Dj PsychAleppo: „Ik denk dat Syrische vluchtelingen in Europa zich in mij kunnen verplaatsen en ik ook in hen.”

Foto Ieva Saudargaité / Raqs

Dj PsychAleppo: ‘Er was geen elektronische muziekscene in Aleppo’

Interview De Syrische dj Hello PsychAleppo is een pionier. Hij mixt dubstep en drum-‘n-bass met samples van Arabische artiesten.

Met zijn wonderlijke, opzwepende combinatie van zware bassen, harde breaks, synthesizers en Arabische samples liet hij anderhalf jaar geleden al een zaal vol jongeren compleet uit hun dak gaan in een klein zaaltje onder het Tropenmuseum in Amsterdam. Anderhalf jaar na dit optreden komt de Syrische dj Hello PsychAleppo weer naar Amsterdam voor het begin van zijn tour door Europa.

De 30-jarige Samer Saem el-Dahr lacht verlegen wanneer hij hoort dat Syriërs in Amsterdam hem vol trots omschreven als „dé beste dj van Syrië”. Vanuit zijn Amerikaanse woonplaats Minnesota zegt hij via Skype dat hij blij is met het compliment. „Ik denk dat Syrische vluchtelingen in Europa zich in mij kunnen verplaatsen en ik ook in hen.”

El-Dahr groeide op in Aleppo en kwam via zijn oudere broer en oom, die een platenzaak had, in contact met veel verschillende soorten muziek. „Als kind groeide ik op met hardrock en metal, met bands als Iron Maiden en AC/DC. Later begon ik gitaar en keyboard te spelen en was ik zanger in een hardrockband.” Langzaam verschoof zijn interesse naar elektronische muziek. „Ik had geen vooropgezet plan. Er bestond helemaal geen elektronische muziekscene, je had wel een paar dj’s, maar geen producers in Aleppo.”

Zijn inspiratie voor het in 2017 uitgebrachte album Toyour (‘Vogels’) kreeg El-Dahr na het lezen van een bekend oud-Perzisch gedicht, getiteld De samenspraak van de vogels. Dit mystieke werk uit de 12de eeuw van Farid ud-Din Attar kreeg voor El-Dahr ook persoonlijke betekenis nadat hij met zijn Amerikaanse vrouw in Minnesota neerstreek en vanwege het restrictieve beleid van president Trump internationale shows moest afzeggen.

Hij voelde zich gekooid in zijn nieuwe thuisland, zo is te zien in een korte documentaire over zijn leven: I am no bird. El-Dahr dacht in die periode veel na over vogels. „Immigranten en vluchtelingen overal in de wereld willen veilig zijn en hun nest bouwen”, zegt hij in de documentaire op een witte sneeuwvlakte in Minnesota.

De artiestennaam Hello PsychAleppo is deels een ode aan de vrijheid en de vooruitstrevendheid van psychedelische rock, zegt El-Dahr. „Mijn muziek heeft dezelfde vrijheid in arrangementen. En ik voegde daar mijn woonplaats aan toe, maar vond PsychAleppo te heftig klinken dus vandaar ‘Hello’. Het allitereert ook fijn.”

Beirut

In 2012 vertrok El-Dahr, na het afronden van zijn schilderopleiding, naar Beiroet en merkte tot zijn grote verbazing dat zijn eerste online uitgebrachte tracks al waren opgepikt. Met zijn mix van elektronische genres als dubstep, drum-‘n-bass en samples van Arabische artiesten als de legendarische Egyptische zangeres Umm Kulthum creëerde El-Dahr een geheel nieuw genre, ook binnen de hippe muziekscene in de Libanese hoofdstad. De Syrische producer noemt het ‘electro-tarab’. „Tarab is de meest inclusieve term voor klassieke Arabische muziek, het gaat zowel over de theorie, hoe de muziek geschreven is en over improvisaties, de maqam. Dat is een belangrijk element binnen Arabische muziek.”

Op zijn albumpresentatie in de Libanese hoofdstad had hij een bevriende oudere schrijver uitgenodigd. „Ik was wel zenuwachtig voor wat hij ervan vond. Na de show complimenteerde hij mij met een Arabisch gezegde: ‘je trok het tapijt onder ons vandaan zonder dat we het doorhadden’. Ik had volgens hem op een verfijnde manier samples van Arabische muziek gebruikt en daar een laag aan toegevoegd.”

El-Dahr ziet sampling als een kunstvorm. Hij zoekt naar onbekende artiesten uit het Midden-Oosten of pakt koortjes of een deel van een bekend arrangement en maakt daarvan korte loops die hij meerdere keren afspeelt in een track. „Het is niet simpelweg wat dingen aan elkaar plakken, het is eerder het maken van een collage. Ik wil dat luisteraars op ontdekkingstocht gaan door de rijke geschiedenis van de Arabische muziek.” Het vinden van kwalitatief goed uitgevoerde, minder bekende Arabische muziek vormt voor hem een grote uitdaging. Het grootste probleem is volgens El-Dahr het gebrek aan archivering. Van sommigen artiesten zijn alleen cassettebandjes bewaard en zijn de originele opnames verdwenen.

In het nummer ‘Dawa’ (medicijn) gebruikt El-Dahr een oude Egyptische opname van een soefizanger over vogels die Allah eren met hun gezang. In deze mystieke traditie binnen de islam worden heilige teksten urenlang herhaald zodat de aanwezigen in een trance raken. Hetzelfde bedwelmende gevoel roept dit nummer van Hello PsychAleppo op. „Het is het enige nummer op het album met deze vorm van heilige inspiratie. Je hoort het koor en de schitterende melodie komt meerdere keren terug. Het geluid verdwijnt langzaam waardoor je het idee krijgt dat het blijft doorgaan.”

Intussen is hij vader van een zoon en voelt het tijd om zelf weer uit te vliegen. „Ik zit vol plannen. Ik wil een plaat uitbrengen, muziekvideo’s maken en meer liveshows gaan doen. Ik wil mensen graag verrassen met mijn muziek.”

Hello PsychAleppo speelt 3/5 in Paradiso, Amsterdam tijdens Raqs presents Electro Tarab. Inl: Paradiso.nl