Opinie

    • Pieter Pauw

Klimaatschade goedpraten is helemaal niet liberaal

Klimaatbeleid Dijkhoff schreef over klimaatverandering, maar heeft het beleid niet geïntegreerd in de fundamenten van het liberalisme. Een gemiste kans, meent .

Kinderen vragen met een klimaatdemonstratie in Den Haag aandacht voor milieubeleid.
Kinderen vragen met een klimaatdemonstratie in Den Haag aandacht voor milieubeleid. Rob van Dulleman

Nadat Henk Otten in deze krant openlijk kritiek leverde op Thierry Baudet, werd in de media meteen gesuggereerd dat er bij Forum voor Democratie een machtsstrijd gaande was. De media doken erbovenop, zoekend naar schandalen en LPF-achtige toestanden.

Maar toen Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD, op 20 april zijn visie over de toekomst van de VVD presenteerde, vroeg niemand aan partijleider Mark Rutte of er onvrede was binnen de partij. Integendeel, de politicus die met allerlei proefballonen de partij steeds weer in verlegenheid bracht, mocht zijn discussiestuk uitgebreid toelichten bij Pauw.

Onvrede over zijn stuk binnen zijn partij stond niet ter discussie omdat iedereen weet: Dijkhoff sorteert voor op het post-Rutte-tijdperk, en hij wordt daarin gesteund door de partij.

Een van de heikele thema’s is natuurlijk: wat wil Dijkhoff met het klimaat? Die vraag is van groot belang. De VVD is immers de grootste gevestigde partij in beide Kamers, en leidt het huidige kabinet. Bovendien is de VVD nogal wispelturig op het gebied van milieu en klimaat.

In 1989 liet de VVD kabinet-Lubbers II vallen door interne verdeeldheid over milieuplannen. In 2008 kwam Rutte met een pleidooi voor Groen Rechts, dat al snel in de prullenbak verdween. Het kabinet-Rutte I was misschien wel het minst groene kabinet ooit, het kabinet-Rutte III noemt zichzelf juist het groenste ooit. Dijkhoff zelf wist oud-milieuminister en mede-VVD’er Ed Nijpels in januari nog te verbijsteren met een interview in De Telegraaf waarin hij zich denigrerend uitliet over de door Ed Nijpels geleidde klimaattafels. Het interview verscheen onder de kop VVD: ‘nee’ tegen klimaatakkoord.

Lees ook: Dijkhoff wil de VVD in het ‘redelijke midden’.

Zonder al te filosofisch te worden, begint Dijkhoff zijn discussiestuk met een aantal leidende principes van het liberalisme, waaronder vrijheid, verantwoordelijkheid en gelijkwaardigheid.

Ook gaat Dijkhoff specifiek in op klimaatverandering. Hij erkent het probleem, en dat is al een verbetering ten opzichte van partijmastodonten als Hans Wiegel en Frits Bolkestein. Dijkhoff wil klimaatverandering technisch aanpakken, en daarbij „hoort geen vermenging met politieke meningen over levensstijl of politieke taboes op technologie”.

Het expliciet benoemen van levensstijlen en politieke taboes past bij de filosofie van de Engelse econoom John Stuart Mill (1806-1873). Deze grondlegger van het liberalisme meende dat de overheid zich ver moet houden van paternalisme en moralisme. Dijkhoff schrijft: „Je hoeft niet korter te douchen (…), je hoeft niet met een schuldgevoel het vliegtuig in en je balletje mayo smaakt nog net zo lekker als nu. Je kiest zelf of je 130 km per uur vroemt of zoemt, of je tankt of laadt, of je vliegt of treint.”

Hiermee verloochent Dijkhoff echter zijn eerder aangehaalde liberale principes. Want Mill schrijft ook dat vrijheid ophoudt waar deze anderen directe en fysieke schade toebrengt. Ook Dijkhoff refereert aan dit principe, maar kennelijk zonder er de consequenties van te zien.

De gemiddelde Nederlander stoot meer dan twee keer zoveel CO2 uit als de gemiddelde wereldburger. Maar de daardoor veroorzaakte schade wordt vooralsnog met name door ontwikkelingslanden en de natuur geïncasseerd. Klimaatverandering zorgt wereldwijd nu al voor steeds meer en steeds heftiger natuurrampen.

Visstanden, koraalriffen, de Noordpool en de biodiversiteit dreigen het slachtoffer te worden. Voormalig hoofdeconoom van de Wereldbank, Nicholas Stern, noemt klimaatverandering „het grootste marktfalen uit de menselijke geschiedenis”, omdat de kosten van vervuiling niet worden doorgerekend naar de vlieger, vleeseter en de ‘vroemer’. Gelukkig is Dijkhoff in zijn discussiestuk minder marktfundamentalistisch dan Rutte. Dijkhoff schrijft meerdere keren dat de overheid in de markt moet ingrijpen, bijvoorbeeld wanneer bedrijven niet hun ‘fair share’ aan belasting betalen. Dat zet de deur op een kier voor een brede CO2-heffing. De opbrengsten daarvan zouden bijvoorbeeld besteed kunnen worden aan de groeiende ongelijkheid tussen arm en rijk, of gebruikt kunnen worden om te voorkomen dat bedrijven naar het buitenland vertrekken om de hogere kosten voor hun CO2-uitstoot te omzeilen.

Als dat in Dijkhoffs bewoordingen een ‘technische aanpak’ is zonder „politieke mengingen over levensstijl”, so be it. Hij zou het klimaat en de samenleving er een goede dienst mee bewijzen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.