleept en die mogelijk implicaties heeft voor andere werkgevers. Inzet van de juridische strijd zijn de pensioenen van zo’n 130 voormalige werknemers van Euronext. In de omgang met die pensioenen heeft Euronext zijn zorgplicht geschonden en zich een slecht werkgever getoond, oordeelde het hof.

Wat is er aan de hand? Net als veel bedrijven had Euronext van oudsher een eigen pensioenfonds, Mercurius, genoemd naar de Romeinse god van de handel. Behalve medewerkers van de Amsterdamse beurs waren ook (oud-)werknemers van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), toezichthouder op de Nederlandse pensioenfondsen, deelnemer in het fonds. Mercurius bepaalde zelfstandig zijn beleggingsbeleid.

Zwakste pensioenfonds

Het pensioenfonds van de beurs bleek een slechte belegger. Mede als gevolg van de riskante keuze om nauwelijks renterisico’s af te dekken daalde de dekkingsgraad – dé maatstaf voor de financiële gezondheid van pensioenfondsen – van 138 procent eind 2007 tot slechts 83 procent in 2008. Daarmee behoorde Mercurius tot de zwakste pensioenfondsen van Nederland. Jaren van bijstortingen, premieverhogingen en pensioenkortingen (tot wel 3 procent) volgden, de klap kwam Mercurius niet meer te boven.

Euronext en de AFM besloten daarom de uitvoeringsovereenkomst met het pensioenfonds per 1 januari 2014 te verbreken – sindsdien verkeert Mercurius in liquidatie. De AFM richtte een nieuw bedrijfspensioenfonds op. Euronext koos ervoor de verantwoordelijkheid voor de pensioenen van medewerkers die op dat moment in dienst waren, onder te brengen bij verzekeraar Delta Lloyd, tegenwoordig onderdeel van NN. De gepensioneerden bleven achter bij Mercurius, dat vervolgens zelf een deal sloot met de verzekeraar.

De liquidatie van een bedrijfspensioenfonds is op zichzelf niet vreemd. Het aantal ondernemingspensioenfondsen daalde van bijna duizend eind vorige eeuw tot rond de 200 nu, berekende Mark Heemskerk, hoogleraar pensioenrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Alleen: de wijze waaróp Euronext de pensioenen overdroeg, daar ontstond ruzie over.

Euronext heeft zijn oud-medewerkers afgescheept met een slechte deal door de verantwoordelijkheid af te schuiven op Mercurius, vinden zij. Bestond in de oude regeling het uitgangspunt dat pensioenen met de inflatie meegroeiden, in de overeenkomst die Mercurius sloot met Delta Lloyd is deze ‘indexatiemogelijkheid’ uitgesloten. Dat terwijl personeel dat in 2014 nog in dienst was van de Amsterdamse beurs wél inflatiecorrectie tegemoet kan zien. Daar heeft Euronext zelfs een apart potje voor gevuld bij de verzekeraar.

Niet waargemaakte verwachtingen

Onder leiding van Boudewijn van Ittersum, tussen 1981 en 1997 voorzitter van de Amsterdamse beurs, eisen de beursveteranen herstel van geleden schade én gelijke behandeling. Ofwel: een regeling vergelijkbaar met die van de medewerkers die op 1 januari 2014 nog in dienst waren.

Met succes. Eerder kregen ze al grotendeels gelijk van de kantonrechter, nu hebben ze ook in hoger beroep hun zin gekregen. Door het wegvallen van het perspectief op indexatie en de ongelijke behandeling zijn de oud-medewerkers van de beurs er inderdaad op achteruit gegaan, stelt het hof. Euronext Amsterdam heeft daarmee zijn zorgplicht geschonden.

Dat Euronext eerder al eens 14 miljoen euro bijstortte én jaarlijks een toeslag op de pensioenpremies betaalde om de buffers van pensioenfonds Mercurius te versterken, doet daar volgens de rechter niets aan af. Integendeel, daarmee heeft het beursbedrijf verwachtingen gewekt die het vervolgens niet heeft waargemaakt.

De belangrijkste conclusie? „Je blijft als werkgever verantwoordelijk”, zegt hoogleraar pensioenrecht Mark Heemskerk. Of andere bedrijven die hun ondernemingspensioenfonds hebben geliquideerd nu vergelijkbare claims kunnen verwachten, vindt hij moeilijk in te schatten. „Ze zullen zeker kijken of dit ook bij hun speelt. Vraag is of pensioengerechtigden en ex-werknemers net als bij Euronext hun indexatieperspectief kwijt zijn of anders worden behandeld dan hun ex-collega’s.”

Overigens is nog onduidelijk hoe de beursveteranen gecompenseerd gaan worden. Dat ze benadeeld zijn, staat vast voor het gerechtshof. Nu moet nog worden vastgesteld hoe groot de geleden schade is.

Euronext laat in een reactie weten „verrast” te zijn door het arrest en het zorgvuldig te bestuderen.