Opinie

Als de advocaat zelf partij is, wie houdt er dan afstand?

Senator èn advocaat Anne-Wil Duthler pleitte vorige week in haar eigen zaak tegen Quote voor de rechtbank. Dat was niet erg handig, schrijft bijzonder hoogleraar advocatuur Diana de Wolff in de Togacolumn.

Anne-Wil Duthler, lid van de Eerste Kamer en advocaat.
Anne-Wil Duthler, lid van de Eerste Kamer en advocaat. foto Dijkstra

Het is niet verboden om als advocaat in je eigen zaak op te treden. Maar onverstandig is dat wel. Advocaten behoren onafhankelijk te staan tegenover de belangen van hun cliënten. In het advocatentuchtrecht zijn gevallen te vinden van advocaten die niet de noodzakelijke afstand hadden tot wat zij bepleitten. De raadsman bijvoorbeeld die voor zijn nieuwe geliefde de echtscheidingsprocedure deed tegen haar ex. De advocaat die een ontslagprocedure voerde tegen een boventallige secretaresse en niet kon nalaten de vrouw onnodig negatief af te schilderen. Als je als advocaat zelf emotioneel of zakelijk betrokken bent bij een zaak geldt maar één advies: niet je vingers aan branden.

Lees ook: VVD zet senator Duthler uit fractie na verlies bij rechter

Schimmig

Anne-Wil Duthler, het Eerste Kamerlid dat vorige week uit de VVD-fractie werd gezet, trad op als advocaat in haar eigen zaak tegen het blad Quote, al nam ze een kantoorgenote mee naar de zitting. Quote had haar de afgelopen maanden op de korrel genomen wegens belangenverstrengeling, dubbele petten, schimmig zakendoen met een ingewikkelde kluwen van tien bv’s  en wanbetaling. In een kort geding op 11 april vorderde Duthler rectificatie van een artikel dat op 15 maart online was gezet.  De uitspraak, twee weken later, is niet minder dan vernietigend voor Duthler.

Van belang is, zo vindt de rechtbank, dat Duthler als lid van de Eerste Kamer een publiek figuur is. Haar handelen buiten de Eerste Kamer kan ook haar functioneren als Kamerlid raken, of het aanzien van het ambt van volksvertegenwoordiger. Verder noemt de rechtbank het debat over de integriteit van volksvertegenwoordigers en over mogelijke belangenverstrengeling actueel.

De rechtbank merkt fijntjes op: “Niet alleen was Duthler eerder onderwerp van publicaties over belangenverstrengeling, maar ook andere (VVD-)politici zijn de afgelopen jaren in het nieuws geweest in verband met integriteitskwesties. De samenleving is erbij gebaat te worden geïnformeerd over de (on)kreukbaarheid van haar vertegenwoordigers”. Quote mocht dus het handelen van Duthler kritisch tegen het licht houden en wat in het artikel was gesteld was feitelijk voldoende onderbouwd.

Wrijven

Duthler had er beter aan gedaan een externe advocaat in te schakelen om zich te laten vertegenwoordigen. Iemand met ervaring in het mediarecht. Die had haar op de risico’s van een kort geding kunnen wijzen. Die had haar kunnen waarschuwen dat een zaak in de laatste weken van haar Kamerlidmaatschap veel media-aandacht zou krijgen en dat je niet moet wrijven in een vlek, zoals het cliché luidt. Die had als haar woordvoerder kunnen optreden en de kwestie zakelijk kunnen houden.

Want dat deed Duthler zelf niet. Opmerkelijk is wat zij, onder de kop Recht op een eerlijk proces? kort na de zitting op de website van haar advocatenkantoor over de media-aandacht tijdens de zitting schreef. Ze realiseerde zich dat het live verslag tijdens de zitting op een bepaalde manier gekleurd zou zijn en dat dat effect had op het wikken en wegen van haar woorden. Alles wat ze zou zeggen, zou namelijk onmiddellijk in de krant of online staan. “En daarmee zou er weer een oordeel over het gezegde worden geveld, nog goed en wel de rechter zich daarover had kunnen uitlaten”. En, schrijft ze:  “Het belang van een zorgvuldige afweging door een rechter verliest het in zo’n geval altijd van het belang van de snelheid van een journalist”.

Voorhand

Waarom dit staaltje ‘napleiten’? Voelde Duthler uiteindelijk wel aan dat zij beter niet zichzelf had kunnen vertegenwoordigen? Of trok zij hiermee op voorhand de zorgvuldige beoordeling door de rechter in twijfel? Dat zou de wereld op zijn kop zijn: een advocaat die zelf het belang van onafhankelijkheid negeert en vervolgens de rechter vooringenomenheid verwijt.

Wie advocaat in eigen zaak is, wordt vroeg of laat een kat in het nauw.

De Togacolumn wordt geschreven door een advocaat, een officier en een rechter. Diana de Wolff is advocaat en bijzonder hoogleraar advocatuur aan de UvA.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.