OM gaat strengere straffen eisen voor buitenlandse bendes

Officieren van justitie weten vaak niet wat ze met mobiel banditisme aan moeten, stelt het OM vast. Een nieuwe richtlijn moet helpen.

De politie en douane tijdens een actie tegen een Roemeense bende in Amsterdam, april vorig jaar.
De politie en douane tijdens een actie tegen een Roemeense bende in Amsterdam, april vorig jaar. Foto Lex van Lieshout/ANP

Het Openbaar Ministerie eist vanaf woensdag hogere straffen voor bijvoorbeeld overvallen, winkeldiefstallen en zakkenrollerij gepleegd door buitenlandse bendes. Officieren van justitie weten nu vaak niet goed wat ze met dergelijke misdrijven aan moeten, waardoor de straffen in verschillende delen van het land uiteenlopen, stelt het OM. Volgens een nieuwe richtlijn eist justitie voortaan in principe alleen nog onvoorwaardelijke gevangenisstraffen.

Zogenoemd mobiel banditisme moet beschouwd worden als „internationaal georganiseerde criminaliteit”, vindt justitie. De bendes gaan professioneel te werk en maken in korte tijd zo veel mogelijk buit, met „grote gevolgen voor de slachtoffers en aanzienlijke economische schade” tot gevolg. Daarna verlaten ze het land weer. Ondanks allerlei nieuw opgerichte samenwerkingsverbanden is het voor justitie moeilijk om grip op het probleem te krijgen.

Onduidelijk

In de rechtszaal bleken aanklagers huiverig om dit soort bendes onder mobiel banditisme te scharen, stelde het OM vast na onderzoek. Het verschijnsel zou „onvoldoende onderkend” worden. Bovendien zou vaak onduidelijk zijn waar de juridische grens ligt om van die vorm van misdaad te kunnen spreken. De nieuwe richtlijnen moeten helpen duidelijkheid te brengen en hogere straffen opleveren. Dit is uiteindelijk aan de rechter.

„Het OM vindt het belangrijk om een sterk signaal af te geven dat wij deze vorm van criminaliteit zwaar aanrekenen door hogere straffen te eisen”, zegt portefeuillehouder Mobiel Banditisme Sue Preenen in een verklaring. „Daarbij eisen we in principe geen voorwaardelijke [straffen] of werkstraffen, maar onvoorwaardelijke gevangenisstraffen.”

Een van de meest opvallende bendes sprong op de snelweg van de motorkap van een auto in een vrachtwagen om de lading te stelen. Lees ook: Boevenacrobatiek op de snelweg

Samenwerking

In augustus kondigde minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) een nauwere samenwerking tussen politie en justitie en brancheorganisatie Detailhandel Nederland aan om de bendes te bestrijden. Er werd een zogenoemd waarschuwingsregister ingesteld waarin winkeliers informatie kunnen verzamelen. Ook werd de stichting Gemeenschappelijke Informatie Organisatie opgericht, dat op het register toeziet. Daarnaast is er een Taskforce Mobiel Banditisme, waarin politie, justitie en het ministerie en gemeenten, winkeliers en de transportsector verenigd zijn. De politie werkt ook samen met de douane, de Belastingdienst en Europol.

Naast overvallen, diefstallen en zakkenrollerij worden de bendes ook in verband gebracht met plofkraken, oplichting, woninginbraken en metaaldiefstal. Het gaat vaak om groepen uit Oost-Europa. Onder meer tijdens grote verkeerscontroles probeert de politie de bendes te pakken. Ondanks alle initiatieven neemt het probleem toe, stelt de politie. In november zei de voorzitter van de taskforce, burgemeester van Roermond Rianne Donders, dat er meer aandacht moet komen voor het probleem.