De kinderen van Mandela

Fotograaf Ilvy Njiokiktjien volgde jongeren die geboren werden na de afschaffing van de apartheid in Zuid-Afrika. Wat zijn de dromen van deze born free-generatie, nu iedereen – op papier – gelijke kansen heeft?

Foto Ilvy Njiokiktjien

‘Ze krijgen het niet in de schoot geworpen’, zegt Ilvy Njiokiktjien, die de afgelopen jaren meerdere malen naar Zuid-Afrika reisde om jongeren te fotograferen die rond 1994 werden geboren, het jaar waarin Nelson Mandela werd gekozen tot president. Met ‘het’ bedoelt Njiokiktjien het geluk, de kansen, de mogelijkheden van deze born free-generatie.

Bekijk ook de videospecial ‘Born Free: de kinderen van Mandela’

Want hoewel op papier iedereen dezelfde rechten heeft, zit ongelijkheid diep in de haarvaten van de Zuid-Afrikaanse samenleving. „Deze generatie zou het gezicht moeten zijn van een nieuw, vrij en succesvol Zuid-Afrika. Mandela benoemde het vaak in zijn speeches: de dromen die hij had voor de jeugd van het land. Ik onderzoek in Born Free – Mandela’s Generation of Hope in hoeverre die dromen zijn uitgekomen. Welke ambities hebben deze jonge mensen, wat houdt hen bezig? En hoe denken ze over racisme – want dat speelt in een samenleving waarin zo lang sprake is geweest van rassenscheiding nog steeds een grote rol.”

Njiokiktjien volgde twaalf jaar lang zo’n 25 jongeren, de een intensiever dan de ander. „Sommigen worstelen zich door een leven vol verwaarlozing, geweld en armoede. Zuid-Afrika kent een hoge werkloosheid, veel jongeren kampen met depressie, het zelfmoordcijfer is hoog. Maar veel born frees zijn ook succesvol. Ze tonen een enorme wilskracht en pakken met een tomeloze energie de kansen die ze vóór Mandela nooit zouden hebben geha . Je ziet een groep creatieven opkomen – modeontwerpers, designers – die hun pad vol zelfvertrouwen uitstippelen. De drang om het te maken is groot.”

Foto Ilvy Njiokiktjien

Jason Noah (21) besteedde bijna 20.000 dollar aan zijn laatste verjaardagsfeestje. Het geld ging naar beroemdheden, een spetterende locatie, drank. Een filmpje van hem, terwijl hij met zijn vader danst op het feest, ging viral dankzij zijn bijna 190.000 Instagram-volgers, vertelt Ilvy Njiokiktjien. Noah is valutahandelaar en startte zijn business toen hij als 18-jarige door zijn ouders uit huis werd gezet omdat hij vader werd. „Vader worden? Word eerst maar eens een man”, zeiden die. Als hij nu met zijn BMW M4 door de stad rijdt – het dak open – gillen zowel meisjes als jongens hem na. „Ik laat het niet naar mijn bol stijgen”, vertelde hij tegen de fotograaf: „Maar ik zal eerlijk zijn, het voelt wel heerlijk.”

Foto Ilvy Njiokiktjien

Nonjabulo Ndzanibe (21) wilde frisse lucht. Dus liep ze twee jaar geleden weg van de vader in de gevangenis en de moeder die haar niet zag staan en vertrok naar Durban. Daar belandde ze op straat en in de prostitutie. „De druk om seks te hebben in ruil voor geld, banen of andere gunsten, is voor veel vrouwen – vooral die in een kwetsbare positie zoals zij – aan de orde van de dag”, vertelt Ilvy Njiokiktjien. Een surfclub voor dakloze jongeren bood Nonjabulo een plek om te slapen en emotionele steun. De laatste keer dat Njiokiktjien terugging naar Zuid-Afrika, in maart van dit jaar, trof ze Nonjabulo echter aan in een bordeel dat gerund wordt door een Nigeriaans sekssyndicaat. „Maar ik denk dat mijn leven nog wel beter gaat worden”, zei ze tegen de fotograaf.

Foto Ilvy Njiokiktjien

Toen Kevin du Plessis (28) uit de kast kwam, was zijn moeder daar niet blij mee. Het kwam allemaal omdat zijn vader afwezig was geweest, vond zij. „Alsof ik daardoor homo was geworden,” vertelt hij tegen Ilvy Njiokiktjien. Kevin werkt als vormgever en schrijver voor Gay Pages en vindt het hard nodig dat een dergelijk tijdschrift bestaat. „Onze ouders groeiden op in een Zuid-Afrika waar homoseksualiteit strafbaar was. Met hen kunnen jongeren moeilijk praten. Aan ons stellen ze vragen waarmee ze niet bij hun ouders terecht kunnen.” Njiokiktjien: „Nu mag je als homoseksueel in Zuid-Afrika trouwen, er is een Gay Pride. Kevin staat voor mij voor die nieuw verworven vrijheden.”

Meer foto’s en video’s? Bekijk ook de videospecial ‘Born Free: de kinderen van Mandela.
De tentoonstelling Born Free – Mandela’s Generation of Hope, is t/m 16 juni te zien in Museum Hilversum. De documentaire over de born free-generatie wordt op 7 mei om 22.55 uur uitgezonden door de VPRO. Het fotoboek Born Free wordt uitgebracht in eigen beheer en kost 25 euro.