‘Dode’ term over Europese eenheid leidt tot ruzie

EU-integratie Oud-ministers zijn boos op premier Rutte omdat hij onvoldoende afstand neemt van de oproep om de term ‘ever closer union’ uit het Europese verdrag te schrappen.

Premier Mark Rutte voorafgaand aan een EU-top over de Brexit, afgelopen maart.
Premier Mark Rutte voorafgaand aan een EU-top over de Brexit, afgelopen maart. Foto Jonas Roosens / ANP

Is de Europese Unie nu wel of geen ‘ever closer union’? Op weg naar de Europese verkiezingen leidt een door minister-president Mark Rutte (VVD) als „dode term” aangeduid begrip uit het Europees Verdrag, het ‘handvest’ van de Europese Unie, met enige vertraging opeens tot een heftig politiek debat.

Zes Nederlandse oud-politici onder wie vijf ex-ministers verwijten Rutte „halfhartigheid” door onvoldoende afstand te nemen van de oproep uit de Tweede Kamer om de woorden ‘ever closer union’ (‘een steeds hechter verbond’) uit het Europees Verdrag te schrappen. Volgens de zes zou het Rutte „gesierd” hebben een krachtiger pleidooi voor Europese samenwerking te houden toen deze kwestie vorige week speelde. Zij schrijven dit woensdag in een stuk op de website van NRC.

Op sociale media is al enige dagen een debat gaande over de ‘ever closer union’ nadat de Tweede Kamer eind vorige week een motie aannam van SGP en SP waarin de regering wordt opgeroepen bij de Europese regeringsleiders een voorstel in te dienen de gewraakte zinsnede uit het Europees Verdrag te verwijderen.

De motie van de voor Binnenhof-begrippen opmerkelijke gereformeerd-socialistische combine kreeg behalve van SGP en SP ook de steun van de regeringspartijen VVD, CDA en ChristenUnie plus Partij voor de Dieren, 50Plus, PVV en FVD.

Lees ook: Halfhartigheid Rutte over Europa blijft scepsis voeden

Ever closer union, in de officiële Nederlandse verdragstekst vertaald als „een steeds hechter verbond”, is sinds de Europese samenwerking meer ter discussie komen te staan en in sommige kringen een beladen begrip geworden. De Engelse term suggereert steeds verdergaande integratie. Maar toen de zes oprichters van de op dat moment nog EEG geheten Europese Unie in 1957 de woorden in het Europees Verdrag opnamen straalden die slechts de wil tot samenwerking uit, zeggen nu EU-vertegenwoordigers als president Tusk.

De aanduiding ‘ever closer union’ heeft in het Verenigd Koninkrijk op weg naar het referendum over de Brexit in 2016 een zware politieke lading gekregen. Verwijdering uit het Europees Verdrag van dit fel bediscussieerde begrip was een van de eisen van de toenmalige Britse premier David Cameron.

Premier Rutte heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk gezegd dat de tijd van Europese integratie als opzichzelfstaand doel voorbij is. De Nederlandse houding wordt al geruime tijd samengevat met de vaste zin: „Europees wanneer noodzakelijk, nationaal waar mogelijk.”