Tweede Wereldoorlog

‘Wilhelmina wilde Belgische koninklijke familie vrij krijgen in ruil voor hoge nazi’s’

Koningin Wilhelmina wilde aan het einde van de Tweede Wereldoorlog hooggeplaatste nazi’s laten ontsnappen. De bedoeling was dat de Duitsers in ruil daarvoor de in Oostenrijk vastgehouden Belgische koninklijke familie zouden vrijlaten. Via de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken heeft Wilhelmina in maart 1945 geprobeerd het plan in gang te zetten.

Dat staat in de oorlogsdagboeken van de minister in kwestie, Eelco van Kleffens. De dagboeken verschijnen dinsdag in gebundelde vorm, in het boek Majesteit, U kent het werkelijke leven niet van historicus Michael Riemens.

De moeder van de Belgische koning Leopold III, prinses Elisabeth, vroeg Wilhelmina om hulp. De oorlog liep op zijn einde en aangezien de Duitsers aan de verliezende hand waren, was Elisabeth bang dat zij Leopold III en zijn gezin zouden doodschieten. Het koninklijke gezelschap was tijdens de bezetting in België achtergebleven en werd door de bezetter gevangengezet.

De Belgen hadden via het Rode Kruis aan de Duitsers gevraagd ten minste de kinderen van Leopold te laten vertrekken. Duitsland stond daarvoor open, en wilde ook Leopold zelf wel vrijlaten – mits Zwitserland zou meewerken aan een veilige aftocht van de Nederlandse nazi-top. Wilhelmina verzocht minister Van Kleffens het Vaticaan te benaderen voor het regelen van de uitwisseling. Het Vaticaan was in de oorlog neutraal en kon vanuit die positie soms zaken regelen. Dat Wilhelmina meewerkte aan het plan is opmerkelijk, omdat zij normaal gesproken sterk anti-Duits was en ook weinig sympathie had voor het Vaticaan. Maar, zo schrijft Riemens, „Wilhelmina stamde uit de negentiende-eeuwse monarchie”, een tijd waarin het normaal was dat Europese vorstenhuizen elkaar steunden. Het is onbekend hoe het is afgelopen met Wilhelmina’s verzoek, zegt Riemens. Leopold en zijn gezin overleefden de oorlog, zij werden bevrijd door de Amerikanen. (NRC)