Barr blijft erbij: Trump belemmerde de rechtsgang niet

Hoorzitting minister van Justitie VS De rest van het Rusland-onderzoek zal strikt langs partijlijnen verlopen.

Minister van Justitie William Barr legt de eed af voorafgaand aan zijn verhoor in de Senaat. Volgens hem had Mueller geen bezwaar tegen zijn samenvatting van het rapport, maar tegen de uitleg van de media.
Minister van Justitie William Barr legt de eed af voorafgaand aan zijn verhoor in de Senaat. Volgens hem had Mueller geen bezwaar tegen zijn samenvatting van het rapport, maar tegen de uitleg van de media. Foto Andrew Harnik/AP

Met het verhoor van minister van Justitie William Barr heeft de Amerikaanse Senaat woensdag laten zien hoe de volgende politieke fase van het Rusland-onderzoek eruit zal zien: strikt partijdig. De vraagstelling van de senatoren over de resultaten van het onderzoek door speciaal aanklager Robert Mueller liep naadloos langs de partijlijnen.

Democraten riepen om het aftreden van de minister. Republikeinen riepen om een onderzoek naar de campagne van Hillary Clinton. En minister Barr, die aan het verhoor begon met zweetdruppels op de bovenlip, rekte zijn antwoorden aan de Democraten op met wedervragen („waar staat dat in het rapport?”) en werd daarbij steeds zelfverzekerder. Donderdag werd bekend dat Barr niet naar de hoorzitting van de justitiecommissie in het Huis van Afgevaardigden komt.

Volgens Democratische senatoren heeft Barr zich met zijn voor de president gunstige samenvatting meer een advocaat van de president betoond dan de hoogste verantwoordelijke in een onafhankelijk justitie-apparaat. Senatoren concludeerden dat Barr niet onafhankelijk genoeg is om de eindverantwoordelijkheid te dragen voor de nog lopende onderzoeken die door het werk van Mueller in gang zijn gezet, en dat de minister moet aftreden of zichzelf ten minste verschonen voor deze onderzoeken.

Bevooroordeeld groepje

De Republikeinen verlegden de ondervraging telkens weer naar de oorsprong van het onderzoek naar samenwerking tussen Trumps campagne en de Russische regering. Was er een bevooroordeeld groepje mensen in de FBI en op het ministerie van Justitie dat een onderzoek begon omdat ze het niet konden verkroppen dat Trump de verkiezingen had gewonnen? Waarom deden ze niet even fanatiek onderzoek naar de campagne van Hillary Clinton, die immers een rapport over Trump had betaald dat mogelijk ook op Russische desinformatie was gebaseerd?

Minister Barr beaamde gretig dat „bepaalde individuen” in de top van FBI en Justitie een verdachte rol hebben gespeeld. Barr veerde ook mee met de aanvallen op Clinton: „Als je kijkt naar de Clinton-campagne dan zie je daar ook inmenging van buitenlandse machten.”

Het rapport van Mueller beschrijft een tiental gevallen waarbij de president het onderzoek lijkt te hebben willen dwarsbomen. Mueller wilde in zijn rapport geen finaal oordeel geven over de vraag of Trump daarvoor zou moeten worden vervolgd. Twee dagen nadat hij het rapport had gelezen en weken voor hij het zou vrijgeven, kwam Barr tot de conclusie dat de gevallen niet optellen tot een zaak die een aanklager voor de rechter zou kunnen brengen.

Lees ook: Mueller: Trump wilde onderzoek steeds blokkeren

Democraten gingen vooral in op de kwestie van Don McGahn, destijds juridisch adviseur van het Witte Huis. Trump vroeg McGahn om de toenmalige staatssecretaris van Justitie te gebieden Mueller te ontslaan. McGahn zelf verklaarde tegenover Mueller dat hij deze opdracht niet wilde uitvoeren en dat hij bereid was ontslag te nemen. Was dat geen belemmering, vroegen de senatoren. Nee, zei Barr, want Trump drong aan op ontslag wegens wat hij zag als een onverenigbaarheid van belangen bij Mueller. Die zou netjes worden vervangen door een nieuwe speciaal aanklager.

Onvrede in team-Mueller

Tweede kernvraag aan Barr: waarom heeft u eerder in het Huis verklaard dat u niets bekend was van onvrede binnen team-Mueller over uw handelwijze? Maandag werd duidelijk dat Mueller Barr persoonlijk een brief had geschreven om lucht te geven aan die onvrede: „De samenvatting die het ministerie van Justitie per brief stuurde naar het Congres (…) op 24 maart geeft geen volledig beeld van de context, de aard en de inhoud van ons werk en onze conclusies.”

Lees ook: Mueller-rapport: wat niet werd weggelakt

Barr probeerde de klip te omzeilen door te schermen met een telefoontje met „Bob”. Volgens hem was Mueller niet ontevreden over zijn samenvatting, maar over de uitleg daarvan in de media. Barr had niet de door team-Mueller gemaakte samenvatting willen vrijgeven, omdat hij het rapport niet „stukje bij beetje” naar buiten wilde brengen. Zo was de Barr-brief drie weken lang de enige glimp op het onderzoek – waarbij president Trump direct en ten onrechte verklaarde dat het rapport hem „volkomen vrijpleit”.

Barr had geen bezwaar tegen een getuigenis van Mueller in de Senaat. Wel tegen een verhoor van Don McGahn, inmiddels weg uit het Witte Huis. Hij verwachtte dat Trump dit zou verhinderen. Waarom eigenlijk, vroeg de Democratische senator Durbin. „McGahn heeft toch al getuigd? De president heeft zijn bezwaar daartegen toch al ingetrokken?” Barr: „Wij hebben dat bezwaar niet in algemene zin ingetrokken.” Wij – de president en zijn minister gaan hier gearmd de politieke nasleep van het Mueller-onderzoek tegemoet.

Dit artikel is op donderdagochtend 2 mei geactualiseerd.