Westerbork

Foto: Siese Veenstra

Westerborktocht na ‘aanhoudende intimidatie’ afgelast

Nacht van de Vluchteling Wegens bedreigingen gaat een wandeltocht vanaf Westerbork niet door. „Dat is treurig, want de brutalen hebben de halve wereld en de rest zwijgt”, zegt directeur Dirk Mulder van Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

„Aanhoudende bedreigingen, intimidaties en grove beledigingen.” Dat zijn de redenen om de wandeltocht vanaf Herinneringscentrum Kamp Westerbork tijdens de Nacht van de Vluchteling op 15 juni niet door te laten gaan, meldden de organiserende partijen maandag.

De bedreigingen komen uit verschillende hoeken, vertelt Dirk Mulder, de directeur van het Herinneringscentrum, in een telefonische reactie aan NRC.

Hijzelf en medewerkers van Stichting Vluchteling en het Herinneringscentrum kregen onder meer bedreigingen vanuit de Joodse gemeenschap. Een deel daarvan vindt dat Westerbork exclusief een herinneringscentrum is van het Joodse leed uit de Holocaust. Maar er kwamen ook bedreigingen van tegenstanders van vluchtelingen.

Holocaustontkenner

Mulder zelf werd onder meer weggezet als nazi, antisemiet en Holocaustontkenner. „Sommige mensen ken je zelfs, maar daar wen je na verloop van tijd wel aan”, zegt Mulder, die op 1 juli na 33,5 jaar afscheid neemt als directeur van het Herinneringscentrum.

De bedreigingen – „ongeveer tien”, aldus Mulder – waren het keerpunt. „Dat zijn fysieke bedreigingen via de mail en sociale media, maar ook niet-fysieke waarbij mensen aankondigen langs te komen tijdens het evenement om rotzooi te trappen.” Vanwege de veiligheid van de medewerkers, vrijwilligers en lopers is in overleg met de politie en burgemeester besloten de wandeltocht niet door te laten gaan.

Maar dat is niet de enige reden om de wandeling af te gelasten. Met dit evenement wilden Stichting Vluchteling en het Herinneringscentrum een boodschap uitdragen, die door de bedreigingen dreigt onder te sneeuwen. „We wilden aandacht vragen voor vluchtelingen en hoe het is om vluchteling te zijn”, zegt Mulder. „Maar als er daadwerkelijk mensen langs de kant komen staan om stennis te schoppen, dan weet je dat dat ten koste gaat van de inhoud.”

De eenmalige wandeltocht zou starten vanaf het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en veertig kilometer later in Groningen eindigen. Aan de wandeling zouden ongeveer 450 lopers meedoen. Voor hen wordt alternatief vervoer geregeld naar een van de andere vier overgebleven routes in Nederland, meldt een woordvoerder van Stichting Vluchteling, die sinds 2010 de Nacht van de Vluchteling organiseert. Met de nachtelijke wandeltochten van 10, 20 of 40 kilometer wordt geld opgehaald voor Stichting Vluchteling. Vorig jaar liepen er 5.200 mensen mee en werd er 1,6 miljoen euro opgehaald.

'Westerbork ridicule startplek'

Sinds de aankondiging van de wandelroute vanuit Westerbork is er veel kritiek geweest op het gebruik van deze locatie. Zo bestempelde Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet de startplek als „schandalig” op Twitter. Noemde het Centraal Joods Overleg, de koepelorganisatie van Joodse organisaties, de inzet van Westerbork voor de Nacht van de Vluchteling „onverstandig”. En zei Esther Voet, hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad, tegen De Telegraaf dat Westerbork als startplek voor dit evenement „ridicuul” was, omdat hiermee „de link met de Holocaust” gelegd werd.

„Toen kwam de hele shit los”, zegt Mulder over de kritiek. Hij had van tevoren niet verwacht dat de emoties zo hoog zouden oplopen. „Niets wees erop dat dit zou gebeuren.”

Desondanks wil hij benadrukken dat Kamp Westerbork niet alleen als herinneringscentrum van de Holocaust dient, maar ook een bredere functie heeft. Het kamp werd opgericht in 1939 als opvangplek voor Joodse vluchtelingen uit Duitsland en Oostenrijk, voordat het in 1942 door de Duitse bezetter in gebruik werd genomen als doorgangskamp. Daaruit werden ruim 100.000 gevangengenomen Joden en 245 Roma per trein gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskampen in Europa.

Na de aankondiging van de wandeltocht zei Mulder tegen NRC: „365 dagen per jaar staat het herdenken van de Holocaust centraal. Maar soms besteden we óók aandacht aan een andere functie die het kamp heeft gehad.”

Dat gaat op 15 juni, tijdens de Nacht van de Vluchteling, niet gebeuren. „Het was een worsteling”, zegt Mulder over de keuze om het evenement af te blazen. Daaraan gingen dagen overleg aan vooraf. „Je ervaart het als zwichten voor wat allerlei types schrijven en roepen. En dat is treurig, want de brutalen hebben de halve wereld en de rest zwijgt.”