Opheldering nodig over onderwijsafscheid van 70.000 euro

Hoger onderwijs Een duur afscheid en hoge vervoerskosten leiden tot kritiek op bestuurders van twee universiteiten. De minister wil opheldering.

De Rijksuniversiteit Groningen verdedigt de hoge kosten van het afscheid van Sterken met het publieke karakter daarvan.
De Rijksuniversiteit Groningen verdedigt de hoge kosten van het afscheid van Sterken met het publieke karakter daarvan. Foto Joachim Hohler

Politici hebben kritiek op hoge declaraties van leden van colleges van bestuur van twee universiteiten. Deze week protesteerde DAG, een studentenpartij in de universiteitsraad van de Rijksuniversiteit Groningen, tegen de begroting van 70.000 euro voor de afscheidsfestiviteiten van rector magnificus Elmer Sterken. Tweede Kamerlid Paul van Meenen (D66) veroordeelde het afscheid op Twitter. Ook herinnerde hij zich de plakken leverworst en halve gekookte eieren bij zijn eigen afscheid als schooldirecteur.

Minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) wil opheldering over het feest. „Dit bedrag strookt op het eerste gezicht niet met een sobere en doelmatige besteding van onderwijsmiddelen”, zei zij tegen De Telegraaf.

Twee weken eerder stelde Kamerlid Zihni Özdil (GroenLinks) vragen over de 124.000 euro vervoerskosten die de voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit Utrecht, Anton Pijpers, in 2018 maakte. Dankzij een overgangsregeling verdient hij net als een beperkt aantal collega’s bij universiteiten en hogescholen nog ruim boven de balkenendenorm (187.000 euro in 2018): 229.974 euro per jaar.

De Rijksuniversiteit Groningen verdedigt de hoge kosten van het afscheid van Sterken met het publieke karakter daarvan. Het maakt onderdeel uit van een 405-jarig lustrum, waarvoor alle ‘stadjers’ zijn uitgenodigd. Het hoge bedrag is ook bedoeld voor festiviteiten voor iedereen, aldus een woordvoerder.

Een auto met chauffeur minder

Een woordvoerder van de Universiteit Utrecht zegt dat het jaarlijkse vervoersbedrag voor het college van bestuur al is gedaald: het contract met een van de twee dienstauto’s met chauffeur werd eind vorig jaar beëindigd. Ook verhuist bestuursvoorzitter Pijpers van Zutphen naar Utrecht. De raad van toezicht had het openbare bedrag al goedgekeurd. De universiteitsraad heeft slechts instemmingsrecht op hoofdlijnen van de begroting, waar de kosten van het college van bestuur een klein onderdeel van zijn.

Lees ook: Meer vernieuwingen in het onderwijs, maar het effect is onduidelijk

Floris Boudens, het studentlid van de Utrechtse universiteitsraad die de hoge vervoerskosten publiekelijk aan de kaak stelde, mag de aanvankelijk weggelakte bestemmingen van de reizen van de voorzitter inzien.

Over het algemeen zijn de declaraties van colleges van bestuur van hogescholen en universiteiten gedaald. Nieuwe leden moeten zich aan de balkenendenorm houden en sinds 2017 hebben de instellingen samen declaratieregelingen afgesproken met daarin maximumbedragen. Alle bedragen en declaraties moeten duidelijk worden vermeld in het jaarverslag. Voor vervoerskosten zijn geen bedragen genoemd. Taxi, dienstauto of leaseauto zijn toegestaan als de dienstreis niet of niet op doelmatige wijze kan worden uitgevoerd. Verder mag een universitair bestuurder bij reizen voor maximaal 15 euro ontbijten, voor 40 euro lunchen, voor 70 euro dineren en voor 150 euro overnachten.

De declaratievoorschriften zijn ontstaan na ophef naar aanleiding van berichtgeving van RTL. Publieke bestuurders zagen zich als ondernemers, maar hoge declaraties en tonnen voor dienst-Mercedessen waren moeilijk te verdedigen tegenover wetenschappers die soms symposia uit eigen zak betalen.

De voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit van Amsterdam (UvA), Geert ten Dam, verplaatst zich hoofdzakelijk per fiets. De totale jaarlijkse vervoerskosten van het college van bestuur van de UvA zijn 4.256 euro. Dienstauto’s zijn niet meer de norm, hoe lastig telefoneren in de trein soms ook is.