Recensie

Recensie Film

Graffiti is vandalisme én heel veel geld waard

Documentaire De documentaire ‘The Man Who Stole Banksy’ laat boeiend zien hoe alles tot handelswaar gemaakt kan worden – ook anonieme, vluchtige straatkunst.

Een muursjabloon van Banksy werd losgezaagd en verhandeld als het kunstwerk ‘Donkey Documents’, te zien in de documentaire ‘The Man Who Stole Banksy’.
Een muursjabloon van Banksy werd losgezaagd en verhandeld als het kunstwerk ‘Donkey Documents’, te zien in de documentaire ‘The Man Who Stole Banksy’.
    • Coen van Zwol

Graffiti-artiest Banksy bezocht in 2003 Bethlehem toen Israël daar de beruchte scheidsmuur ging bouwen. Een ideaal canvas: Banksy keerde meermalen terug om de Muur – en andere muren – van Bethlehem met zijn wrange sjablonen te verfraaien: Palestijnse betoger gooit bos bloemen, meisje fouilleert Israëlische soldaat.

Bansky’s engagement lijkt oprecht, maar de lokale zakenman Maikel Carawati rook winst: hij kocht een pand waarop Banksy een sjabloon achterliet – Israëlische soldaat checkt ezel – zaagde de muur los en verhandelde die. Waarna Donkey Documents in 2015 voor 700.000 dollar bij Julien’s Auction te New York onder de hamer ging, tot veler verontwaardiging.

Wegzagen en verkopen van graffiti is lucratieve handel, toont The Man Who Stole Banksy, die legale en ethische dilemma’s rond die straatkunsthandel op vele niveaus verkent: van bodybuilder Walid ‘The Beast’, die Banksy ‘ontvreemdde’, tot chique mediajuristen. Als graffiti vandalisme is, hoe kan Banksy dan copyright claimen? Heerlijk is het cynisme van de galeriehouders die hun neus ophalen voor Banksy – maar ja, als Justin Bieber of ‘Brangelina’ miljoenen neertellen? „Toen ik zag hoezeer de mensen ervan houden, ging ik er ook van houden”, zegt een kunsthandelaar.

The Man Who Stole Banksy is een conventionele documentaire met commentaarstem en pratende hoofden die boeiend het genie van het kapitalisme illustreert om alles tot handelswaar te maken – ook anonieme, vluchtige straatkunst. De paradoxen van deze documentaire amuseren ironicus Banksy ongetwijfeld – en zeker het gegeven dat Donkey Documents de vraagprijs in 2015 niet haalde en in depot bleef. Waarom je vingers branden aan dat moreel besmette kunstwerk nu er zoveel andere graffitimuren te koop zijn?