Opinie

    • Menno Tamminga

Willen de vakbonden politieke partij spelen?

Alsof de FNV al niet genoeg sores heeft. Teruglopende ledenaantallen. Een interne reorganisatie die 250 van de 1.700 voltijdbanen kost. Een patstelling bij de al tien jaar slepende onderhandelingen over toekomstbestendige collectieve pensioenen. Onmacht om de economische voorspoed te vertalen in klinkende loonstijgingen.

Alsof dat niet genoeg hoofdbrekens geeft, openden twee prominente leden ruim een week geleden een discussie over FNV’ers die aanhanger zijn van PVV of Forum voor Democratie. „Steeds meer” leden zijn behept met „opvattingen uit extreem-rechtse hoek”, schreven Roel Berghuis (sectorhoofd vervoer) en Cihan Ugural (campagneleider hoger minimumloon) in Trouw. De FNV-top moet die opvattingen krachtig afwijzen, vinden ze. Met een stemadvies bijvoorbeeld. FNV-leden op een verkiezingslijst van PVV of Forum moeten zelf kiezen: de FNV of die partij. „Allebei gaat niet samen.”

Lees ook over de voors en tegens van een hoger minimumloon: Goed idee?

Zo dendert de (identiteits)politiek de vakbeweging binnen. Niet voor het eerst en het is niet exclusief FNV. Een maand geleden voelde voorzitter Arend van Wijngaarden van het CNV zich uitgedaagd door de verkiezingszege van Forum voor Democratie en anti-Europageluiden.

Hij nam het in Trouw op voor de interne Europese markt en verwierp een ‘Nexit’: het uittreden van Nederland uit de Europese Unie, waar Forum voor Democratie een dubbel standpunt over inneemt. Zijn advies aan kabinet en werkgeversorganisatie VNO-NCW: „Als het in ons land goed geregeld is, voelen mensen minder noodzaak om zich tegen Europa te verzetten.”

In zijn steun klinkt Van Wijngaarden wat enthousiaster voor Europa dan zijn voorganger, Maurice Limmen. Die laakte begin 2018 het gemak waarmee werkgevers goedkopere Oost-Europese arbeidsmigranten aantrekken, terwijl het onbenutte arbeidspotentieel in Nederland zo groot is.

De FNV heeft volgens de laatste cijfers van het CBS (2017) 1.062.000 leden, CNV heeft er 262.000. Alle vakbonden samen hebben zeven maal zo veel leden als alle politieke partijen bij elkaar.

Vakbonden zijn natuurlijk politieke organisaties. In de polderverhoudingen is de noodzaak van politieke lobby een gegeven. Bonden, werkgevers en belangengroepen proberen het sociaal-economisch beleid te beïnvloeden.

Tegelijk zie je het scala aan onderwerpen uitdijen waarmee vakbonden te maken hebben, en waarmee ze te maken wíllen hebben. Ook bij de FNV: Europa. Klimaatpolitiek. Racisme. Geen thema’s waarmee je als vakbondsleider met een half procent meer loon en drie extra vrije dagen uit de onderhandelingen kunt komen. Het zijn polariserende, splijtende onderwerpen.

Een nationalistische partij met een ‘linkse’ sociaal-economische agenda, zoals de PVV, die aantrekkelijk is voor werknemers, stelt de FNV al langer voor problemen. De boreale opvattingen van Forum, dat juist geen links sociaal-economisch beleid wil, werken nu als een rode lap op een stier.

Opwindende interne goed/fout-discussies over politieke functies bij PVV of Forum leiden vooral tot verdeeldheid en verder leden- en machtsverlies. Dat dringt ook door tot aan de cao-onderhandelingstafels. In het versplinterde politieke landschap is er alles voor te zeggen om juist niet voor (identiteits)politieke partij te spelen die de eigen leden de maat neemt. Wees daarentegen rolvast en richt je op je kernthema’s: arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden.

Woensdag is 1 mei. Dag van de Arbeid. Niet de dag van de pseudo-politieke partij die tussen antiracisme en Europadebatten ook nog wat aan cao-onderhandelingen doet.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.