Diensthoofd ProDemos ‘te amicaal’

Grensoverschrijdend gedrag Een leidinggevende van ProDemos zou seks hebben afgedwongen. Er komt nu een extern onderzoek onder leiding van Tjibbe Joustra.

ProDemos geeft rondleidingen op het Binnenhof aan scholieren en toeristen.
ProDemos geeft rondleidingen op het Binnenhof aan scholieren en toeristen.

Hij had een „te amicale stijl” en gaf blijk van „persoonlijke voorkeuren”. Bepaalde medewerkers gaf hij een „voorkeursbehandeling”. Ook droeg hij bij aan een cultuur waarin „collega’s alles over elkaar moeten kunnen zeggen en dat ook doen, ook als het gaat om seksuele voorkeur, geloof en politieke gezindheid”.

Zo werd een leidinggevende van ProDemos, het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’ in Den Haag, omschreven in een medewerkerstevredenheidsonderzoek uit 2015. Tegen dezelfde man heeft ProDemos nu aangifte gedaan. De NOS bracht maandag naar buiten dat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan seksueel grensoverschrijdend gedrag.

In februari van dit jaar kwamen bij de directie van ProDemos verschillende meldingen binnen over de man. Het hoofd bezoekersdienst zou bij minstens zes mannelijke ondergeschikten – begeleiders en rondleiders – seks hebben afgedwongen. Ook zou hij hun cocaïne hebben aangeboden. De leidinggevende, volgens de NOS 37 jaar oud, is inmiddels ontslagen.

Op verzoek van Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib en minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66), gaat Tjibbe Joustra, de scheidend voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, onderzoek doen naar de misstanden bij ProDemos. Niet alleen naar de procedure rond de meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag, maar ook naar de cultuur en de algemene werkwijze bij ProDemos.

Al in 2015 ging het in een medewerkerstevredenheidsonderzoek over een leidinggevende van ProDemos, het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’ in Den Haag. Hij had een „te amicale stijl” en gaf blijk van „persoonlijke voorkeuren”. Bepaalde medewerkers gaf hij een „voorkeursbehandeling”. Ook droeg hij bij aan een cultuur waarin „collega’s alles over elkaar moeten kunnen zeggen en dat ook doen, ook als het gaat om seksuele voorkeur, geloof en politieke gezindheid”.

In februari van dit jaar kwamen bij de directie van ProDemos verschillende meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen. Die gingen over dezelfde persoon. Het hoofd bezoekersdienst zou bij minstens zes mannelijke ondergeschikten – begeleiders en rondleiders – seks hebben afgedwongen. Ook zou hij hun cocaïne hebben aangeboden. De leidinggevende, volgens de NOS 37 jaar oud, is inmiddels ontslagen.

Een dag nadat het nieuws door de NOS naar buiten was gebracht, zei de stichting dinsdag aangifte te doen.

Iets drinken op het Plein

De werkcultuur is informeel, vertellen oud-werknemers die anoniem willen blijven. ProDemos, dat onder meer rondleidingen geeft door de Eerste en Tweede Kamer, drijft deels op studenten voor wie het rondleiden een bijbaan is en op net-afgestudeerden. De meesten van hen zijn begin twintig. Na het werk gaan leidinggevenden en ondergeschikten samen geregeld iets drinken op het Plein.

De leidinggevenden, zo blijkt ook uit het medewerkerstevredenheidsonderzoek, zijn „toegankelijk” en „benaderbaar”. Dat wordt „als iets heel positiefs gezien”, maar die „informele sfeer keert zich ook tegen de leidinggevende” – het diensthoofd dat nu ontslagen is, staat „te dicht op de medewerkers”.

Toenmalig directeur Kars Veling antwoordde op vragen van de ondernemingsraad dat het een kwestie was van naïviteit en dat een managementtraining zou kunnen helpen.

Volgens ProDemos zijn er tussen het werknemersonderzoek uit 2015 en februari van dit jaar geen klachten over grensoverschrijdend seksueel gedrag binnengekomen. Maar kennelijk is het de afgelopen jaren binnen de informele cultuur toch flink misgegaan.

De NOS, die met acht medewerkers en oud-medewerkers van ProDemos sprak, meldt dat het grensoverschrijdende gedrag de afgelopen jaren veelal plaatsvond na werktijd op kantoor, in de werkkamer van de leidinggevende, op de zolder van het ProDemos-gebouw tegenover de Tweede Kamer of in cafés rond het Binnenhof.

ProDemos meldt op zijn website „geschokt” te hebben gereageerd op de aantijgingen toen die in februari bekend werden. De leidinggevende zou nog dezelfde dag geschorst zijn en de directie stelde een intern onderzoek in. Daaruit bleek „ernstig verwijtbaar gedrag”. Aanvankelijk deed ProDemos geen aangifte – naar eigen zeggen in overleg met de slachtoffers – maar de stichting zag wel reden om het diensthoofd te ontslaan. Dinsdag liet ProDemos via een verklaring op de website weten dat er alsnog aangifte wordt gedaan tegen de man. „Als (oud-)medewerkers ook aangifte willen doen, ondersteunt ProDemos dit uiteraard.”

Bijeenkomst met werknemers

Dinsdag was er een bijeenkomst voor de werknemers van ProDemos over de affaire. De raad van toezicht was al op de hoogte, voorzitter Ed Nijpels was eerder op de dag bij een ingelast overleg aanwezig. Ook vond ’s middags een gesprek plaats tussen directeur Eddy Habben Jansen en Tweede Kamervoorzitter Arib. Minister Ollongren, die niet in Den Haag was, belde in. Na afloop daarvan maakten zij bekend dat er een extern onderzoek komt. De uitkomsten komen naar verwachting voor de zomer. Verschillende Tweede Kamerleden hadden om een onderzoek gevraagd.

Bekijk ook een fotoserie over de rondleidingen op het Binnenhof