Opinie

Ík ben hier de alfa, dit is míjn podium

Column Joyce Roodnat Erik de Vroedt maakte een voorstelling over de Scheveningse Duindorpers en hun vreugdevuren. Een belangrijke rol is weggelegd voor een aap.

Joyce Roodnat

Ik zat in de schouwburg en keek gretig naar De wereld volgens John. Ik was benieuwd naar wat Eric de Vroedt uitvreet, nu hij zich, na The Nation, andermaal op actueel theater stort. Dit keer gaat het over de Scheveningse Duindorpers en hun vreugdevuren. Kan zijn. Ik zie vooral die aap. Een gorilla. Ik weet best dat het een man in een pak is, maar dat vergeet ik de hele tijd. Wat is hij goed. Hij zit, kijkt en beweegt zich kalmpjes dreigend. Hij kan ons allemaal aan. Ja, jou ook, mevrouwtje op de derde rij.

In die aap zit Bilal Bachir. 28 jaar, een danser uit de hoek van breakdance en hiphop. In Nederland danste hij bij Alida Dors, zij tekent nu ook voor de bewegingen van de aap.

Ik bel hem op: „Hoe het is om een gorilla te zijn?”

„Heel ingewikkeld”, zegt hij. „Zo’n aap verveelt zich. Elke dag is hetzelfde. En dan komt Joris [Smit, de acteur die een doorgedraaide Duindorper speelt]. Ik ken dat wel, mensen in mijn kooi, die brengen voer. Maar deze is anders, want hij gaat niet weg. Als Joris me aankijkt, sta ik op. Oogcontact kan niet: ík ben hier de alfa, dit is mijn rijk. Hij geeft me een krentenbol, die gooi ik weg. Ik laat hem met rust, hij kan toch niks doen. Maar als hij te irritant wordt, laat ik zien dat ik ’m in tweeën kan scheuren.”

Bilal Bachir en Joris Smit in ‘De wereld volgens John’. Foto Sanne Peper

Om geloofwaardig te zijn let Bachir constant op de kleinste bewegingen en realiseert hij zich steeds wat het publiek precies van hem ziet. Wat niet meevalt, in dat grote gorillahoofd: „Ik kijk door de neusgaten.” Het pak is erg goed, dat vindt hij ook. Maar het is ook benauwd en „superheet”. Als hij even van het toneel af is, zet hij meteen het hoofd af om lucht te krijgen. Er staat iemand klaar met koude doeken.

Een gorilla lijkt op een mens, maar de verhoudingen zijn totaal anders: „Hij heeft kortere benen en langere armen. Daarom zijn in de film Planet of the Apes de armen van de acteurs verlengd. Maar bij mij kan dat niet, want ik moet Joris meeslepen en rondslingeren.”

Hoe een gorilla beweegt, zocht hij uit door in de Rotterdamse diergaarde Blijdorp de motoriek van de silverback te bestuderen. „Zodra hij er was, voelde ik een andere energie in het gorillaverblijf. Ik ben als danser aan de slag gegaan, ik liet mijn lichaam meedenken met de aap. Om zijn gezag te laten gelden heeft hij genoeg aan twee langzame bewegingen, zag ik. Hij komt de kooi binnen – en hij kijkt om zich heen. Hij gaat zitten – en hij kijkt weer even naar alle kanten. Zo stelt hij vast dat hij de baas is. Zijn rug is heel recht. Beweegt hij zich voort, dan zit zijn hoofd hoger dan zijn kont. Hij loopt op zijn knokkels, dat doe ik dus ook. Dat deed pijn, maar nu heb ik eelt. Apen hebben enorme kracht in hun handen. Die kracht heb ik niet. Maar ik kan wel doen alsof.”