Brieven

Van Mierlo besefte dat hij ver ging

2005-05-08 13:43:50 NLD-20050508-MARGRATEN: Oud-minister en oprichter van D66 Hans van Mierlo staat zondagochtend tussen de oorlogsgraven op de militaire begraafplaats in Margraten. De Amerikaanse president Bush en zijn vrouw zijn rond het middaguur uit Nederland vertrokken, nadat hij een sobere herdenkingsplechtigheid op de militaire begraafplaats in Margraten had bijgewoond. Zowel president Bush als premier Balkenende hielden een toespraak. Ze spraken hun dank uit aan de militairen die zestig jaar geleden Europa bevrijdden. Zie berichtgeving BIN dd heden. ANP FOTO/ROBIN UTRECHT, NLD-20050508-MARGRATEN: Oud-minister en oprichter van D66 Hans van Mierlo staat zondagochtend tussen de oorlogsgraven op de militaire begraafplaats in Margraten. De Amerikaanse president Bush en zijn vrouw zijn rond het middaguur uit Nederland vertrokken, nadat hij een sobere herdenkingsplechtigheid op de militaire begraafplaats in Margraten had bijgewoond. Zowel president Bush als premier Balkenende hielden een toespraak. Ze spraken hun dank uit aan de militairen die zestig jaar geleden Europa bevrijdden. Zie berichtgeving BIN dd heden. ANP FOTO/ROBIN UTRECHT
2005-05-08 13:43:50 NLD-20050508-MARGRATEN: Oud-minister en oprichter van D66 Hans van Mierlo staat zondagochtend tussen de oorlogsgraven op de militaire begraafplaats in Margraten. De Amerikaanse president Bush en zijn vrouw zijn rond het middaguur uit Nederland vertrokken, nadat hij een sobere herdenkingsplechtigheid op de militaire begraafplaats in Margraten had bijgewoond. Zowel president Bush als premier Balkenende hielden een toespraak. Ze spraken hun dank uit aan de militairen die zestig jaar geleden Europa bevrijdden. Zie berichtgeving BIN dd heden. ANP FOTO/ROBIN UTRECHT, NLD-20050508-MARGRATEN: Oud-minister en oprichter van D66 Hans van Mierlo staat zondagochtend tussen de oorlogsgraven op de militaire begraafplaats in Margraten. De Amerikaanse president Bush en zijn vrouw zijn rond het middaguur uit Nederland vertrokken, nadat hij een sobere herdenkingsplechtigheid op de militaire begraafplaats in Margraten had bijgewoond. Zowel president Bush als premier Balkenende hielden een toespraak. Ze spraken hun dank uit aan de militairen die zestig jaar geleden Europa bevrijdden. Zie berichtgeving BIN dd heden. ANP FOTO/ROBIN UTRECHT Robin Utrecht

In zijn column Het doemdenken tast de democratie aan (1/5) citeert Paul Scheffer voormalig D66-leider Hans van Mierlo. In een lezing over het rapport Grenzen aan de groei van de Club van Rome haalde Van Mierlo in 1971 volgens Scheffer „instemmend een bevriende journalist aan die sprak over de ‘zelfgegenereerde Endlösung voor de mensheid’.” Dit kan zijn goedkeuring niet wegdragen: „Kleine woorden waren even niet in – goede smaak trouwens ook niet”, schrijft Scheffer.

Nu valt over smaak zeker te twisten, maar niet zonder wat meer context over deze lezing voor jonge christelijke werkgevers in september 1971 in Tilburg, met onder anderen de Rotterdamse metaalondernemer Ruud Lubbers in het publiek. Van Mierlo (1931-2010) begint de gewraakte passage namelijk zo: „Ik ben me ervan bewust dat dit alles buitengewoon ongenuanceerd en paniekerig klinkt. Geladen woorden uit de min of meer verdachte mond van professionele onheilsprofeten die politici vaak zijn.” Van Mierlo besefte dus dat hij ver ging.

Waarna Van Mierlo citeert uit een stuk van hoofdredacteur W.L. (Boebi) Brugsma (1922-1997) van de Haagse Post, die tijdens de oorlog onder meer in Dachau gevangen had gezeten. Brugsma was een meester van de parabool, het kleine woord. Tegen Dennis Meadows, auteur van Grenzen aan de groei, typeerde Brugsma zijn ervaringen in de kampen van de nazi’s ooit bittergrappig als „een wintersemester met een practicum overlevingskunst aan de Volkshogeschool Dachau”. Ook slechte smaak?

, biograaf Hans van Mierlo